ΣΥΡΙΖΑ: ΕΦΚΑ–επενδυτικό fund, 300.000 κοινωνικά σπίτια και «επιστροφή» υποδομών στο Δημόσιο

Η Κουμουνδούρου παρουσιάζει ένα πολύ πιο παρεμβατικό οικονομικό μοντέλο: ο ΕΦΚΑ δεν θα πληρώνει απλώς συντάξεις, αλλά θα αποκτά ακίνητα, χαρτοφυλάκια κόκκινων δανείων και συμμετοχές σε στρατηγικές επιχειρήσεις. Η πρόταση είναι πολιτικά φιλόδοξη, αλλά ανοίγει μεγάλα ερωτήματα για χρηματοδότηση, επενδυτικό ρίσκο, κρατικές ενισχύσεις και προστασία των αποθεματικών των ασφαλισμένων.

Δεν είναι άλλο ένα σποτ για επιδόματα ή μια επιμέρους στεγαστική παρέμβαση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ βάζει στο τραπέζι μια πολύ μεγαλύτερη αλλαγή οικονομικής φιλοσοφίας: τη μετατροπή του ΕΦΚΑ από οργανισμό που εισπράττει εισφορές και καταβάλλει συντάξεις σε έναν μεγάλο δημόσιο θεσμικό επενδυτή, ο οποίος θα αποκτά περιουσιακά στοιχεία, θα παράγει αποδόσεις και θα επενδύει σε ακίνητα και στρατηγικές υποδομές.

Το νέο σποτ με τη Ρένα Δούρου και τον Νίκο Παππά συμπυκνώνει αυτή τη στρατηγική σε μία φράση:

«Η δημόσια περιουσία επιστρέφει στην κοινωνία».

Πίσω από το σύνθημα βρίσκεται ένα σχέδιο με τρεις μεγάλους άξονες: κοινωνική κατοικία, κόκκινα δάνεια και δημιουργία ενός επενδυτικού βραχίονα υπό τον ΕΦΚΑ. Η επίσημη παρουσίαση του ΣΥΡΙΖΑ κάνει λόγο για περισσότερα από 300.000 ακίνητα που θα μπορούσαν σταδιακά να περάσουν σε κοινωνική χρήση.

Από ασφαλιστικό ταμείο σε επενδυτικό «γίγαντα»

Η πιο ριζοσπαστική πλευρά της πρότασης δεν είναι στην πραγματικότητα η κοινωνική κατοικία.

Είναι ο νέος ρόλος του ΕΦΚΑ.

Η Κουμουνδούρου θέλει ο ασφαλιστικός οργανισμός να αποκτήσει επενδυτική λειτουργία με σταθερές προσόδους, ώστε τα έσοδα από ακίνητα και άλλες συμμετοχές να ενισχύουν τα ασφαλιστικά αποθεματικά και να χρηματοδοτούν νέες επενδύσεις.

«Ο ΕΦΚΑ μετατρέπεται από έναν φορέα που διαχειρίζεται εισφορές και πληρώνει συντάξεις σε έναν μεγάλο θεσμικό επενδυτή με περιουσία και σταθερές αποδόσεις υπέρ των ασφαλισμένων», αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ.

Αυτό είναι και το πραγματικό οικονομικό debate που θέλει να ανοίξει:

γιατί οι ασφαλιστικές εισφορές των Ελλήνων να αντιμετωπίζονται μόνο ως χρηματοδοτική ροή για τις σημερινές συντάξεις και όχι ως κεφάλαιο που μπορεί, υπό αυστηρούς κανόνες, να δημιουργεί μακροχρόνια περιουσία;

Το παράδειγμα του «Ελευθέριος Βενιζέλος» είναι πραγματικό

Ο ΣΥΡΙΖΑ χρησιμοποιεί ως παράδειγμα ξένα συνταξιοδοτικά κεφάλαια που έχουν επενδύσει σε ελληνικές υποδομές.

Στην περίπτωση του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών το επιχείρημα έχει πραγματική βάση.

Η AviAlliance, η οποία ελέγχει σήμερα λίγο πάνω από το 50% του αεροδρομίου, αποτελεί επενδυτική πλατφόρμα του καναδικού Public Sector Pension Investment Board, γνωστού ως PSP Investments.

