Έντεκα χώρες της ΕΕ ζητούν τέλος στα βέτο στην εξωτερική πολιτική

Έντεκα κράτη μέλη της ΕΕ πιέζουν για περιορισμό της ομοφωνίας στην εξωτερική πολιτική, με φόντο τα επανειλημμένα μπλοκαρίσματα που έχουν παραλύσει τη λήψη αποφάσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η «ρήτρα γέφυρας» του άρθρου 31 και η προοπτική μετάβασης σε ειδική πλειοψηφία.

Κοινό μέτωπο για την εξωτερική δράση της ΕΕ

Έντεκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητούν να μπει τέλος στα βέτο που, όπως υποστηρίζουν, λειτουργούν ως εμπόδιο στην κοινή εξωτερική πολιτική. Στην επιστολή που απευθύνουν προς την ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ, Κάγια Κάλας, οι υπογράφοντες αναφέρουν ότι η αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας πρέπει να υπερισχύσει, ώστε η Ένωση να μπορεί να δρα με μεγαλύτερη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα.

Οι Αυστρία, Δανία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Ρουμανία, Ισπανία και Σουηδία συνυπογράφουν το κείμενο, το οποίο έχει σταλεί και στα υπόλοιπα κράτη μέλη. Όπως σημειώνεται, η κουλτούρα της συναίνεσης παραμένει βασικό στοιχείο της νομιμοποίησης της Ένωσης, όμως δεν πρέπει να καταλήγει σε αδυναμία κοινής δράσης.

«Πρέπει όμως επίσης να διασφαλίσουμε ότι αυτή η κουλτούρα συναίνεσης ενθαρρύνει τη κοινή δράση αντί να την εμποδίζει, διαφορετικά θα έχουμε νομιμοποίηση αλλά όχι ισχύ», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι χώρες στην επιστολή.

Η Γερμανία, ως το μεγαλύτερο κράτος μέλος, έχει βρεθεί στην πρώτη γραμμή των εκκλήσεων για μεταρρύθμιση της εξωτερικής πολιτικής του μπλοκ.

Το παράδειγμα Όρμπαν και το αδιέξοδο της ομοφωνίας

Στο κείμενο γίνεται αναφορά στο νέο περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί γύρω από την εξωτερική δράση της Ένωσης, το οποίο χαρακτηρίζεται από στρατηγικό ανταγωνισμό, αυξανόμενη αστάθεια και προσπάθειες υπονόμευσης της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες. Οι υπογράφοντες υποστηρίζουν ότι η ικανότητα της ΕΕ να υπερασπιστεί τις αξίες και τα συμφέροντά της εξαρτάται από το αν μπορεί να κινητοποιήσει γρήγορα και αποτελεσματικά το συλλογικό πολιτικό, οικονομικό και διπλωματικό της βάρος.

Η συζήτηση για τα βέτο έχει ενταθεί εξαιτίας των επανειλημμένων παρεμβάσεων του Βίκτορ Όρμπαν κατά τη 16ετή θητεία του στην Ουγγαρία. Πριν χάσει την εξουσία τον Απρίλιο, ο Ούγγρος πρωθυπουργός αξιοποιούσε συχνά το δικαίωμα βέτο για να αποσπά παραχωρήσεις και να προωθήσει τα δικά του συμφέροντα, προκαλώντας αγανάκτηση σε άλλους ηγέτες.

Νωρίτερα φέτος, η στάση του οδήγησε σε κρίση όταν μπλόκαρε αιφνιδιαστικά δάνειο 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο είχαν εγκρίνει προσωπικά οι ηγέτες της ΕΕ. Η κίνηση αυτή συνδέθηκε με άσχετη διένεξη με το Κίεβο για τον πετρελαιαγωγό Druzhba.

Πέντε αρχές και η πρόταση για ειδική πλειοψηφία

Με αφορμή αυτά τα προηγούμενα, οι 11 χώρες διατυπώνουν πέντε αρχές που, όπως θεωρούν, πρέπει να καθοδηγούν την κοινή εξωτερική πολιτική. Πρόκειται για την τήρηση της ειλικρινούς συνεργασίας και της αμοιβαίας αλληλεγγύης, τη μεγαλύτερη χρήση εποικοδομητικών αποχών αντί βέτο, την αποφυγή σύνδεσης των αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής με «ουσιαστικά άσχετα» ζητήματα και την εξέταση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι Συνθήκες της ΕΕ για μετάβαση από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία. Παράλληλα, ζητούν να απαιτούνται «τεκμηριωμένοι ζωτικοί λόγοι» για να μπλοκαριστεί μια τέτοια μετάβαση.

Στην επιστολή επισημαίνεται ότι το νομικό πλαίσιο για τις πέντε αυτές αρχές υπάρχει ήδη και ότι το ζητούμενο είναι η εφαρμογή τους στην πράξη. Η προώθηση της εξωτερικής πολιτικής, αναφέρεται, περνά μέσα από αυτή τη διαδικασία.

Η ιδέα ενεργοποίησης της λεγόμενης «ρήτρας γέφυρας» του άρθρου 31, ώστε να γίνει μετάβαση από την ομοφωνία στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία, συζητείται εδώ και χρόνια στις Βρυξέλλες και επανήλθε δυναμικά μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Η αλλαγή θα μπορούσε να εφαρμόζεται κατά περίπτωση και όχι συνολικά.

Οι υποστηρικτές της εκτιμούν ότι θα επιτάχυνε τη λήψη αποφάσεων και θα περιόριζε τα περιττά βέτο. Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα έπληττε τη δημοκρατική νομιμοποίηση, ενώ τα μικρά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν το βέτο ως εργαλείο υπεράσπισης των θέσεών τους απέναντι στις μεγαλύτερες χώρες.

Το πολιτικό παράθυρο και οι επόμενες κινήσεις

Η «ρήτρα γέφυρας» έχει χαρακτηριστεί από ορισμένους ως δίλημμα τύπου Catch-22, καθώς η μετάβαση από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία απαιτεί και πάλι ομοφωνία. Για τον λόγο αυτό, η κοινή επιστολή ζητά ουσιαστικές διαβουλεύσεις ώστε να αντιμετωπιστούν οι αντιρρήσεις και να βρεθεί συμβιβασμός.

Η προσπάθεια αναμόρφωσης της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ ενισχύθηκε μετά την εκλογική ήττα του Όρμπαν στην Ουγγαρία. Πολλοί θεωρούν ότι έχει ανοίξει ένα παράθυρο ευκαιρίας, το οποίο όμως μπορεί να κλείσει αν η Μαρίν Λεπέν κερδίσει τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους.

Την ίδια στιγμή, Γερμανία και Γαλλία έχουν παρουσιάσει σχέδιο που θα ενισχύει τον ρόλο της Κάγια Κάλας, αλλά θα την θέτει υπό την άμεση εποπτεία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Στο ευρύτερο πλαίσιο των συζητήσεων, το ζήτημα των βέτο παραμένει κεντρικό για το μέλλον της κοινής ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.

Πηγή: Pagenews.gr