Αθήνα προς Άγκυρα για Τριπολιτσά: «Η Ιστορία επιβιώνει της προπαγάνδας» – Νέα μάχη για τη μνήμη του 1821

Η Αθήνα απαντά στην τουρκική ανακοίνωση περί «σφαγών του Μοριά» και κατηγορεί την Άγκυρα για εργαλειοποίηση της ιστορικής μνήμης. Πίσω από τη σκληρή ανταλλαγή βρίσκεται μια ευρύτερη και επαναλαμβανόμενη ελληνοτουρκική διαμάχη: ποιος ορίζει το ιστορικό αφήγημα και πότε η Ιστορία μετατρέπεται σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.

Μια ιστορική επέτειος 205 ετών άνοιξε ένα νέο μέτωπο μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών επέλεξε την 23η Σεπτεμβρίου, επέτειο της Άλωσης της Τριπολιτσάς το 1821, για να επαναφέρει τη δική του ιστορική αφήγηση για τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης. Η αντίδραση της ελληνικής πλευράς ήταν άμεση — και ασυνήθιστα αιχμηρή.

Ελληνικές διπλωματικές πηγές κατηγόρησαν ευθέως την Άγκυρα για «συστηματική διαστρέβλωση και εργαλειοποίηση της Ιστορίας» και έκλεισαν την απάντησή τους με μία φράση που μεταφέρει τη σύγκρουση πολύ πέρα από την Τριπολιτσά:

«Η Ιστορία δεν παραγράφεται, δεν παραχαράσσεται και δεν διαγράφεται με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έχει το ενοχλητικό χαρακτηριστικό να επιβιώνει της προπαγάνδας».

Τι ακριβώς είπε η Άγκυρα

Η αντιπαράθεση άρχισε με ανάρτηση του τουρκικού ΥΠΕΞ για την επέτειο της 23ης Σεπτεμβρίου 1821.

Η τουρκική πλευρά χαρακτήρισε τα γεγονότα ως «Tripolitsa Massacre» και υποστήριξε ότι ο μουσουλμανικός τουρκικός πληθυσμός της Πελοποννήσου υπέστη συστηματικές σφαγές μεταξύ 1821 και 1830. Παράλληλα έκανε λόγο για οργανωμένη καταστροφή χώρων λατρείας, θρησκευτικών σχολών, νεκροταφείων και άλλων στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η τουρκική διπλωματία χρησιμοποιεί την Τριπολιτσά στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης για την ιστορική μνήμη. Μόλις τον περασμένο Μάιο, σε ανακοίνωση για τις ελληνικές εκδηλώσεις σχετικά με τον Ποντιακό Ελληνισμό, το τουρκικό ΥΠΕΞ είχε επίσης επικαλεστεί την Τριπολιτσά, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι χρησιμοποιεί την Ιστορία για πολιτικούς σκοπούς.

Άρα η σημερινή παρέμβαση δεν εμφανίζεται σε ιστορικό κενό. Εντάσσεται σε μια επαναλαμβανόμενη σύγκρουση αφηγημάτων.

Η Αθήνα απαντά: «Εργαλειοποίηση της Ιστορίας»

Η ελληνική απάντηση δεν μπήκε σε αντιπαράθεση αριθμών νεκρών ούτε επιχείρησε να ξαναγράψει μέσα από μια ανακοίνωση τα γεγονότα του 1821.

Επέλεξε διαφορετικό πεδίο: τη χρήση της ιστορικής μνήμης από ένα κράτος ως εργαλείου σημερινής εξωτερικής πολιτικής.

«Η συστηματική διαστρέβλωση και εργαλειοποίηση της Ιστορίας και η επιλεκτική επίκληση της ιστορικής μνήμης δεν μεταβάλλουν τα ιστορικά γεγονότα», ανέφεραν οι ελληνικές διπλωματικές πηγές.

Και συνέδεσαν άμεσα το επεισόδιο με το σημερινό επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, σημειώνοντας ότι ανάλογες τοποθετήσεις δεν βοηθούν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης, αμοιβαίας κατανόησης και ουσιαστικού διαλόγου ούτε, κατά την ελληνική θέση, συμβαδίζουν με τις απαιτήσεις της καλής γειτονίας.

Αυτό είναι το πραγματικά γεωπολιτικό σημείο της απάντησης.

Η Αθήνα δεν αντιμετωπίζει την τουρκική ανακοίνωση απλώς ως μια διαφωνία ιστορικών. Την τοποθετεί μέσα στο πλαίσιο των σημερινών διμερών σχέσεων.

Η Τριπολιτσά και η δύσκολη ιστορική πραγματικότητα

Η ιστορική διάσταση χρειάζεται, ωστόσο, ακρίβεια.

