Από το Ελ Αλαμέιν στο Παρίσι: Η Αθήνα ισορροπεί ανάμεσα σε Ισραήλ, Αίγυπτο και ευρωπαϊκή άμυνα

Η Ελλάδα επιχειρεί να κρατήσει ταυτόχρονα ανοιχτούς τρεις στρατηγικούς άξονες — Ισραήλ, Αίγυπτο και Γαλλία — όμως η συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν στο Παρίσι δείχνει ότι το πραγματικό ζητούμενο είναι πλέον η συνοχή ανάμεσα σε άμυνα, Ανατολική Μεσόγειο και ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Παρίσι και η συνάντησή του με τον Εμανουέλ Μακρόν έρχονται σε μια χρονική στιγμή που η ελληνική εξωτερική πολιτική δοκιμάζει στην πράξη τα όρια μιας πολύπλευρης στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, στο Ελ Αλαμέιν, ο Έλληνας πρωθυπουργός βρέθηκε με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη. Η τριμερής επανέλαβε τη στήριξη στη λύση των δύο κρατών για τη Γάζα, στον αφοπλισμό της Χαμάς, στην κυριαρχία του Λιβάνου και στην ενίσχυση των λιβανέζικων ενόπλων δυνάμεων.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, όμως, η Αθήνα είχε κινηθεί σε διαφορετικό γεωπολιτικό άξονα, επαναβεβαιώνοντας τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ σε ασφάλεια, ενέργεια και περιφερειακή σταθερότητα.

Ακριβώς εδώ βρίσκεται η ενδιαφέρουσα ελληνική εξίσωση: η Αθήνα δεν επιλέγει ανάμεσα σε Ισραήλ και αραβικό κόσμο. Προσπαθεί να διατηρήσει και τα δύο κανάλια ενεργά.

Το αν αυτό αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα ή αρχίζει να μετατρέπεται σε δύσκολη άσκηση ισορροπίας θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι επιμέρους επιλογές μπορούν να ενταχθούν σε μία ενιαία αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Ελ Αλαμέιν: η Αθήνα μιλά περισσότερο τη γλώσσα του Καΐρου

Η συνάντηση Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου ήταν σαφώς προσανατολισμένη στην αραβική διάσταση της περιφερειακής κρίσης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για δίκαιη ειρήνη στη βάση της λύσης των δύο κρατών, για ανάγκη εφαρμογής της δεύτερης φάσης της εκεχειρίας στη Γάζα και για αφοπλισμό της Χαμάς. Παράλληλα, αναγνώρισε τον αναντικατάστατο ρόλο της Αιγύπτου στην επόμενη ημέρα της Γάζας.

Στον Λίβανο, η Αθήνα επανέλαβε ότι στηρίζει την ακεραιότητα και την κυριαρχία της χώρας σε ολόκληρη την επικράτεια και ότι θέλει οι επίσημες λιβανέζικες ένοπλες δυνάμεις να ασκούν κρατική κυριαρχία στον Νότο.

Αυτή η γραμμή είναι απολύτως κατανοητή από την οπτική του Καΐρου.

Η Αίγυπτος θέλει σταθερότητα στη Γάζα, αποτροπή μαζικών μετακινήσεων πληθυσμών προς το Σινά, ενίσχυση των επίσημων αραβικών κρατικών δομών και περιορισμό της περιφερειακής αστάθειας.

Η Ελλάδα, επομένως, στο Ελ Αλαμέιν δεν εμφανίστηκε ως «φιλοϊσραηλινός δορυφόρος». Εμφανίστηκε ως ευρωπαϊκή δύναμη που επιδιώκει να διατηρήσει λειτουργικές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο.

Ισραήλ: η δεύτερη πλευρά της εξίσωσης

Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τη βαθιά στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ.

Η τριμερής Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ εξακολουθεί να στηρίζεται σε τρεις κρίσιμους πυλώνες: ασφάλεια, ενέργεια και τεχνολογία. Η ισραηλινή πλευρά περιγράφει τη συνεργασία ως εταιρική σχέση που προωθεί σταθερότητα και ευημερία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Εκεί ακριβώς εμφανίζεται η πραγματική πρόκληση για την Αθήνα.

Όσο η σύγκρουση Ισραήλ–παλαιστινιακού ζητήματος και η ένταση στον Λίβανο παραμένουν ελεγχόμενες, η Ελλάδα μπορεί να διατηρεί παράλληλα ανοικτά και τα δύο τριμερή σχήματα.

