BRICS εναντίον δολαρίου; Η συμμαχία που φοβάται ο Τραμπ αλλά δεν μπορεί ακόμη να συμφωνήσει
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 7 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//BRICS εναντίον δολαρίου; Η συμμαχία που φοβάται ο Τραμπ αλλά δεν μπορεί ακόμη να συμφωνήσει
Οι BRICS έχουν μεγαλώσει τόσο πολύ ώστε πλέον κανείς δεν μπορεί να τους αντιμετωπίζει ως ένα χαλαρό club αναδυόμενων οικονομιών.
Αλλά έχουν ταυτόχρονα γίνει τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους ώστε δυσκολεύονται να μετατρέψουν το μέγεθός τους σε κοινή στρατηγική.
Αυτό είναι το βασικό παράδοξο της φετινής συνόδου στο Νέο Δελχί.
Το μπλοκ που ξεκίνησε από Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα και στη συνέχεια επεκτάθηκε, αντιπροσωπεύει πλέον σχεδόν τον μισό παγκόσμιο πληθυσμό και περίπου το 40% της παγκόσμιας οικονομίας σε όρους PPP.
Στο χαρτί, πρόκειται για τεράστια δύναμη.
Στην πράξη, όμως, η κοινή γραμμή παραμένει πολύ πιο δύσκολη.
Ο Τραμπ τους βλέπει ως απειλή
Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τους BRICS με ολοένα μεγαλύτερη καχυποψία.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κατηγορήσει ανοιχτά το μπλοκ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει την κυριαρχία του δολαρίου και στο παρελθόν είχε απειλήσει ακόμη και με πρόσθετους δασμούς χώρες που θα κινούνταν προς αποδολαριοποίηση.
Η απειλή δεν ήταν μόνο ρητορική.
Το δολάριο δεν είναι απλώς νόμισμα.
Είναι εργαλείο αμερικανικής ισχύος.
Δίνει στις ΗΠΑ τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν το χρέος τους σε εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες, να επιβάλλουν κυρώσεις με παγκόσμια εμβέλεια και να επηρεάζουν μεγάλο μέρος του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Αυτό είναι ακριβώς που αρκετές χώρες των BRICS θέλουν να περιορίσουν.
Η μεγάλη σύγκρουση: Αποδολαριοποίηση ή όχι;
Κίνα, Ρωσία και Βραζιλία έχουν επανειλημμένα υποστηρίξει την ανάγκη μικρότερης εξάρτησης από το δολάριο.
Η Ινδία όμως κρατά αποστάσεις.
Ανώτατοι Ινδοί αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι στη φετινή σύνοδο δεν υπάρχει επίσημη ατζέντα αποδολαριοποίησης.
Και αυτό δεν είναι τυχαίο.
Το Νέο Δελχί δεν θέλει να εμφανιστεί ως μέρος ενός αντι-αμερικανικού μπλοκ, ούτε να προκαλέσει περαιτέρω ένταση με τον Τραμπ.
Εδώ φαίνεται καθαρά η πρώτη μεγάλη ρωγμή.
Για τη Ρωσία, η απομάκρυνση από το δολάριο είναι στρατηγική ανάγκη λόγω κυρώσεων.
Για την Κίνα είναι στοιχείο μακροπρόθεσμης γεωοικονομικής ανεξαρτησίας.
Για την Ινδία όμως είναι πολύ πιο περίπλοκο.
Η Ινδία δεν θέλει έναν κόσμο υπό κινεζική ηγεσία
Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι η Κίνα.
Οι BRICS συχνά παρουσιάζονται ως αντίβαρο στη Δύση.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα μέλη τους θέλουν να αντικαταστήσουν την αμερικανική πρωτοκαθεδρία με κινεζική.
Η Ινδία ειδικά αντιμετωπίζει με μεγάλη καχυποψία οποιαδήποτε εξέλιξη θα μετέτρεπε το μπλοκ σε όχημα του Πεκίνου.
