BRICS στη σκιά του πολέμου: «Φρένο» στη Μέση Ανατολή, μέτωπο κατά δασμών και κυρώσεων

Η Σύνοδος του Νέου Δελχί αποκάλυψε ταυτόχρονα τη δύναμη και την αδυναμία των BRICS: Ιράν και ΗΑΕ συμφώνησαν σε έκκληση για «μέγιστη αυτοσυγκράτηση», αλλά το μπλοκ απέφυγε να δείξει τον υπεύθυνο για την κλιμάκωση. Εκεί όπου η γλώσσα έγινε σαφέστερη ήταν στην οικονομία — με ευθεία αμφισβήτηση μονομερών δασμών, κυρώσεων και της δυτικής οικονομικής πίεσης. (EBS PublicNow)

Οι BRICS θέλουν να εμφανιστούν ως η πολιτική και οικονομική φωνή ενός πολυπολικού κόσμου.

Η Σύνοδος Κορυφής του Νέου Δελχί, όμως, δείχνει πόσο δύσκολο είναι να μετατραπεί αυτή η φιλοδοξία σε κοινή γεωπολιτική στρατηγική.

Οι ηγέτες των δέκα χωρών υιοθέτησαν ομόφωνα το Σάββατο κοινή διακήρυξη εκφράζοντας «βαθιά ανησυχία» για την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και ζητώντας τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση.

«Εκφράζουμε βαθιά ανησυχία για τη συνεχιζόμενη κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή/Δυτική Ασία», αναφέρει η New Delhi Declaration, καλώντας παράλληλα στην αποφυγή ενεργειών που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν περαιτέρω την κατάσταση.

Η διατύπωση φαίνεται προσεκτική.

Και είναι.

Γιατί πίσω από τις λέξεις βρίσκεται μία από τις δυσκολότερες εσωτερικές ισορροπίες που έχει αντιμετωπίσει το διευρυμένο μπλοκ.

Ιράν και ΗΑΕ στο ίδιο τραπέζι

Οι BRICS περιλαμβάνουν πλέον ταυτόχρονα το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η Τεχεράνη βρίσκεται σε ανοικτή σύγκρουση με τις ΗΠΑ, ενώ τα ΗΑΕ έχουν βρεθεί στην αντίθετη πλευρά της περιφερειακής κρίσης και έχουν αναστείλει εμπορικές και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με το Ιράν.

Η επίτευξη συναίνεσης επομένως μόνο αυτονόητη δεν ήταν.

Το Reuters είχε μεταδώσει πριν από την υιοθέτηση του κειμένου ότι οι διαπραγματευτές προσπαθούσαν να γεφυρώσουν ακριβώς αυτή τη διαφορά ώστε να καταστεί δυνατή μια κοινή δήλωση.

Το αποτέλεσμα ήταν ένας διπλωματικός συμβιβασμός.

Οι BRICS μιλούν για αποκλιμάκωση.

Αλλά δεν κατονομάζουν υπεύθυνους.

Η μεγάλη αντίφαση: Ενότητα χωρίς κοινό εχθρό

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη αδυναμία του μπλοκ.

Οι BRICS μπορούν να συμφωνήσουν ότι ο πόλεμος πρέπει να σταματήσει.

Είναι πολύ δυσκολότερο να συμφωνήσουν στο ποιος ευθύνεται για αυτόν — ή τι ακριβώς πρέπει να γίνει για να σταματήσει.

Κίνα και Ρωσία έχουν διαφορετικές στρατηγικές σχέσεις με την Τεχεράνη από εκείνες που διατηρούν τα ΗΑΕ.

Η Ινδία, από την πλευρά της, επιχειρεί να κρατήσει ανοικτές σχέσεις με σχεδόν όλες τις πλευρές.

Αυτό εξηγεί γιατί το Νέο Δελχί επέλεξε τη φόρμουλα του «multilateral approach» και της αναγνώρισης των διαφορετικών εθνικών θέσεων.

Οι BRICS παραμένουν συνασπισμός συμφερόντων — όχι συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ.