Η κατάληψη της Τριπολιτσάς στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 αποτέλεσε καθοριστική στρατιωτική επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης. Η πόλη ήταν σημαντικό διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της οθωμανικής εξουσίας στην Πελοπόννησο και η πτώση της άλλαξε τον συσχετισμό δυνάμεων στον Μοριά.

Ταυτόχρονα, μετά την κατάληψη της πόλης σημειώθηκαν εκτεταμένες σφαγές μουσουλμάνων και Εβραίων αμάχων. Αυτό αποτελεί καταγεγραμμένο μέρος της ιστορίας της Άλωσης και δεν χρειάζεται να αποσιωπηθεί για να εξηγηθεί η στρατηγική σημασία της νίκης των Ελλήνων επαναστατών. Σύγχρονες αναφορές καταγράφουν χιλιάδες νεκρούς, ενώ οι εκτιμήσεις για τον ακριβή αριθμό διαφέρουν σημαντικά.

Άλλο όμως η ιστορική έρευνα για ένα αιματηρό επεισόδιο μιας επανάστασης και άλλο η υιοθέτηση ενός συνολικού κρατικού αφηγήματος περί οργανωμένης «πολιτικής εξόντωσης» για ολόκληρη την περίοδο 1821–1830.

Ακριβώς εκεί βρίσκεται η σημερινή διαφωνία.

Από την Τριπολιτσά στον Πόντο: η «διπλωματία της μνήμης»

Η σύγκρουση αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή η Άγκυρα έχει ήδη συνδέσει την Τριπολιτσά με άλλες ιστορικές διαφορές με την Ελλάδα.

Στην ανακοίνωσή της της 19ης Μαΐου 2026, η τουρκική διπλωματία απέρριψε τις ελληνικές αναφορές στη Γενοκτονία των Ποντίων ως αβάσιμες και, στην ίδια ανακοίνωση, επικαλέστηκε την Τριπολιτσά και τα γεγονότα της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

Δημιουργείται έτσι ένας μηχανισμός ανταγωνιστικής ιστορικής μνήμης: κάθε πλευρά επικαλείται γεγονότα του παρελθόντος μέσα στη σημερινή διπλωματική αντιπαράθεση, ενώ η άλλη καταγγέλλει πολιτική χρήση ή διαστρέβλωσή τους.

Η φράση της Αθήνας ότι «η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο εξωτερικής πολιτικής» αποκτά ακριβώς μέσα σε αυτό το πλαίσιο τη μεγαλύτερη βαρύτητά της.

Γιατί έχει σημασία τώρα

Η χρονική συγκυρία επίσης μετρά.

Η νέα σύγκρουση για την Τριπολιτσά έρχεται ενώ Ελλάδα και Τουρκία επιχειρούν τα τελευταία χρόνια να διατηρήσουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να έχουν εξαφανιστεί οι ουσιαστικές διαφορές τους.

Και γι’ αυτό η ελληνική απάντηση δεν περιορίζεται στην υπεράσπιση μιας ιστορικής αφήγησης. Προειδοποιεί ότι η μεταφορά των συγκρούσεων του 19ου και του 20ού αιώνα στη σημερινή δημόσια διπλωματία μπορεί να διαβρώσει το κλίμα που απαιτείται για τη διαχείριση των σύγχρονων διαφορών.

Η διατύπωση περί «καλής γειτονίας» δεν είναι τυχαία. Είναι η σύνδεση του 1821 με το 2026.

Η μάχη δεν είναι μόνο για το παρελθόν

Το επεισόδιο της Τριπολιτσάς δείχνει τελικά κάτι μεγαλύτερο από μια διαφωνία για μια επέτειο.

Αθήνα και Άγκυρα δεν διαφωνούν μόνο για σημερινά γεωπολιτικά ζητήματα. Συγκρούονται κατά περιόδους και για τον τρόπο με τον οποίο το ιστορικό παρελθόν πρέπει να εντάσσεται στη σύγχρονη κρατική αφήγηση.

Η Τουρκία επέλεξε σήμερα να παρουσιάσει την επέτειο μέσα από τη μνήμη των μουσουλμάνων θυμάτων και έναν ευρύτερο ισχυρισμό περί συστηματικής εξόντωσης.

Η ελληνική διπλωματία απάντησε ότι αυτή η χρήση της Ιστορίας αποτελεί επιλεκτική εργαλειοποίηση και ότι υπονομεύει την οικοδόμηση εμπιστοσύνης.

Και άφησε την πιο σκληρή φράση για το τέλος:

«Η Ιστορία έχει το ενοχλητικό χαρακτηριστικό να επιβιώνει της προπαγάνδας».

Σε μια ελληνοτουρκική σχέση όπου ακόμη και γεγονότα δύο αιώνων μπορούν να επιστρέψουν στο διπλωματικό τραπέζι, η μάχη για την Ιστορία γίνεται αναπόφευκτα και μάχη για το παρόν.

Πηγή: pagenews.gr