Κομισιόν: «Πράσινο φως» σε €4,77 δισ. για Ελλάδα – Θέρμανση, κοινωνική κατοικία, μετρό και social leasing
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: pixabay//Κομισιόν: «Πράσινο φως» σε €4,77 δισ. για Ελλάδα – Θέρμανση, κοινωνική κατοικία, μετρό και social leasing
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άναψε το πράσινο φως στο ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα, συνολικού ύψους 4,77 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2032, ανοίγοντας έναν νέο μεγάλο χρηματοδοτικό κύκλο για νοικοκυριά, μικρές επιχειρήσεις, κοινωνική κατοικία και καθαρές μεταφορές.
Και εδώ χρειάζεται από την αρχή μία σημαντική διευκρίνιση:
δεν πρόκειται για νέο σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πρόκειται για το Social Climate Fund, το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο που συνδέεται με τα έσοδα από την τιμολόγηση των εκπομπών και ειδικά με την επέκταση του ETS2 στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές.
Η Ελλάδα γίνεται η πέμπτη χώρα της ΕΕ της οποίας το σχέδιο εγκρίνεται — και, σύμφωνα με την ίδια την Επιτροπή, το ελληνικό είναι το μεγαλύτερο που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα.
€4,77 δισ. έως το 2032 – Τα €3,58 δισ. από την ΕΕ
Το συνολικό πακέτο φτάνει τα 4,77 δισ. ευρώ.
Από αυτά:
- €3,58 δισ. ή 75% θα προέλθουν από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα,
- €1,19 δισ. ή 25% θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους.
Η εφαρμογή ξεκινά από το 2026 και εκτείνεται έως το 2032.
Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει το πρώτο αίτημα πληρωμής στην Επιτροπή το πρώτο τρίμηνο του 2027, αφού ξεκινήσει η εφαρμογή και επιτευχθούν τα πρώτα προβλεπόμενα αποτελέσματα.
Το πραγματικό story: Η πράσινη μετάβαση αποκτά κοινωνικό «μαξιλάρι»
Το βασικό πολιτικό ζήτημα πίσω από το σχέδιο είναι το ETS2.
Η ΕΕ επεκτείνει την τιμολόγηση του άνθρακα στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στα κτίρια και στις οδικές μεταφορές.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο μεγαλύτερου κόστους για θέρμανση και μετακινήσεις.
Το Social Climate Fund σχεδιάστηκε ακριβώς για να περιορίσει αυτή την πίεση στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και στις μικρότερες επιχειρήσεις.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι στην Ελλάδα περισσότερο από 1,7 εκατ. νοικοκυριά και περίπου 1,47 εκατ. ευάλωτοι χρήστες μεταφορών μπορεί να επηρεαστούν σημαντικά από το νέο σύστημα.
Άρα το σχέδιο δεν είναι μόνο «πράσινο».
Είναι κυρίως κοινωνική πολιτική μέσα στην πράσινη μετάβαση.
460.000 νοικοκυριά στο επίκεντρο
Μία από τις μεγαλύτερες δεξαμενές χρηματοδότησης αφορά την ενεργειακή φτώχεια.
Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει παρεμβάσεις που έως το 2032 στοχεύουν να βγάλουν περίπου 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά από συνθήκες ενεργειακής φτώχειας.
Στο σκέλος των κατοικιών προβλέπονται €1,748 δισ. για ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Ο στόχος είναι να χρηματοδοτηθούν:
62.000 ανακαινίσεις κατοικιών,
και τουλάχιστον 200.000 ενεργειακά αποδοτικές συσκευές, κυρίως αντλίες θερμότητας και ηλιακά συστήματα θέρμανσης νερού.
Η κατεύθυνση είναι σαφής:
λιγότερη κατανάλωση,
μικρότερη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα,
χαμηλότερο ενεργειακό κόστος.
Έως 800.000 νοικοκυριά με προσωρινή στήριξη θέρμανσης
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται και προσωρινό μέτρο άμεσης εισοδηματικής στήριξης για το κόστος θέρμανσης μετά την έναρξη του ETS2.
Η στόχευση αφορά έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως.
Η σημασία του μέτρου είναι μεγάλη, επειδή λειτουργεί ως «γέφυρα» μέχρι να αρχίσουν να αποδίδουν οι μόνιμες επενδύσεις σε ανακαινίσεις και καθαρότερη θέρμανση.
Η λογική της Κομισιόν είναι ότι η μετάβαση δεν μπορεί να ζητήσει από ένα ευάλωτο νοικοκυριό να πληρώσει σήμερα το κόστος μιας εξοικονόμησης που θα φανεί σε βάθος χρόνου.
Κοινωνική κατοικία: 2.800 νέα σπίτια
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα στοιχεία είναι ότι το Social Climate Fund μπαίνει και στη στεγαστική πολιτική.
Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει €487,5 εκατ. για κοινωνική κατοικία.
