Η Ινδία στη μέγγενη ΗΠΑ–Κίνας: Το G2 που φοβάται το Νέο Δελχί και η μάχη για στρατηγική αυτονομία

Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο μπορεί να συγκρούονται, αλλά για την Ινδία εξίσου επικίνδυνη θα ήταν μια μεγάλη μεταξύ τους συνεννόηση. Το Νέο Δελχί επιχειρεί να αποφύγει και τις δύο παγίδες, οικοδομώντας ένα πλέγμα συμμαχιών χωρίς πλήρη ευθυγράμμιση με κανέναν — ένα άτυπο «G-Minus Two» στον Ινδοειρηνικό.

Για την Ινδία, η μεγάλη γεωπολιτική πρόκληση των επόμενων ετών μπορεί να μην είναι μόνο η άνοδος της Κίνας.

Μπορεί να είναι η ίδια η δομή του διεθνούς συστήματος.

Εάν ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας εξελιχθεί σε μια νέα σκληρή διπολικότητα, το Νέο Δελχί κινδυνεύει να πιεστεί να επιλέξει στρατόπεδο.

Εάν, αντίθετα, Ουάσιγκτον και Πεκίνο καταλήξουν σε μια μεγάλη στρατηγική συνεννόηση —ένα άτυπο G2— η Ινδία κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί από αποφάσεις που θα επηρεάζουν ολόκληρο τον Ινδοειρηνικό.

Αυτό είναι το ινδικό δίλημμα:

η σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά και η προσέγγισή τους δημιουργεί κινδύνους.

Γιατί ένα αμερικανοκινεζικό G2 είναι σχεδόν εφιάλτης για την Ινδία

Η ιδέα ενός G2 βασίζεται στην υπόθεση ότι οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη μπορούν να διαχειρίζονται από κοινού τις μεγάλες διεθνείς κρίσεις.

Για την Ινδία, όμως, ένα τέτοιο μοντέλο είναι προβληματικό για τρεις λόγους.

Πρώτον, δημιουργεί ιεραρχία.

Τοποθετεί ΗΠΑ και Κίνα στην κορυφή και μετατρέπει χώρες όπως η Ινδία, η Ιαπωνία, η Αυστραλία ή ακόμη και την Ευρωπαϊκή Ένωση σε δευτερεύοντες παίκτες.

Δεύτερον, περιορίζει τη στρατηγική αυτονομία.

Το Νέο Δελχί έχει οικοδομήσει εδώ και δεκαετίες μια εξωτερική πολιτική που αποφεύγει τη μόνιμη προσχώρηση σε ένα μόνο μπλοκ.

Τρίτον, ένα τέτοιο μοντέλο απλώς δεν ταιριάζει πλέον σε έναν κόσμο με πολλαπλά κέντρα ισχύος.

Η Κίνα θέλει ισοτιμία με την Ουάσιγκτον

Το Πεκίνο έχει έναν σαφή μακροπρόθεσμο στόχο: να αντιμετωπίζεται ως δύναμη ισότιμη με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επιδιώκει κοινή αμερικανοκινεζική «κυβέρνηση του κόσμου».

Σημαίνει όμως ότι θέλει οι μεγάλες παγκόσμιες αποφάσεις να μην μπορούν να λαμβάνονται χωρίς αυτό.

Για να το πετύχει, χρησιμοποιεί ταυτόχρονα:

• οικονομική ισχύ,
• κρίσιμες πρώτες ύλες και σπάνιες γαίες,
• τεχνολογική πολιτική,
• στρατιωτική ισχύ,
• Belt and Road,
• επιρροή στην Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική.

Για την Ινδία, αυτή η κινεζική άνοδος είναι πολύ πιο άμεση απειλή από ό,τι για πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Οι δύο χώρες έχουν ανοιχτές συνοριακές διαφορές και ανταγωνίζονται για επιρροή σε ολόκληρη την Ασία.

Ο Τραμπ μπορεί να κάνει deals με τον Σι – Αλλά ο ανταγωνισμός παραμένει

Η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Κίνα μπορεί κατά περιόδους να εμφανίζεται περισσότερο συναλλακτική.

Εμπορικές συμφωνίες, προσωρινές αποκλιμακώσεις, συναντήσεις κορυφής ή επιλεκτική χαλάρωση περιορισμών δεν σημαίνουν όμως ότι εξαφανίζεται ο στρατηγικός ανταγωνισμός.

Τα μεγάλα μέτωπα παραμένουν:

• η τεχνολογία,
• οι ημιαγωγοί,
• οι αλυσίδες εφοδιασμού,
• η Ταϊβάν,
• η Νότια Σινική Θάλασσα,
• οι σπάνιες γαίες,
• ο έλεγχος προηγμένων τεχνολογιών.

Άρα αυτό που μπορεί να αλλάζει είναι η θερμοκρασία της αντιπαράθεσης.

Όχι η δομή της.

Γιατί η αμερικανοκινεζική σύγκρουση βολεύει μέχρι ενός σημείου την Ινδία

Το Νέο Δελχί έχει ήδη αποκομίσει σημαντικά οφέλη από την αντιπαράθεση Ουάσιγκτον–Πεκίνου.