Άρα, στην πράξη, κεφάλαια που διαχειρίζονται συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις εργαζομένων του καναδικού δημόσιου τομέα έχουν σημαντική συμμετοχή σε μία από τις σημαντικότερες ελληνικές υποδομές.

Και εκεί ο ΣΥΡΙΖΑ θέτει το πολιτικό ερώτημα:

«Γιατί μπορούν οι συνταξιούχοι του Καναδά να επενδύουν στις ελληνικές υποδομές και δεν μπορούν οι Έλληνες ασφαλισμένοι;»

Μια διόρθωση όμως για τον ΔΕΔΔΗΕ

Υπάρχει ένα σημείο της κομματικής επιχειρηματολογίας που χρειάζεται ακρίβεια.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αναφέρεται σε «αυστραλιανό συνταξιοδοτικό κεφάλαιο» που απέκτησε το 49% του ΔΕΔΔΗΕ.

Η συναλλαγή πράγματι έγινε: η πώληση του 49% του ΔΕΔΔΗΕ ολοκληρώθηκε το 2022 στη Macquarie Asset Management.

Η Macquarie Asset Management, όμως, είναι διεθνής διαχειριστής επενδύσεων και υποδομών — όχι αυστραλιανό συνταξιοδοτικό ταμείο.

Η διαφορά δεν ακυρώνει το πολιτικό επιχείρημα περί ξένων θεσμικών κεφαλαίων σε ελληνικές υποδομές, αλλά η συγκεκριμένη διατύπωση χρειάζεται διόρθωση.

«Από τα funds στην κοινωνία»

Το δεύτερο σκέλος της πρότασης είναι πολύ πιο παρεμβατικό.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει ο νέος ΕΦΚΑ, μαζί με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, να μπορεί να αποκτά χαρτοφυλάκια κόκκινων δανείων στην πραγματική οικονομική τους αξία.

Στη συνέχεια θα εφαρμόζεται διαφορετικό μοντέλο ρυθμίσεων για τους δανειολήπτες.

Η Κουμουνδούρου μιλά για διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων, μείωση χρέους όπου κρίνεται αναγκαίο και δόσεις συνδεδεμένες με την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.

«Στόχος είναι η αποπληρωμή με βιώσιμους όρους και όχι η οικονομική καταστροφή των δανειοληπτών και η απώλεια της περιουσίας τους», αναφέρει το κόμμα.

Για ευάλωτα νοικοκυριά προβλέπεται προστασία της πρώτης κατοικίας, ενώ εάν ένα ακίνητο έχει ήδη περιέλθει στο δημόσιο χαρτοφυλάκιο, ο προηγούμενος ιδιοκτήτης θα μπορεί —εφόσον πληροί συγκεκριμένα κριτήρια— να παραμένει σε αυτό με κοινωνικό ενοίκιο.

Το μεγάλο στοίχημα των 300.000 κατοικιών

Εδώ βρίσκεται και το πιο ισχυρό επικοινωνιακά κομμάτι της πρότασης.

Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι περισσότερα από 300.000 ακίνητα θα μπορούσαν σταδιακά να μετατραπούν σε κοινωνική κατοικία.

Το μοντέλο προβλέπει συνεργασία ΕΦΚΑ και δήμων για ανακαίνιση, διαχείριση και διάθεση κατοικιών με κοινωνικό ενοίκιο.

Παράλληλα, μέρος των εσόδων θα επανεπενδύεται στην κατασκευή νέων κατοικιών.

Η λογική είναι κυκλική:

ακίνητο → κοινωνικό ενοίκιο → έσοδο → νέα κατοικία → μεγαλύτερο δημόσιο απόθεμα.

Ακριβώς εδώ ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να διαφοροποιηθεί πλήρως από την κυβερνητική στεγαστική πολιτική.

Το επιχείρημα κατά του «Σπίτι μου»

Η Κουμουνδούρου θεωρεί ότι η επιδότηση της ζήτησης σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά μπορεί να συντηρεί ή ακόμη και να αυξάνει τις τιμές των ακινήτων.

«Η ΝΔ επιδοτεί τις υψηλές τιμές. Εμείς αυξάνουμε την προσφορά», είναι η φράση γύρω από την οποία χτίζεται το νέο αφήγημα.

