«Σπίτι μου 3»: Η κυβέρνηση ανοίγει την πόρτα σε 16.000 νέους ιδιοκτήτες – Τι αλλάζει στα δάνεια

Στη ΔΕΘ η στέγη μπαίνει στην πρώτη γραμμή: σχέδιο €500 εκατ., περισσότερα διαθέσιμα σπίτια και νέο μοντέλο φθηνότερων στεγαστικών

Με ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής οικογένειας —την απόκτηση προσιτής κατοικίας— να ανεβαίνει ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα της ΔΕΘ, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται την επόμενη γενιά του προγράμματος «Σπίτι μου».

Το αποκαλούμενο «Σπίτι μου 3» βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο, μετά την ολοκλήρωση του δεύτερου κύκλου στις 31 Αυγούστου και ενώ η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 προβλέπει επέκταση του προγράμματος με ενδεικτικό προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και περίπου 16.000 δυνητικούς ωφελούμενους.

Το πολιτικό ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στις αλλαγές που εξετάζονται: μεγαλύτερη δεξαμενή διαθέσιμων ακινήτων, πιθανή διεύρυνση των δικαιούχων και ένα διαφορετικό χρηματοδοτικό μοντέλο που θα μπορούσε να μειώσει το κόστος των στεγαστικών χωρίς να στηρίζεται αποκλειστικά σε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις.

Το «Σπίτι μου ΙΙ» έκλεισε με €1,54 δισ. δάνεια

Η κυβέρνηση φτάνει στη συζήτηση για τον τρίτο κύκλο έχοντας πλέον στα χέρια της τον τελικό απολογισμό του «Σπίτι μου ΙΙ».

Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν:

• 15.097 εγκεκριμένα δάνεια, συνολικού ύψους 1,82 δισ. ευρώ.
• 14.114 υπογεγραμμένες συμβάσεις, ύψους 1,54 δισ. ευρώ.
• 943,2 εκατ. ευρώ δημόσια στήριξη.
• Αγορές ακινήτων συνολικής αξίας άνω των 2,15 δισ. ευρώ.
• Μέσο εγκεκριμένο δάνειο 120.400 ευρώ.

Το 93,5% των εγκεκριμένων δανείων κατέληξε τελικά σε σύμβαση, στοιχείο που καταγράφει υψηλή απορρόφηση του προγράμματος.

Ποιοι πήραν τα φθηνά στεγαστικά

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κοινωνικό αποτύπωμα.

Η μέση ηλικία των ωφελουμένων ήταν 38 έτη, ενώ το 41% ήταν έως 36 ετών. Παράλληλα, το 66,6% είχε ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ, με το μέσο εισόδημα να διαμορφώνεται στα 21.130 ευρώ.

Πρόκειται για στοιχεία που ενισχύουν το κυβερνητικό επιχείρημα ότι το εργαλείο έφτασε κυρίως σε νεότερα νοικοκυριά και πολίτες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Το επόμενο στοίχημα είναι μεγαλύτερο: να διευρυνθεί η πρόσβαση χωρίς να δημιουργηθούν νέες στρεβλώσεις στην ήδη πιεσμένη αγορά κατοικίας.

Ο «κόφτης» του 2007 στο μικροσκόπιο

Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες πιθανές αλλαγές του «Σπίτι μου 3».

Στον προηγούμενο κύκλο, οι προϋποθέσεις για την ηλικία, την αξία και την επιφάνεια των κατοικιών περιόρισαν σημαντικά τη δεξαμενή των επιλέξιμων ακινήτων.

Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον αλλαγή του χρονικού ορίου ώστε να μπορούν να ενταχθούν νεότερες κατοικίες, πέρα από τον σημερινό περιορισμό που αφορά ακίνητα έως το 2007.

Εάν τελικά προχωρήσει, η αλλαγή θα μπορούσε να διευρύνει σημαντικά τις επιλογές των αγοραστών.

Δεν έχει, όμως, ακόμη «κλειδώσει».

Περισσότεροι δικαιούχοι – Τι εξετάζεται για ηλικίες και εισοδήματα

Υπό επεξεργασία βρίσκονται επίσης τα ηλικιακά και εισοδηματικά κριτήρια.