Συνολικά προβλέπονται 2.800 ενεργειακά αποδοτικές κοινωνικές κατοικίες:
2.350 νέες κατοικίες σε κτίρια μηδενικών εκπομπών,
και ακόμη 450 μέσω ανακαίνισης δημόσιων κτιρίων.
Η Κομισιόν υπολογίζει ότι περίπου 11.500 άνθρωποι θα ωφεληθούν άμεσα.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική πίεση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ολόκληρη την Ευρώπη.
€226,6 εκατ. για φοιτητικές εστίες
Στο στεγαστικό σκέλος εντάσσονται και οι δημόσιες φοιτητικές εστίες.
Το σχέδιο προβλέπει €226,6 εκατ. για την ανακαίνιση 15 δημόσιων φοιτητικών εστιών σε 10 πανεπιστήμια.
Οι παρεμβάσεις αναμένεται να βελτιώσουν τις συνθήκες στέγασης για 5.930 φοιτητές.
Εδώ το σχέδιο συνδέει πράσινη πολιτική και κοινωνική κινητικότητα.
Γιατί η ενεργειακή αναβάθμιση μιας φοιτητικής εστίας δεν μειώνει μόνο τις εκπομπές.
Μειώνει και το πραγματικό κόστος πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση.
Οι μεταφορές μπαίνουν στο δεύτερο μεγάλο μέτωπο
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος του σχεδίου αφορά τις μεταφορές.
Η Κομισιόν υπολογίζει ότι περίπου 300.000 ευάλωτοι χρήστες θα μπορούν να βγουν από συνθήκες «μεταφορικής φτώχειας» έως το 2032.
Οι παρεμβάσεις προβλέπουν ενίσχυση τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών καθαρών μετακινήσεων.
Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, βελτιώσεις στις δημόσιες συγκοινωνίες και παρεμβάσεις προσβασιμότητας.
Στη δεύτερη, social leasing ηλεκτρικών οχημάτων και νέες υποδομές φόρτισης.
Νέα ηλεκτρικά λεωφορεία και ενίσχυση του Μετρό
Η κατεύθυνση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης είναι να ενισχυθούν ιδιαίτερα περιοχές όπου οι πολίτες έχουν περιορισμένες εναλλακτικές μετακίνησης.
Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει περισσότερα από 200 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε αστικές περιοχές υψηλής μεταφορικής ευαλωτότητας.
Παράλληλα προβλέπεται ενίσχυση του Μετρό της Αθήνας με 22 επιπλέον συρμούς.
Η λογική είναι σαφής:
η πράσινη μετάβαση στις μεταφορές δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην αγορά ακριβότερων νέων αυτοκινήτων.
Πρέπει να συνοδεύεται από καλύτερη και πιο αξιόπιστη δημόσια συγκοινωνία.
Social leasing: Η νέα ιδέα για το ηλεκτρικό αυτοκίνητο
Ένα από τα πιο καινοτόμα μέτρα είναι το social leasing.
Προβλέπεται πρόγραμμα ύψους €165,3 εκατ. για 15.000 νοικοκυριά με υψηλή μεταφορική ευαλωτότητα.
Η ιδέα είναι να μπορούν να χρησιμοποιούν όχημα μηδενικών εκπομπών με χαμηλότερο και πιο προσιτό μηνιαίο κόστος, χωρίς να απαιτείται η άμεση αγορά ενός ακριβού ηλεκτρικού αυτοκινήτου.
Αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές όπου το αυτοκίνητο δεν είναι επιλογή πολυτέλειας αλλά ανάγκη.
4.400 νέοι δημόσιοι φορτιστές
Το σχέδιο προβλέπει επίσης €135 εκατ. για 4.400 δημόσια προσβάσιμα σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Η στόχευση είναι περιοχές στις οποίες η αγορά δεν έχει αναπτύξει ακόμη επαρκείς υποδομές.
Το μέτρο απαντά σε ένα από τα μεγαλύτερα πρακτικά εμπόδια της ηλεκτροκίνησης:
την ασυμμετρία στις υποδομές φόρτισης μεταξύ μεγάλων αστικών κέντρων και περιφέρειας.
ΑμεΑ: Από ηλεκτρικά αμαξίδια έως 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς
Το σχέδιο έχει και έντονο σκέλος προσβασιμότητας.
Προβλέπονται €41,4 εκατ. για 13.200 άτομα με αναπηρία ώστε να αποκτήσουν ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes.
Παράλληλα, €65,6 εκατ. θα κατευθυνθούν σε έργα προσβασιμότητας και ανακαινίσεις σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 65 σταθμούς Μετρό.
Εδώ υπάρχει και μία διόρθωση σε σχέση με τα αρχικά στοιχεία που κυκλοφόρησαν:
η επίσημη σελίδα της Κομισιόν αναφέρει 65 σταθμούς Μετρό, όχι 85.
Ειδικές μεταφορές για 11.000 μαθητές
Προβλέπεται ακόμη αγορά λεωφορείων μηδενικών εκπομπών για την καθημερινή μεταφορά έως 11.000 μαθητών με ειδικές ανάγκες, με συνολικό προϋπολογισμό €219,4 εκατ.