Το πρώτο είναι στρατηγικό.

Οι ΗΠΑ βλέπουν την Ινδία ως κρίσιμο αντίβαρο στην κινεζική ισχύ στον Ινδοειρηνικό.

Αυτό έχει ενισχύσει τη συνεργασία στην άμυνα, στην τεχνολογία και στον μηχανισμό Quad μαζί με Ιαπωνία και Αυστραλία.

Το δεύτερο είναι οικονομικό.

Η πολιτική China+1 οδηγεί πολυεθνικές εταιρείες να αναζητούν παραγωγικές βάσεις εκτός Κίνας.

Η Ινδία είναι ένας από τους μεγαλύτερους δυνητικούς ωφελημένους.

Το τρίτο είναι διπλωματικό.

Όσο ΗΠΑ και Κίνα ανταγωνίζονται, τόσο αυξάνεται η αξία της Ινδίας ως ανεξάρτητου πόλου.

Αλλά μια ακραία σύγκρουση μπορεί να γίνει παγίδα

Υπάρχει όμως ένα όριο.

Αν ο ανταγωνισμός μετατραπεί σε πραγματική στρατηγική αντιπαράθεση δύο μπλοκ, η Ινδία θα δυσκολευτεί να διατηρήσει την πολιτική της πολλαπλής ευθυγράμμισης.

Θα δεχθεί πίεση:

να επιλέξει τεχνολογικά οικοσυστήματα,

να περιορίσει κινεζικές εταιρείες,

να ευθυγραμμιστεί σε κυρώσεις,

να πάρει σαφέστερες στρατιωτικές θέσεις,

να ενσωματωθεί βαθύτερα στο δυτικό security architecture.

Και το Νέο Δελχί δεν θέλει να γίνει «Ιαπωνία 2.0» υπό την αμερικανική ομπρέλα.

Θέλει να παραμείνει αυτόνομη μεγάλη δύναμη.

Το δεύτερο ινδικό άγχος: Τι γίνεται αν ΗΠΑ και Κίνα τα βρουν;

Παραδόξως, αυτό μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνο.

Μια ευρεία συμφωνία Ουάσιγκτον–Πεκίνου για εμπόριο, τεχνολογία ή περιφερειακές ισορροπίες θα μπορούσε να μειώσει ξαφνικά τη στρατηγική αξία της Ινδίας για τις ΗΠΑ.

Για χρόνια, μεγάλο μέρος της δυτικής προσέγγισης προς το Νέο Δελχί στηρίζεται ακριβώς στην ανάγκη εξισορρόπησης της Κίνας.

Εάν αυτή η ανάγκη μειωθεί, η Ινδία μπορεί να ανακαλύψει ότι το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον ήταν περισσότερο γεωπολιτικό παρά μόνιμο.

Και αυτό το Νέο Δελχί το γνωρίζει.

Το G-Minus Two: Η απάντηση των μεσαίων και μεγάλων δυνάμεων

Ακριβώς εδώ εμφανίζεται η πιο ενδιαφέρουσα στρατηγική.

Αντί για έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από ΗΠΑ και Κίνα, η Ινδία προωθεί ένα πυκνό δίκτυο συνεργασιών στο οποίο οι δύο υπερδυνάμεις δεν είναι πάντα στο κέντρο.

Μπορούμε να το περιγράψουμε ως «G-Minus Two».

Όχι ως επίσημο οργανισμό.

Αλλά ως λογική.

Ινδία, Ιαπωνία, Αυστραλία, Ινδονησία, Νότια Κορέα και άλλες ασιατικές δυνάμεις μπορούν να συνεργάζονται σε συγκεκριμένα ζητήματα χωρίς να περιμένουν ούτε την Ουάσιγκτον ούτε το Πεκίνο.

Από τις συμμαχίες στα δίκτυα

Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της νέας ασιατικής γεωπολιτικής.

Το Νέο Δελχί δεν αγαπά τις κλασικές, δεσμευτικές συμμαχίες.

Προτιμά δίκτυα.

Συνεργάζεται με τις ΗΠΑ στο Quad.

Με τη Ρωσία διατηρεί ιστορικές αμυντικές σχέσεις.

Με την Ευρώπη αναπτύσσει εμπορικές και τεχνολογικές συνεργασίες.

Με χώρες του Κόλπου ενισχύει ενεργειακές και επενδυτικές σχέσεις.

Με την Ιαπωνία και την Αυστραλία συνεργάζεται για τον Ινδοειρηνικό.

Αυτό είναι η ουσία της ινδικής strategic autonomy.

Πολλοί εταίροι, κανένας αποκλειστικός προστάτης.

Οι θαλάσσιες οδοί είναι το μεγάλο πεδίο

Η στρατηγική αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στον Ινδοειρηνικό.

Η Ινδία βρίσκεται δίπλα σε μερικούς από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του παγκόσμιου εμπορίου.

