Η ΕΕ ρίχνει δισεκατομμύρια στον νέο δρόμο Ευρώπης–Ασίας: Το παιχνίδι πίσω από Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Η ΕΕ ρίχνει δισεκατομμύρια στον νέο δρόμο Ευρώπης–Ασίας: Το παιχνίδι πίσω από Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν
Δεν είναι απλώς ένας σιδηρόδρομος.
Ούτε μία ακόμη συμφωνία Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν.
Πίσω από το TRIPP – Trump Route for International Peace and Prosperity εξελίσσεται ένας πολύ μεγαλύτερος αγώνας:
ποιος θα ελέγξει τις νέες εμπορικές αρτηρίες που θα συνδέουν την Κίνα και την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη χωρίς να περνούν από τη Ρωσία.
Και ενώ τα βλέμματα παραμένουν στραμμένα στα περίπου 43 χιλιόμετρα της νότιας Αρμενίας, ο πραγματικός διάδρομος μεγαλώνει γύρω τους.
Το TRIPP έχει γεωπολιτική αξία – αλλά ο Middle Corridor είναι ήδη μεγαλύτερος
Το TRIPP σχεδιάζεται ως πολυτροπικός διάδρομος μέσω της περιοχής Meghri της Αρμενίας.
Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί μια απευθείας σύνδεση ανάμεσα στο κυρίως Αζερμπαϊτζάν και τον απομονωμένο θύλακα του Ναχιτσεβάν, με σεβασμό –σύμφωνα με το συμφωνημένο πλαίσιο– στην κυριαρχία και τη δικαιοδοσία της Αρμενίας.
Αυτό έχει τεράστια πολιτική σημασία.
Για δεκαετίες, οι κλειστές γραμμές επικοινωνίας στον Νότιο Καύκασο αποτελούσαν μία από τις κληρονομιές της αρμενοαζερικής σύγκρουσης.
Το TRIPP φιλοδοξεί να μετατρέψει ένα παλιό μέτωπο σε εμπορική αρτηρία.
Όμως η μεγάλη εμπορική μηχανή της περιοχής έχει ήδη αρχίσει να κινείται.
Ο Middle Corridor δεν περιμένει
Ο Trans-Caspian International Transport Route, γνωστότερος ως Middle Corridor, συνδέει την Κίνα και την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη.
Η βασική του αρχιτεκτονική περνά από:
Κίνα → Καζακστάν → Κασπία → Αζερμπαϊτζάν → Γεωργία → Τουρκία/Μαύρη Θάλασσα → Ευρώπη.
Το μεγάλο γεωπολιτικό πλεονέκτημά του είναι προφανές.
Παρακάμπτει τη Ρωσία.
Και μπορεί να περιορίσει την ανάγκη χρησιμοποίησης ιρανικών διαδρομών.
Μετά το 2022 αυτό απέκτησε τεράστια σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι Βρυξέλλες βλέπουν πλέον στρατηγική αρτηρία
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι από το 2022 το εμπόριο κατά μήκος της διακασπιακής διαδρομής έχει τετραπλασιαστεί.
Και με τις σωστές επενδύσεις μπορεί να αυξηθεί έως και τρεις φορές ακόμη μέχρι το 2030.
Αυτό εξηγεί γιατί η ΕΕ δεν αντιμετωπίζει πλέον τον Middle Corridor ως ένα περιφερειακό transport project.
Τον αντιμετωπίζει ως μέρος της ευρωπαϊκής στρατηγικής ανθεκτικότητας.
Νέο ευρωπαϊκό χρήμα στον Καύκασο
Τον Ιούνιο του 2026 η Κομισιόν προχώρησε ακόμη περισσότερο.
Δημιούργησε τη νέα Connectivity Agenda Platform, συνδέοντας Ευρώπη, Μαύρη Θάλασσα, Νότιο Καύκασο και Κεντρική Ασία.
Παράλληλα υπέγραψε συμφωνίες με διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που αναμένεται να κινητοποιήσουν έως €2 δισ. νέων στρατηγικών επενδύσεων.