Το πρόβλημα που επιχειρείται να αντιμετωπιστεί είναι ότι νοικοκυριά μπορεί να μένουν εκτός προγράμματος ακόμη και για σχετικά μικρή υπέρβαση των υφιστάμενων εισοδηματικών ορίων.

Έτσι εξετάζεται ένα πιο διευρυμένο μοντέλο επιλεξιμότητας, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχουν ανακοινωθεί τα νέα όρια.

Αυτό είναι κρίσιμο και πολιτικά: η στεγαστική πίεση δεν περιορίζεται πλέον στα χαμηλότερα εισοδήματα, αλλά αγγίζει ένα μεγάλο τμήμα της μεσαίας τάξης που δυσκολεύεται είτε να αγοράσει είτε να νοικιάσει κατοικία.

Η μεγάλη αλλαγή: Φθηνά δάνεια χωρίς μόνιμη εξάρτηση από τις Βρυξέλλες

Το πιο ενδιαφέρον οικονομικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού βρίσκεται, όμως, στη χρηματοδότηση.

Το «Σπίτι μου ΙΙ» στηρίχθηκε σε χρηματοδότηση κατά 50% άτοκα από το Ταμείο Ανάκαμψης και κατά 50% από τις συμμετέχουσες τράπεζες.

Αυτό το μοντέλο δεν μπορεί να αναπαράγεται επ’ αόριστον.

Γι’ αυτό εξετάζεται ένα διαφορετικό σύστημα, με φορολογικά κίνητρα προς τις τράπεζες, ώστε τα πιστωτικά ιδρύματα να μπορούν να προσφέρουν χαμηλότερα επιτόκια στους δικαιούχους.

Εάν η φόρμουλα προχωρήσει, η σημασία της ξεπερνά τον τρίτο κύκλο του προγράμματος: μπορεί να δημιουργήσει έναν περισσότερο μόνιμο μηχανισμό φθηνότερης στεγαστικής πίστης, λιγότερο εξαρτημένο από έκτακτους κοινοτικούς πόρους.

Η άλλη πλευρά: Θα αυξηθούν πάλι οι τιμές;

Υπάρχει, ωστόσο, και μια δύσκολη οικονομική εξίσωση.

Η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης χιλιάδων νοικοκυριών αυξάνει τη ζήτηση για κατοικίες. Εάν η προσφορά επιλέξιμων ακινήτων δεν αυξηθεί αντίστοιχα, μέρος του οφέλους των φθηνότερων δανείων κινδυνεύει να απορροφηθεί από υψηλότερες τιμές.

Γι’ αυτό η αλλαγή του ηλικιακού «κόφτη» των ακινήτων έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι φαίνεται.

Το πραγματικό πρόβλημα της στεγαστικής αγοράς δεν είναι μόνο η χρηματοδότηση. Είναι και η έλλειψη επαρκούς προσφοράς κατοικιών σε προσιτές τιμές.

ΔΕΘ: Η στέγη γίνεται πολιτικό στοίχημα για τη μεσαία τάξη

Η προοπτική του «Σπίτι μου 3» αποκτά επομένως σαφή πολιτική διάσταση ενόψει ΔΕΘ.

Η ακρίβεια στη στέγη αποτελεί μία από τις ισχυρότερες πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και ιδιαίτερα των νεότερων γενεών.

Για την κυβέρνηση, ένα νέο πρόγραμμα φθηνών στεγαστικών μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να μεταφερθεί η οικονομική πολιτική από τους μακροοικονομικούς δείκτες στην καθημερινότητα.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι απλώς εάν θα υπάρξει «Σπίτι μου 3».

Είναι πόσο φθηνότερο θα είναι πραγματικά το δάνειο, πόσοι θα μπορούν να μπουν και —κυρίως— πόσα σπίτια θα μπορούν πράγματι να αγοράσουν.

Οι απαντήσεις σε αυτά τα τρία ερωτήματα θα κρίνουν εάν ο τρίτος κύκλος μπορεί να εξελιχθεί από ένα ακόμη επιδοτούμενο πρόγραμμα σε ουσιαστικό εργαλείο αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης.

Πηγή: pagenews.gr