Εάν όμως οι θέσεις Ισραήλ και Αιγύπτου απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο, η Αθήνα θα δυσκολευτεί να ακολουθεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικές πολιτικές γλώσσες χωρίς να εξηγεί ποια είναι η ιεράρχηση των δικών της συμφερόντων.

Γιατί το Παρίσι συνδέεται με αυτή την εξίσωση

Η σημερινή συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν δεν αποτελεί απλή συνέχεια των δύο τριμερών.

Συνδέεται όμως γεωπολιτικά με αυτά σε ένα ανώτερο επίπεδο.

Η Διεθνής Σύνοδος για το Διάστημα στο Παρίσι έχει σαφές στρατηγικό και αμυντικό περιεχόμενο. Η γαλλική πλευρά την παρουσιάζει ως σύνοδο που συνδέει διακυβέρνηση, βιομηχανία, επιστήμη και άμυνα, ενώ το Παρίσι επιδιώκει να αναδείξει την Ευρώπη ως αυτόνομη διαστημική δύναμη.

Το Διάστημα έχει πλέον άμεση σχέση με:

• στρατιωτικές επικοινωνίες,
• επιτήρηση,
• πληροφορίες,
• πυραυλική προειδοποίηση,
• πλοήγηση,
• κυβερνοάμυνα,
• και τεχνολογική κυριαρχία.

Άρα η συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν αφορά πολύ περισσότερα από έναν τεχνολογικό διάλογο.

Αφορά το πού τοποθετείται η Ελλάδα στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Η Γαλλία ως τρίτος άξονας

Εδώ βρίσκεται η σύνδεση με τα δύο τριμερή.

Το Ισραήλ προσφέρει στην Ελλάδα τεχνολογία, συστήματα και περιφερειακή συνεργασία.

Η Αίγυπτος προσφέρει γεωπολιτικό βάθος προς τον αραβικό κόσμο, έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων και μεταναστευτικών διαδρομών και συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Γαλλία, αντίθετα, προσφέρει έναν ευρωπαϊκό στρατηγικό άξονα.

Για την Αθήνα, αυτό είναι κρίσιμο.

Η Ελλάδα δεν θέλει η αρχιτεκτονική ασφαλείας της να εξαρτάται αποκλειστικά από έναν μη ευρωπαϊκό εταίρο, ακόμη και όταν αυτός είναι το Ισραήλ. Ούτε μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε περιφερειακά τριμερή.

Η σχέση με τη Γαλλία λειτουργεί ως ευρωπαϊκή «ασφάλεια ασφαλείας»: άμυνα, βιομηχανία, τεχνολογία, κυριαρχία και κοινή αντίληψη για την Ανατολική Μεσόγειο.

Από τα Rafale και τις Belharra στο Διάστημα

Η ελληνογαλλική σχέση έχει ήδη στρατηγικό υπόβαθρο στην άμυνα.

Η μετάβαση του ενδιαφέροντος στο Διάστημα δείχνει ότι ο ανταγωνισμός περνά πλέον σε νέα επίπεδα.

Η ίδια η γαλλική διπλωματία τονίζει ότι το Διάστημα δεν αφορά μόνο δορυφόρους ή επιστημονική έρευνα αλλά αποτελεί πλέον πεδίο κρατικού και ιδιωτικού ανταγωνισμού, με άμεσες επιπτώσεις στην άμυνα και στην τεχνολογική κυριαρχία.

Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι οι επόμενες στρατηγικές συνεργασίες δεν θα κρίνονται μόνο από πλοία, αεροσκάφη και αντιαεροπορικά συστήματα.

Θα κρίνονται και από πρόσβαση σε δορυφορικά δεδομένα, ασφαλείς επικοινωνίες, ISR, space-based surveillance και ευρωπαϊκές αμυντικές υποδομές.

Η Αθήνα επιχειρεί να γίνει κόμβος, όχι απλώς «γέφυρα»

Εδώ διαφωνώ με το απλουστευτικό επιχείρημα ότι η Ελλάδα λειτουργεί απλώς ως «γέφυρα» χωρίς ιεράρχηση.

Η πιο ενδιαφέρουσα ανάγνωση είναι διαφορετική.

Η Αθήνα προσπαθεί να οικοδομήσει ένα πολυεπίπεδο σύστημα συμμαχιών:

Ισραήλ για ασφάλεια και τεχνολογία.