Τα χρήματα προορίζονται για:
- μεταφορικές υποδομές,
- συνοριακές διαβάσεις,
- διευκόλυνση εμπορίου,
- ενεργειακή συνδεσιμότητα,
- ψηφιακά δίκτυα.
Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι καθαρό:
ο διάδρομος Ευρώπης–Κεντρικής Ασίας είναι πλέον γεωπολιτική υποδομή.
Η Ευρώπη θέλει δρόμο προς την Ασία χωρίς τη Μόσχα
Η στρατηγική σημασία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω Ουκρανίας.
Για δεκαετίες μεγάλο μέρος των χερσαίων εμπορικών ροών μεταξύ Ευρώπης και Ασίας εξαρτιόταν από δίκτυα που περνούσαν από τη Ρωσία.
Ο πόλεμος, οι κυρώσεις και η αυξανόμενη γεωπολιτική αντιπαράθεση άλλαξαν την εξίσωση.
Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες εναλλακτικές.
Ο Middle Corridor είναι μία από αυτές.
Και αυτός είναι ο λόγος που η Κομισιόν μιλά πλέον ταυτόχρονα για μεταφορές, ενεργειακή ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα.
Η Τουρκία βάζει €2,4 δισ. στο δικό της κομμάτι
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία κατασκευάζει ένα από τα σημαντικότερα νέα τμήματα του δικτύου.
Το Kars–Iğdır–Aralık–Dilucu Railway Project προβλέπει:
- 224 χιλιόμετρα νέας γραμμής,
- διπλή ηλεκτροδοτούμενη σιδηροδρομική υποδομή,
- σύγχρονα συστήματα σηματοδότησης,
- σύνδεση του Kars και του Iğdır με το Dilucu στα σύνορα με το Ναχιτσεβάν.
Το εκτιμώμενο κόστος φτάνει περίπου τα €2,4 δισ.
Η κατασκευή έχει σχεδιαστεί να προχωρήσει μέσα στο 2026, με ολοκλήρωση προς το τέλος της δεκαετίας.
Προσοχή: Δεν «σκοτώνει» το TRIPP
Εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη γεωγραφική λεπτομέρεια.
Ο τουρκικός σιδηρόδρομος δεν αποτελεί πλήρη εναλλακτική του TRIPP.
Συνδέει την Τουρκία με το Ναχιτσεβάν.
Για να συνδεθεί όμως σιδηροδρομικά το Ναχιτσεβάν με το κυρίως Αζερμπαϊτζάν χωρίς μεγάλη βόρεια παράκαμψη, εξακολουθεί να απαιτείται η νότια σύνδεση μέσω της περιοχής Meghri.
Άρα τα δύο projects μπορούν τελικά να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.
Αυτό όμως δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα:
η Άγκυρα κατασκευάζει ήδη το δικό της κομμάτι ανεξάρτητα από το πότε θα ολοκληρωθεί η αρμενοαζερική διαδικασία.
Και το TRIPP δεν είναι πλέον μόνο μια ιδέα
Ούτε όμως είναι ακριβές ότι το TRIPP βρίσκεται ακόμη μόνο στα χαρτιά.
Η Αρμενία και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη προχωρήσει σε συμφωνία-πλαίσιο για τη δημιουργία της TRIPP Development Company.
Παράλληλα έχουν αρχίσει engineering surveys στην Αρμενία.
Ο Νικόλ Πασινιάν δήλωσε αυτή την εβδομάδα στη Νέα Υόρκη ότι η υλοποίηση του TRIPP βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των προσπαθειών της κυβέρνησής του.
«Θα εγκαινιάσει μια νέα εποχή για τη χώρα και την οικονομία μας», υποστήριξε.
Το πολιτικό πρόβλημα παραμένει
Η μεγάλη δυσκολία είναι ότι η τελική ειρηνευτική συμφωνία Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει ολόκληρη την πολιτική διαδρομή της.