Ο Ινδικός Ωκεανός συνδέει Μέση Ανατολή, Ασία και Ευρώπη.

Γι’ αυτό οι συνεργασίες για:

• θαλάσσια ασφάλεια,
• λιμένες,
• logistics,
• υποθαλάσσια καλώδια,
• ενεργειακές οδούς,
• critical supply chains

αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία.

Η Ινδία δεν θέλει ούτε κινεζική κυριαρχία στις υποδομές ούτε πλήρη αμερικανικό έλεγχο του security architecture.

Και εδώ μπαίνει η Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή διάσταση συχνά υποτιμάται.

Η ΕΕ έχει το ίδιο βασικό πρόβλημα με την Ινδία, αν και σε διαφορετική κλίμακα.

Δεν θέλει να επιλέξει έναν κόσμο στον οποίο όλες οι κρίσιμες τεχνολογικές και γεωπολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται στην Ουάσιγκτον ή στο Πεκίνο.

Άρα υπάρχουν σημαντικά κοινά συμφέροντα:

τεχνολογική διαφοροποίηση,

ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού,

πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες,

θαλάσσια ασφάλεια,

συνδεσιμότητα Ευρώπης–Ινδίας.

Η Ινδία μπορεί επομένως να γίνει για την Ευρώπη κάτι περισσότερο από μια μεγάλη αγορά.

Μπορεί να γίνει στρατηγικός εταίρος σε έναν πιο πολυπολικό κόσμο.

Το IMEC ταιριάζει ακριβώς σε αυτή τη λογική

Εδώ αποκτούν σημασία και οι νέοι διάδρομοι εμπορίου και συνδεσιμότητας.

Ένα δίκτυο που συνδέει Ινδία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη δεν έχει μόνο οικονομική λειτουργία.

Δημιουργεί εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού απέναντι στην κινεζική Belt and Road.

Ταυτόχρονα δεν απαιτεί από την Ινδία να μετατραπεί σε αμερικανικό σύμμαχο με την κλασική έννοια.

Αυτό είναι ακριβώς το είδος στρατηγικής που προτιμά το Νέο Δελχί:

συνεργασία χωρίς υποταγή.

Το πιο δύσκολο πρόβλημα παραμένει η Κίνα

Παρά όλη αυτή την πολυδιάστατη διπλωματία, μία πραγματικότητα δεν αλλάζει.

Η Κίνα βρίσκεται στα σύνορα της Ινδίας.

Και διαθέτει μεγαλύτερη οικονομία, μεγαλύτερη βιομηχανική βάση και ισχυρότερη παρουσία σε μεγάλο μέρος της ασιατικής περιφέρειας.

Άρα το Νέο Δελχί χρειάζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλά δεν θέλει να εξαρτάται από αυτές.

Αυτή είναι ίσως η πιο ακριβής περιγραφή ολόκληρης της ινδικής εξωτερικής πολιτικής.

Ούτε με την Αμερική, ούτε απέναντι στην Αμερική

Η Ινδία δεν είναι αδέσμευτη με την έννοια του Ψυχρού Πολέμου.

Είναι πολυευθυγραμμισμένη.

Θα συνεργαστεί με την Ουάσιγκτον όταν αυτό ενισχύει την ισχύ της απέναντι στην Κίνα.

Θα διατηρήσει σχέσεις με τη Μόσχα όταν εξυπηρετούν τα δικά της συμφέροντα.

Θα εμπορεύεται με το Πεκίνο ενώ παράλληλα θα το αντιμετωπίζει στρατηγικά.

Και θα ενισχύει συνεργασίες με Ευρώπη, Ιαπωνία, Αυστραλία και χώρες του Κόλπου ώστε να αυξάνει συνεχώς τις επιλογές της.

Αυτό δεν είναι ουδετερότητα.

Είναι πολιτική μεγιστοποίησης επιλογών.

Η μεγαλύτερη φιλοδοξία του Νέου Δελχί

Στο τέλος, η Ινδία δεν θέλει απλώς να αποφύγει την επιλογή ανάμεσα στην Αμερική και την Κίνα.

Θέλει κάτι πολύ περισσότερο:

να γίνει η ίδια ένας από τους πόλους που οι άλλοι θα πρέπει να υπολογίζουν.

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα.

Όχι να επιβιώσει μέσα στην αμερικανοκινεζική διπολικότητα.

Αλλά να αποτρέψει τη δημιουργία της.

Γιατί σε έναν κόσμο G2, η Ινδία θα είναι πολύ μεγάλη για να αγνοηθεί, αλλά όχι αρκετά ισχυρή για να καθορίσει τους κανόνες.

Σε έναν πραγματικά πολυπολικό κόσμο, αντίθετα, μπορεί να μετατραπεί σε μία από τις χώρες που τους συνδιαμορφώνουν.

Και γι’ αυτό το μεγαλύτερο γεωπολιτικό στοίχημα του Νέου Δελχί δεν είναι να επιλέξει σωστά ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα. Είναι να διασφαλίσει ότι δεν θα χρειαστεί ποτέ να επιλέξει.

Πηγή: pagenews.gr