Η βασική διαφωνία λοιπόν δεν είναι μόνο με τη Δύση.
Είναι εσωτερική.
Ποιος ηγείται των BRICS;
Η Κίνα ως η μεγαλύτερη οικονομία;
Ή πρόκειται για ένα πολυκεντρικό σχήμα χωρίς πραγματικό ηγεμόνα;
Σι και Μόντι: Από την αντιπαράθεση στη «συνύπαρξη»
Η παρουσία του Σι Τζινπίνγκ στην Ινδία έχει ιδιαίτερη σημασία.
Είναι η πρώτη επίσκεψή του στη χώρα έπειτα από σχεδόν επτά χρόνια και έρχεται μετά από μια μακρά περίοδο έντασης που κορυφώθηκε με τις αιματηρές συνοριακές συγκρούσεις του 2020.
Έκτοτε, Πεκίνο και Νέο Δελχί κινούνται σταδιακά προς μια πιο πραγματιστική σχέση.
Οι εμπορικές ροές έχουν αυξηθεί, ορισμένοι περιορισμοί χαλαρώνουν και οι δύο πλευρές επιχειρούν να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό χωρίς να οδηγηθούν ξανά σε ανοιχτή σύγκρουση.
Αυτό δεν σημαίνει εμπιστοσύνη.
Σημαίνει «ανταγωνιστική συνύπαρξη».
Και αυτή η σχέση θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν οι BRICS μπορούν ποτέ να λειτουργήσουν ως συνεκτικό γεωπολιτικό μπλοκ.
Το πιο πραγματικό μέτωπο δεν είναι το κοινό νόμισμα – Είναι οι πληρωμές
Εδώ υπάρχει και μια πολύ σημαντική εξέλιξη.
Παρά το γεγονός ότι το κοινό νόμισμα BRICS παραμένει περισσότερο πολιτικό σύνθημα παρά άμεσο project, οι χώρες του μπλοκ προχωρούν πολύ πιο πρακτικά στη διασύνδεση των συστημάτων πληρωμών τους.
Το ινδικό UPI και το βραζιλιάνικο Pix έχουν εξελιχθεί σε τεράστια εθνικά δίκτυα άμεσων πληρωμών και εξετάζεται η δυνατότητα μεγαλύτερης διασυνοριακής διασύνδεσης.
Τα συστήματα άμεσων πληρωμών των BRICS έχουν διαχειριστεί πάνω από 10 τρισ. δολάρια σε συναλλαγές μέσα σε 18 μήνες.
Αυτό είναι ίσως πιο σημαντικό από τη ρητορική περί «νέου νομίσματος».
Γιατί η πραγματική αποδολαριοποίηση, εάν έρθει, πιθανότατα δεν θα ξεκινήσει με μια θεαματική ανακοίνωση.
Θα ξεκινήσει με μικρότερη χρήση δυτικών δικτύων πληρωμών, περισσότερες διμερείς συναλλαγές σε εθνικά νομίσματα και σταδιακή δημιουργία εναλλακτικών υποδομών.
Το μεγάλο πρόβλημα των εθνικών νομισμάτων
Ακόμη όμως και εδώ υπάρχουν τεράστια εμπόδια.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εμπόριο Ινδίας–Ρωσίας.
Η Ινδία αγοράζει μεγάλες ποσότητες ρωσικού πετρελαίου και πληρώνει όλο και περισσότερο σε ρουπίες.
Η Ρωσία όμως αγοράζει πολύ λιγότερα αγαθά από την Ινδία.
Αυτό σημαίνει ότι η Μόσχα συσσωρεύει ρουπίες που δυσκολεύεται να χρησιμοποιήσει.
Αυτό είναι και το βασικό πρόβλημα οποιουδήποτε σχεδίου αποδολαριοποίησης.