Το σχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας μονογραφήθηκε στην Ουάσιγκτον τον Αύγουστο του 2025.
Παράλληλα, οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν να ανοίξουν τις επικοινωνίες με σεβασμό στην εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και τη δικαιοδοσία τους.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα αυτή η πολιτική διαδικασία θα μετατραπεί σε πραγματική υποδομή.
Το παράδοξο της Αρμενίας
Η Αρμενία βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία αλλά και σε έναν πραγματικό κίνδυνο.
Εάν το TRIPP προχωρήσει γρήγορα, το Γερεβάν μπορεί να μετατραπεί από γεωγραφικό αδιέξοδο σε transit state.
Μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε νέες εμπορικές ροές.
Να ανοίξει τις σχέσεις του με την Τουρκία.
Να συνδεθεί με ευρωπαϊκά και ασιατικά logistics.
Και να μειώσει τη μακροχρόνια εξάρτησή του από περιορισμένες μεταφορικές οδούς.
Εάν όμως το project καθυστερήσει για χρόνια, η υπόλοιπη περιοχή δεν πρόκειται να περιμένει.
Καζακστάν και Κίνα χτίζουν από την Ανατολή
Στην άλλη άκρη του δικτύου, η Κεντρική Ασία κινείται επίσης γρήγορα.
Το Καζακστάν βρίσκεται στην καρδιά της διακασπιακής διαδρομής.
Και η Κίνα έχει άμεσο συμφέρον από περισσότερες χερσαίες επιλογές προς την Ευρώπη.
Ο Middle Corridor δεν πρόκειται να αντικαταστήσει εύκολα τις μεγαλύτερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς.
Μπορεί όμως να γίνει πολύ σημαντικότερος για:
- προϊόντα υψηλής αξίας,
- κρίσιμες πρώτες ύλες,
- ταχύτερες εμπορευματικές μεταφορές,
- στρατηγικά φορτία,
- διαφοροποίηση εφοδιαστικών αλυσίδων.
Αζερμπαϊτζάν: Ο κόμβος που βρίσκεται ήδη μέσα στη διαδρομή
Σε αντίθεση με την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν βρίσκεται ήδη πάνω στον βασικό Middle Corridor.
Η θέση του στην Κασπία το καθιστά φυσικό σημείο σύνδεσης μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Νοτίου Καυκάσου.
Παράλληλα, το Μπακού έχει επενδύσει σε:
- σιδηροδρομικές υποδομές,
- λιμένες,
- logistics,
- σύνδεση με τη Γεωργία και την Τουρκία.
Αυτό σημαίνει ότι η οικονομική αξία του Αζερμπαϊτζάν ως transit state δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το TRIPP.
Το TRIPP θα του προσέφερε μια επιπλέον και γεωπολιτικά σημαντική διαδρομή προς το Ναχιτσεβάν και την Τουρκία.
Αλλά το βασικό δίκτυο λειτουργεί ήδη.
Και η Γεωργία παραμένει κρίσιμη
Υπάρχει άλλος ένας παίκτης που συχνά χάνεται από τη συζήτηση.
Η Γεωργία.
Ο σημερινός Middle Corridor περνά σε μεγάλο βαθμό μέσω Γεωργίας πριν φτάσει στην Τουρκία ή στη Μαύρη Θάλασσα.
Οι λιμένες και οι σιδηροδρομικές της υποδομές αποτελούν βασική δυτική έξοδο του δικτύου.
Άρα ένα λειτουργικό TRIPP θα δημιουργούσε πρόσθετη διαδρομή και ανταγωνισμό, όχι απλώς ένα καινούργιο έργο.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό γεωοικονομικό παιχνίδι.
Η ΕΕ θέλει πολλούς δρόμους, όχι έναν
Για τις Βρυξέλλες, το ιδανικό αποτέλεσμα δεν είναι να αντικατασταθεί μία εξάρτηση με μία άλλη.