Η οικονομική λογική πίσω από την κριτική δεν είναι αβάσιμη: όταν αυξάνεται η αγοραστική δύναμη των υποψήφιων αγοραστών χωρίς να αυξάνεται παράλληλα το διαθέσιμο housing stock, μέρος της επιδότησης μπορεί να κεφαλαιοποιείται στις τιμές.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε πρόγραμμα επιδότησης στεγαστικών δανείων αυξάνει αυτομάτως τις τιμές στον ίδιο βαθμό. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από την τοπική προσφορά, τα κριτήρια του προγράμματος και το ύψος της ζήτησης.

Η ουσιαστική διαφορά των δύο προσεγγίσεων είναι πάντως καθαρή:

η κυβέρνηση επενδύει σε μεγάλο βαθμό στην πρόσβαση των πολιτών στην ιδιοκτησία.

Ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει να δημιουργηθεί μεγάλης κλίμακας δημόσιο housing stock.

Η πρόταση έχει όμως πέντε δύσκολα ερωτήματα

Το σχέδιο είναι πολιτικά εύηχο. Για να μετατραπεί όμως σε εφαρμόσιμη οικονομική πολιτική, χρειάζεται απαντήσεις σε ορισμένα πολύ δύσκολα ζητήματα:

• Από πού θα προέλθει το αρχικό κεφάλαιο για την αγορά χαρτοφυλακίων δανείων και εκατοντάδων χιλιάδων ακινήτων;
• Με ποια αποτίμηση θα αγοράζονται τα NPLs από funds και servicers και ποιος θα αναλαμβάνει τον κίνδυνο ζημίας;
• Πώς θα προστατεύονται τα ασφαλιστικά αποθεματικά από πολιτικές παρεμβάσεις ή κακές επενδυτικές αποφάσεις;
• Ποια εταιρική διακυβέρνηση θα εξασφαλίζει ότι ο ΕΦΚΑ λειτουργεί ως επαγγελματίας institutional investor και όχι ως μηχανισμός κρατικών επιλογών;
• Και κυρίως, πώς θα συμβαδίζει το μοντέλο με τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, ανταγωνισμού και διαχείρισης πιστωτικών χαρτοφυλακίων;

Εδώ θα κριθεί εάν έχουμε ένα πραγματικό επενδυτικό μοντέλο ή μια μεγάλη πολιτική εξαγγελία.

Το παράδειγμα των ξένων pension funds έχει και μία προϋπόθεση

Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δίκιο σε ένα βασικό σημείο: διεθνώς, μεγάλα συνταξιοδοτικά κεφάλαια επενδύουν σε αεροδρόμια, ενέργεια, real estate, δίκτυα και άλλες υποδομές.

Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που κάνει αυτά τα μοντέλα να λειτουργούν.

Η επενδυτική διοίκηση βρίσκεται κατά κανόνα σε μεγάλη απόσταση από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Τα μεγάλα funds λειτουργούν με επαγγελματικά investment committees, αυστηρά mandates, risk limits, benchmarks και ισχυρό corporate governance.

Αν ο ΕΦΚΑ μετατρεπόταν πράγματι σε επενδυτικό fund, αυτή θα ήταν ίσως η σημαντικότερη προϋπόθεση από όλες:

τα χρήματα των ασφαλισμένων να μην μπορούν να γίνουν πολιτικό ταμείο της εκάστοτε κυβέρνησης.

Η επιστροφή του «δημόσιου ελέγχου»

Το σχέδιο προχωρά όμως ακόμη περισσότερο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ δηλώνει ότι ο νέος ΕΦΚΑ θα μπορούσε σταδιακά να χρησιμοποιεί τις αποδόσεις του για την απόκτηση συμμετοχών σε επιχειρήσεις στρατηγικής σημασίας, ακόμη και με προοπτική πλήρους ελέγχου.

Εδώ εγκαταλείπουμε πλέον το πεδίο της στεγαστικής πολιτικής και περνάμε σε μια πολύ μεγαλύτερη ιδεολογική επιλογή.

Δεν μιλάμε απλώς για καλύτερη διαχείριση της περιουσίας των Ταμείων.