Ο Σι θέλει μεγαλύτερο ρόλο για τους BRICS

Η Κίνα, ωστόσο, επιχειρεί να ανεβάσει τον πήχη.

Ο Σι Τζινπίνγκ χρησιμοποίησε τη Σύνοδο για να προωθήσει την εικόνα των BRICS ως δύναμης που μπορεί να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στην αποκλιμάκωση της κρίσης στον Κόλπο.

Οι Financial Times σημειώνουν ότι ο Κινέζος πρόεδρος κάλεσε το μπλοκ να συμβάλει στη διαμεσολάβηση, ενώ ταυτόχρονα επέκρινε ενέργειες που θεωρεί ότι υπονομεύουν τα διεθνή συμφέροντα.

Για το Πεκίνο, αυτό είναι μεγαλύτερο παιχνίδι από τη Μέση Ανατολή.

Η Κίνα θέλει να παρουσιάσει τους BRICS ως θεσμικό αντίβαρο σε μια διεθνή τάξη που εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από τις ΗΠΑ και τους δυτικούς θεσμούς.

Εκεί που οι BRICS έγιναν πιο σκληροί: Δασμοί

Αν η γεωπολιτική γλώσσα ήταν προσεκτική, η οικονομική ήταν πολύ πιο αιχμηρή.

Η διακήρυξη εκφράζει «σοβαρή ανησυχία» για την αύξηση μονομερών δασμολογικών και μη δασμολογικών μέτρων που, σύμφωνα με τους BRICS, στρεβλώνουν το διεθνές εμπόριο και αντιβαίνουν στους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Το κείμενο προειδοποιεί ότι η αύξηση προστατευτικών μέτρων μπορεί να περιορίσει το παγκόσμιο εμπόριο, να διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και να αυξήσει την αβεβαιότητα για τις αναδυόμενες οικονομίες.

Η αναφορά δεν κατονομάζει τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το πολιτικό περιβάλλον, όμως, είναι σαφές.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει τους δασμούς ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής και έχει απειλήσει στο παρελθόν χώρες που θα υποστήριζαν προσπάθειες των BRICS να αμφισβητήσουν το δολάριο.

Και ακόμη σκληρότεροι απέναντι στις κυρώσεις

Εδώ η New Delhi Declaration πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα.

Οι BRICS καταδικάζουν μονομερή καταναγκαστικά οικονομικά μέτρα που θεωρούν αντίθετα προς το διεθνές δίκαιο και ζητούν την κατάργησή τους.

Η διακήρυξη αναφέρεται ρητά τόσο σε οικονομικές όσο και σε δευτερογενείς κυρώσεις που δεν έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Αυτό έχει τεράστια σημασία για δύο μέλη του μπλοκ.

Τη Ρωσία.

Και το Ιράν.

Και οι δύο οικονομίες βρίσκονται εδώ και χρόνια αντιμέτωπες με εκτεταμένα δυτικά καθεστώτα κυρώσεων.

Το πραγματικό οικονομικό μέτωπο με την Ουάσιγκτον

Εδώ οι BRICS βρίσκουν πολύ μεγαλύτερο κοινό παρονομαστή από ό,τι στον πόλεμο.

Οι χώρες του μπλοκ μπορεί να διαφωνούν για τη Μέση Ανατολή.

Μπορεί να ανταγωνίζονται μεταξύ τους.

Μπορεί ακόμη και να βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές περιφερειακών συγκρούσεων.

Αλλά πολλές συμμερίζονται μία κοινή ανησυχία:

την ικανότητα των ΗΠΑ να χρησιμοποιούν την πρόσβαση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, τις κυρώσεις, τους δασμούς και τις δευτερογενείς κυρώσεις ως εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης.

Αυτό είναι ίσως το ισχυρότερο συγκολλητικό υλικό των BRICS.

Όχι μια κοινή ιδεολογία.

Αλλά η επιθυμία για μεγαλύτερο περιθώριο οικονομικής αυτονομίας απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Πετρέλαιο πάνω από $100 και ο πόλεμος περνά στην οικονομία

Η Σύνοδος γίνεται ενώ η κρίση στον Κόλπο έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια της στρατιωτικής σύγκρουσης.

Ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε ουσιαστική διατάραξη της λειτουργίας του Στενού του Ορμούζ, ενώ το Brent έχει κινηθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Ταυτόχρονα, οι εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα αυξάνουν την πίεση σε ακόμη μία κρίσιμη εμπορική και ενεργειακή αρτηρία.

Αυτό σημαίνει ότι η Μέση Ανατολή δεν είναι για τους BRICS απλώς διπλωματικό πρόβλημα.

Είναι πρόβλημα:

• ενεργειακής ασφάλειας,
• πληθωρισμού,
• ναύλων,
• εφοδιαστικών αλυσίδων,
• εμπορίου,
• και ανάπτυξης.

Και ακριβώς γι’ αυτό η Ινδία έχει κάθε λόγο να πιέζει για αποκλιμάκωση.

Το Νέο Δελχί κερδίζει από τον ρόλο του ισορροπιστή

Για τον Ναρέντρα Μόντι, η κοινή διακήρυξη είναι και διπλωματική επιτυχία.

Η Ινδία κατάφερε να βάλει στο ίδιο κείμενο χώρες με εξαιρετικά διαφορετικά συμφέροντα.

Παράλληλα, η παρουσία του Σι Τζινπίνγκ στην Ινδία για πρώτη φορά έπειτα από επτά χρόνια προσθέτει μια δεύτερη γεωπολιτική διάσταση στη Σύνοδο.

Ινδία και Κίνα παραμένουν στρατηγικοί ανταγωνιστές.

Αλλά η πίεση από τις ΗΠΑ δημιουργεί ταυτόχρονα κίνητρα για επιλεκτική συνεργασία.

Και αυτό ίσως είναι ένα από τα σημαντικότερα σημάδια της σημερινής διεθνούς συγκυρίας.

Δεν είναι ακόμη «αντι-G7»

Οι BRICS διαθέτουν πληθυσμό, πρώτες ύλες, τεράστιες αγορές και αυξανόμενο οικονομικό βάρος.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχουν μετατραπεί σε ενιαίο γεωπολιτικό μπλοκ.

Η σημερινή διακήρυξη αποδεικνύει σχεδόν το αντίθετο.

Στα μεγάλα ζητήματα πολέμου και ασφάλειας, οι διαφορές παραμένουν τόσο σημαντικές ώστε η κοινή γλώσσα πρέπει να είναι προσεκτικά ουδέτερη.

Στα ζητήματα οικονομικής κυριαρχίας, όμως, η σύγκλιση είναι πολύ μεγαλύτερη.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό μήνυμα προς τη Δύση.

Η μεγαλύτερη απειλή για τη Δύση δεν είναι ένα «BRICS NATO»

Οι BRICS δεν χρειάζεται να γίνουν στρατιωτική συμμαχία για να αλλάξουν την παγκόσμια ισορροπία.

Ούτε χρειάζεται να συμφωνούν σε κάθε πόλεμο.

Αρκεί να οικοδομούν σταδιακά μηχανισμούς που μειώνουν την εξάρτηση των αναδυόμενων οικονομιών από δυτικά εργαλεία οικονομικής ισχύος.

Εναλλακτικά συστήματα πληρωμών.

Περισσότερες συναλλαγές σε εθνικά νομίσματα.

Νέες χρηματοδοτικές δομές.

Διαφοροποίηση των εμπορικών δικτύων.

Και μεγαλύτερη πολιτική αντίσταση στις μονομερείς κυρώσεις.

Η Σύνοδος του Νέου Δελχί δείχνει επομένως δύο BRICS ταυτόχρονα.

Ένα γεωπολιτικό μπλοκ που δυσκολεύεται ακόμη να μιλήσει με μία φωνή.

Και ένα γεωοικονομικό μπλοκ που αρχίζει να γνωρίζει πολύ καλύτερα τι ακριβώς θέλει να αμφισβητήσει.

Όχι απαραίτητα τη Δύση συνολικά.

Αλλά την ικανότητά της να καθορίζει μόνη της τους κανόνες του οικονομικού παιχνιδιού.

Πηγή: pagenews.gr