Είναι να υπάρχουν πολλές διαδρομές.
Μέσω Γεωργίας.
Μέσω Τουρκίας.
Δυνητικά μέσω Αρμενίας.
Μέσω Μαύρης Θάλασσας.
Με σιδηροδρομικές, ενεργειακές και ψηφιακές συνδέσεις.
Αυτό ακριβώς είναι το ευρωπαϊκό concept της resilient connectivity.
Από τα τρένα στην ενέργεια
Και το παιχνίδι δεν αφορά μόνο εμπορευματοκιβώτια.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη συνδέσει τον Middle Corridor και το Global Gateway με:
- τον Southern Gas Corridor,
- το Black Sea Green Energy Corridor,
- υποθαλάσσιες ηλεκτρικές διασυνδέσεις,
- ψηφιακά καλώδια,
- ανανεώσιμη ενέργεια από την περιοχή της Κασπίας.
Άρα το δίκτυο που δημιουργείται μπορεί μελλοντικά να μεταφέρει όχι μόνο εμπορεύματα.
Μπορεί να μεταφέρει:
φυσικό αέριο, πράσινη ηλεκτρική ενέργεια, data και κρίσιμες πρώτες ύλες.
Το πραγματικό γεωπολιτικό διακύβευμα
Αυτό μετατρέπει τον Middle Corridor σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από transport route.
Είναι μια προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου άξονα:
Ευρώπη – Μαύρη Θάλασσα – Νότιος Καύκασος – Κασπία – Κεντρική Ασία – Κίνα.
Έναν άξονα στον οποίο:
η Ρωσία δεν είναι απαραίτητος ενδιάμεσος,
το Ιράν δεν αποτελεί υποχρεωτική διαδρομή,
η Τουρκία ενισχύεται ως κόμβος,
το Αζερμπαϊτζάν αποκτά μεγαλύτερη στρατηγική αξία,
η Κεντρική Ασία αποκτά εναλλακτική έξοδο,
και η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να μετατρέψει τις υποδομές σε εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας.
Και τότε επιστρέφουμε στα 43 χιλιόμετρα της Αρμενίας
Το παράδοξο είναι ότι μέσα σε αυτό το τεράστιο δίκτυο, μια λωρίδα λίγων δεκάδων χιλιομέτρων μπορεί ακόμη να έχει τεράστια πολιτική αξία.
Το TRIPP δεν δημιουργεί τον Middle Corridor.
Ούτε η αποτυχία του θα σταματήσει τον Middle Corridor.
Μπορεί όμως να καθορίσει αν η Αρμενία θα αποκτήσει ουσιαστικό μερίδιο από τη νέα γεωοικονομία του Καυκάσου.
Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για το Γερεβάν.
Οι μεγάλοι παίκτες δεν περιμένουν την ειρήνη για να επενδύσουν
Η εικόνα που σχηματίζεται είναι τελικά καθαρή.
Η ΕΕ επενδύει.
Η Τουρκία κατασκευάζει.
Το Αζερμπαϊτζάν επεκτείνει τις υποδομές του.
Το Καζακστάν οργανώνει τις ανατολικές ροές.
Η Κίνα ενδιαφέρεται για περισσότερες διαδρομές.
Και η Αρμενία προσπαθεί τώρα να συνδεθεί σε ένα δίκτυο που ήδη μεγαλώνει γύρω της.
Η ειρηνευτική διαδικασία Αρμενίας–Αζερμπαϊτζάν παραμένει καθοριστική για την περιοχή.
Αλλά οικονομικά ο Middle Corridor δεν βρίσκεται πλέον σε αναμονή.
Το ερώτημα δεν είναι αν ο νέος δρόμος Ευρώπης–Ασίας θα κατασκευαστεί. Είναι από ποιες χώρες θα περάσει – και ποιες θα προλάβουν να πάρουν το μεγαλύτερο κομμάτι από τις επενδύσεις, το εμπόριο και τη γεωπολιτική ισχύ που φέρνει μαζί του.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