Μιλάμε για δημιουργία ενός είδους ελληνικού social wealth fund, που θα μπορούσε μεσοπρόθεσμα να αποκτήσει παρουσία σε ενέργεια, δίκτυα, μεταφορές και κρίσιμες υποδομές.

Και αυτό είναι πράγματι αλλαγή οικονομικού μοντέλου.

Το δύσκολο σημείο: ποιος πληρώνει στην αρχή;

Η μεγάλη αρετή της πρότασης είναι ότι επιχειρεί να δημιουργήσει assets αντί να περιορίζεται σε μόνιμες επιδοτήσεις.

Η μεγάλη της αδυναμία, τουλάχιστον στην παρούσα μορφή, είναι ότι δεν έχει παρουσιαστεί ακόμη με επαρκή λεπτομέρεια η κεφαλαιακή της αφετηρία.

Για να αγοράσει κάποιος 300.000 ακίνητα, χαρτοφυλάκια NPLs και αργότερα συμμετοχές σε υποδομές χρειάζεται τεράστιο αρχικό κεφάλαιο.

Και υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ:

«αγοράζω ένα asset που παράγει απόδοση»

και

«αγοράζω ένα προβληματικό δάνειο, κάνω κούρεμα, ανακαινίζω το ακίνητο και το ενοικιάζω κοινωνικά».

Το δεύτερο μπορεί να έχει τεράστια κοινωνική αξία, αλλά οι αποδόσεις του δεν είναι κατ’ ανάγκην ίδιες με εκείνες ενός εμπορικού infrastructure fund.

Αυτό πρέπει να αποτυπωθεί καθαρά στους αριθμούς.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ψάχνει νέο οικονομικό αφήγημα

Πολιτικά, όμως, η σημασία του νέου σποτ είναι μεγαλύτερη από τις τεχνικές λεπτομέρειες.

Ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να ξαναχτίσει οικονομική ταυτότητα όχι γύρω από ένα πακέτο παροχών αλλά γύρω από μια διαφορετική θέση για την ιδιοκτησία και τη δημιουργία πλούτου.

Το κράτος, σύμφωνα με αυτή τη λογική, δεν πρέπει απλώς να φορολογεί και να αναδιανέμει.

Πρέπει να κατέχει assets, να επενδύει και να εισπράττει αποδόσεις για λογαριασμό της κοινωνίας.

Αυτό είναι αρκετά διαφορετικό από την κλασική αντιπαράθεση «περισσότερο ή λιγότερο κράτος».

Η πραγματική συζήτηση γίνεται πλέον:

ποιος κατέχει την περιουσία που παράγει τις αποδόσεις;

Μία πολιτική πρόταση που τώρα πρέπει να αποκτήσει αριθμούς

Το νέο σχέδιο έχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα για την Κουμουνδούρου: ενώνει τρία από τα πιο δύσκολα κοινωνικά ζητήματα — στέγη, κόκκινα δάνεια και συντάξεις — σε μία ενιαία αφήγηση.

Αλλά από εδώ και πέρα αρχίζουν τα δύσκολα.

Πόσο θα κοστίσει;

Πόσα από τα 300.000 ακίνητα είναι πράγματι διαθέσιμα και κατάλληλα;

Τι απόδοση θα έχει το νέο fund;

Ποιος θα εγγυάται τις ζημιές;

Πώς θα εμποδιστεί η πολιτική διαχείριση των αποθεματικών;

Και πόσα χρόνια χρειάζονται για να δημιουργηθεί ένα πραγματικό χαρτοφυλάκιο κοινωνικής κατοικίας τέτοιας κλίμακας;

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ δώσει πειστικές απαντήσεις σε αυτά, θα έχει παρουσιάσει κάτι σαφώς μεγαλύτερο από ένα προεκλογικό στεγαστικό πρόγραμμα: μια πρόταση για έναν ελληνικό κοινωνικό επενδυτικό καπιταλισμό με το Δημόσιο και τους ασφαλισμένους ως μακροχρόνιους ιδιοκτήτες περιουσίας. Αν δεν τις δώσει, το “300.000 σπίτια” κινδυνεύει να μείνει ένας εντυπωσιακός αριθμός σε ένα καλό προεκλογικό βίντεο.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία (@syrizaps)

Πηγή: pagenews.gr