Αίγυπτος για αραβική νομιμοποίηση, Ανατολική Μεσόγειο και περιφερειακή σταθερότητα.

Γαλλία για ευρωπαϊκή αποτροπή και στρατηγική αυτονομία.

Κύπρος ως γεωγραφικός και πολιτικός συνδετικός κρίκος.

Το μοντέλο αυτό μπορεί να λειτουργήσει.

Αλλά μόνο υπό μία προϋπόθεση: ότι η Αθήνα θα καταφέρει να εξηγήσει με σαφήνεια στους εταίρους της ποιες είναι οι σταθερές της και ποιες οι κόκκινες γραμμές της.

Το πρόβλημα δεν είναι οι διαφορετικές σχέσεις – Είναι η πιθανή σύγκρουσή τους

Δεν υπάρχει από μόνο του πρόβλημα στο γεγονός ότι η Ελλάδα συνεργάζεται στενά με Ισραήλ και Αίγυπτο ταυτόχρονα.

Οι σοβαρές περιφερειακές δυνάμεις έχουν πολλαπλές σχέσεις.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν δύο εταίροι ζητούν από την Αθήνα πολιτικές επιλογές που δεν μπορούν να συνυπάρξουν.

Αυτό μπορεί να συμβεί αν η κρίση στη Γάζα επιδεινωθεί, αν υπάρξει νέα μεγάλη σύγκρουση στον Λίβανο ή αν το Ισραήλ συγκρουστεί διπλωματικά με ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Τότε η Ελλάδα θα πρέπει να αποφασίσει όχι ποιον «συμπαθεί» περισσότερο, αλλά ποιο ελληνικό συμφέρον προηγείται.

Και αυτό είναι πολύ διαφορετικό πράγμα.

Μακρόν–Μητσοτάκης: η ευρωπαϊκή απάντηση στην αβεβαιότητα

Η σημερινή επαφή με τον Μακρόν μπορεί να διαβαστεί ακριβώς μέσα από αυτή τη συγκυρία.

Το Παρίσι επιδιώκει να ενισχύσει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, ιδιαίτερα σε άμυνα και Διάστημα. Η Σύνοδος στο Grand Palais συγκεντρώνει κράτη, βιομηχανία, στρατιωτικούς και τεχνολογικούς φορείς ακριβώς επειδή το Διάστημα θεωρείται πλέον τμήμα της ισχύος των κρατών.

Για την Αθήνα, μια βαθύτερη ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική προσφέρει κάτι πολύ σημαντικό:

μειώνει την ανάγκη να επιλέγει αποκλειστικά ανάμεσα σε περιφερειακές δυνάμεις.

Αν η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό ευρωπαϊκό πυλώνα με Γαλλία και ΕΕ, μπορεί ευκολότερα να συνεργάζεται ταυτόχρονα με Ισραήλ και Αίγυπτο χωρίς καμία από τις δύο σχέσεις να μετατρέπεται σε απόλυτη εξάρτηση.

Η πραγματική στρατηγική δοκιμασία της Αθήνας

Το ερώτημα επομένως δεν είναι αν η Ελλάδα πρέπει να επιλέξει μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου.

Αυτό θα ήταν στρατηγικά περιοριστικό.

Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να μετατρέψει τις παράλληλες σχέσεις της σε ένα συνεκτικό πλέγμα ισχύος.

Στο Ελ Αλαμέιν η Αθήνα έδειξε ότι δεν εγκαταλείπει τον αραβικό κόσμο.

Στη συνεργασία με το Ισραήλ δείχνει ότι δεν εγκαταλείπει τον άξονα ασφάλειας και τεχνολογίας της Ανατολικής Μεσογείου.

Στο Παρίσι επιχειρεί να δείξει ότι ο τελικός της στρατηγικός ορίζοντας παραμένει ευρωπαϊκός.

Αυτή είναι και η πραγματική γεωπολιτική σημασία της αλληλουχίας των τελευταίων ημερών.

Όχι μια Αθήνα που «λέει άλλα στον έναν και άλλα στον άλλον», αλλά μια Αθήνα που επιχειρεί να κρατήσει τρεις διαφορετικούς κόσμους μέσα στην ίδια στρατηγική εξίσωση.

Το αν θα το καταφέρει, θα κριθεί όταν οι τρεις αυτοί κόσμοι πάψουν να είναι απλώς διαφορετικοί και αρχίσουν να ζητούν από την Ελλάδα αντικρουόμενες επιλογές.

Πηγή: pagenews.gr