Δεν αρκεί να αντικαταστήσεις το δολάριο.
Χρειάζεσαι ένα νόμισμα ή έναν μηχανισμό που να είναι βαθύς, ρευστός, αξιόπιστος και αποδεκτός από όλους.
Και σήμερα κανένα νόμισμα των BRICS δεν έχει αυτά τα χαρακτηριστικά σε παγκόσμια κλίμακα.
Η λύση του «καλαθιού» ή του χρυσού
Αναλυτές έχουν προτείνει έναν ουδέτερο μηχανισμό διακανονισμού, ίσως συνδεδεμένο με καλάθι νομισμάτων ή ακόμη και με τον χρυσό.
Αυτό θα επέτρεπε στα κράτη να διακανονίζουν συναλλαγές χωρίς να χρησιμοποιούν αποκλειστικά το δολάριο και χωρίς να αποδέχονται την κυριαρχία ενός μόνο εθνικού νομίσματος, όπως του γουάν.
Αλλά ακόμη και αυτό απαιτεί ένα επίπεδο πολιτικής εμπιστοσύνης που οι BRICS δεν διαθέτουν σήμερα.
Η Ρωσία είναι ήδη πολύ πιο δεμένη με τους BRICS
Για τη Μόσχα, πάντως, η στροφή έχει ήδη συμβεί.
Πάνω από το ήμισυ του ρωσικού εξωτερικού εμπορίου πραγματοποιείται πλέον με βασικούς εταίρους των BRICS — περίπου διπλάσιο ποσοστό από ό,τι πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Αυτό δείχνει γιατί το μπλοκ έχει τεράστια σημασία για τη Ρωσία.
Δεν είναι μόνο διπλωματική πλατφόρμα.
Είναι οικονομικό σωσίβιο απέναντι στις δυτικές κυρώσεις.
Οι BRICS δεν είναι G7 – Και ίσως δεν θέλουν να γίνουν
Ένα λάθος που γίνεται συχνά στη Δύση είναι η σύγκριση των BRICS με την G7.
Οι BRICS δεν έχουν κοινή εξωτερική πολιτική.
Δεν έχουν ενιαία στρατηγική ασφάλειας.
Δεν έχουν κοινό νόμισμα.
Δεν έχουν μόνιμη γραμματεία.
Και τα μέλη τους διαφωνούν μεταξύ τους σε πολλά κρίσιμα ζητήματα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι ασήμαντοι.
Η βασική τους δύναμη βρίσκεται αλλού.
Προσφέρουν στις χώρες του Παγκόσμιου Νότου ένα forum όπου μπορούν να συνεργάζονται χωρίς δυτική ηγεμονία και να διαπραγματεύονται περισσότερη επιρροή στο διεθνές σύστημα.
Το παράδοξο της δύναμής τους
Και εδώ βρίσκεται το κεντρικό συμπέρασμα.
Οι BRICS δεν είναι ακόμη αρκετά ενωμένοι για να ανατρέψουν το διεθνές σύστημα.
Αλλά είναι ήδη αρκετά μεγάλοι ώστε να δυσκολεύουν τη Δύση να το διατηρήσει όπως ήταν.
Δεν χρειάζεται να αντικαταστήσουν αύριο το δολάριο.
Αρκεί να δημιουργήσουν περισσότερες εναλλακτικές.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουν το Πεκίνο σε νέα Ουάσιγκτον.
Αρκεί να μειώσουν την απόλυτη εξάρτηση από την Ουάσιγκτον.
Και αυτή ακριβώς η σταδιακή διάβρωση της μονοπολικής τάξης είναι που ανησυχεί περισσότερο τον Τραμπ.
Γιατί η πραγματική απειλή για το δολάριο μπορεί να μην είναι ένα νέο νόμισμα των BRICS.
Μπορεί να είναι ένας κόσμος που χρειάζεται το δολάριο λίγο λιγότερο κάθε χρόνο.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