Το μέτρο συνδυάζει κοινωνική πολιτική, εκπαίδευση και πράσινες μεταφορές.
Και αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο το νέο Ταμείο επιχειρεί να ξεφύγει από τη λογική των καθαρά «κλιματικών έργων».
Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις παίρνουν δικό τους πακέτο
Το σχέδιο προβλέπει επίσης σημαντική στήριξη για πολύ μικρές επιχειρήσεις που είναι εκτεθειμένες στο ενεργειακό και μεταφορικό κόστος.
Η Κομισιόν προβλέπει στήριξη για αγορά ή leasing καθαρών οχημάτων και ενεργειακές παρεμβάσεις σε κτίρια.
Ειδικά για καθαρά οχήματα, περίπου 15.550 ευάλωτες μικροεπιχειρήσεις προβλέπεται να ωφεληθούν μέσω πακέτου €373,7 εκατ.
Η συνολική φιλοσοφία είναι να μην επωμιστούν μόνο τα νοικοκυριά το κόστος της μετάβασης, αλλά να στηριχθούν και οι μικρότεροι επαγγελματίες που έχουν μικρότερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση.
Δεν είναι RRF – Είναι το επόμενο μεγάλο ευρωπαϊκό εργαλείο
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη οικονομική διάσταση του θέματος.
Το Ταμείο Ανάκαμψης έχει κυριαρχήσει τα τελευταία χρόνια στη συζήτηση για τους ευρωπαϊκούς πόρους.
Το Social Climate Fund είναι διαφορετικό.
Έχει διαφορετική χρηματοδοτική βάση.
Διαφορετικό στόχο.
Και διαφορετικό χρονικό ορίζοντα.
Το Ταμείο θα λειτουργεί από το 2026 έως το 2032 και σε επίπεδο ΕΕ αναμένεται να κινητοποιήσει τουλάχιστον €86,7 δισ.
Η χρηματοδότησή του συνδέεται με το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων και τις εθνικές συγχρηματοδοτήσεις.
Άρα η έγκριση των €4,77 δισ. δεν είναι «παράταση του RRF».
Είναι η είσοδος της Ελλάδας σε ένα νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό κύκλο.
Political EU: Η Κομισιόν προσπαθεί να απαντήσει στον μεγαλύτερο πολιτικό κίνδυνο της πράσινης μετάβασης
Το πολιτικό πρόβλημα για τις Βρυξέλλες είναι απλό.
Η πράσινη μετάβαση μπορεί να είναι τεχνικά αναγκαία.
Αλλά αν συνδεθεί στη συνείδηση των πολιτών με υψηλότερο κόστος θέρμανσης, ακριβότερα καύσιμα και υποχρεωτικές επενδύσεις που δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν, μπορεί να εξελιχθεί σε εκρηκτικό κοινωνικό ζήτημα.
Το Social Climate Fund αποτελεί την απάντηση της ΕΕ σε αυτόν τον κίνδυνο.
Δεν καταργεί το carbon pricing.
Επιχειρεί να αναδιανείμει μέρος των εσόδων του πίσω σε αυτούς που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στο κόστος.
Και η Ελλάδα, με σχέδιο σχεδόν €4,8 δισ., βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή αυτής της δοκιμής.
Ανάλυση: Τα €4,8 δισ. είναι ουσιαστικά η «κοινωνική ασφάλιση» του ETS2
Το σημαντικότερο στοιχείο του ελληνικού σχεδίου δεν είναι οποιαδήποτε μεμονωμένη επιδότηση.
Είναι η συνολική αρχιτεκτονική.
Η Ευρώπη λέει:
θα βάλουμε τιμή στον άνθρακα και στις μεταφορές.
Αλλά ταυτόχρονα θα χρηματοδοτήσουμε:
φθηνότερη θέρμανση,
καλύτερα σπίτια,
κοινωνική κατοικία,
ηλεκτρικά λεωφορεία,
νέα βαγόνια Μετρό,
φθηνότερη ηλεκτροκίνηση,
και στήριξη των μικρότερων επιχειρήσεων.
Αυτό είναι στην πραγματικότητα το μεγάλο πολιτικό πείραμα του Social Climate Fund.
Αν λειτουργήσει, η πράσινη μετάβαση μπορεί να γίνει κοινωνικά διαχειρίσιμη.
Αν δεν λειτουργήσει, το ETS2 κινδυνεύει να μετατραπεί σε νέο πεδίο κοινωνικής και πολιτικής αντίδρασης σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, τα €4,77 δισ. επομένως δεν είναι απλώς ένα ακόμη «ευρωπαϊκό πακέτο».
Είναι τα χρήματα με τα οποία θα κριθεί αν η μετάβαση μπορεί να γίνει χωρίς να πληρώσουν δυσανάλογα εκείνοι που έχουν το μικρότερο περιθώριο να προσαρμοστούν.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
