Καιρίδης: «Το τουρκολιβυκό μπορεί να γίνει αυτογκόλ για την Τουρκία» – Το μεγάλο στοίχημα με την Αίγυπτο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 12 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Καιρίδης: «Το τουρκολιβυκό μπορεί να γίνει αυτογκόλ για την Τουρκία» – Το μεγάλο στοίχημα με την Αίγυπτο
Μπορεί η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου να δημιουργήσει τελικά νέες διπλωματικές ευκαιρίες για την Ελλάδα; Και θα μπορούσε η αντίδραση της Αιγύπτου να οδηγήσει σε μια εξέλιξη που θα περιόριζε την αποτελεσματικότητα της τουρκικής στρατηγικής στην Ανατολική Μεσόγειο;
Αυτά τα ερωτήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο πολιτικής και γεωπολιτικής συζήτησης με τη συμμετοχή του Δημήτρη Καιρίδη, κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Νέας Δημοκρατίας και καθηγητή Διεθνών Σχέσεων, και του διεθνολόγου Κωνσταντίνου Φίλη.
Η συζήτηση ανέδειξε δύο συμπληρωματικές προσεγγίσεις: από τη μία, την εκτίμηση Καιρίδη ότι η ακραία φύση των τουρκικών διεκδικήσεων μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις τρίτων κρατών και να δημιουργήσει περιθώρια για την ελληνική διπλωματία· από την άλλη, την προειδοποίηση Φίλη ότι η Αθήνα πρέπει να αντιμετωπίσει ενεργότερα τις περιφερειακές συνεργασίες της Τουρκίας, ιδιαίτερα εκείνες που εμπλέκουν την Ιταλία και τη Λιβύη.
Κοινός παρονομαστής είναι η ανάγκη να διαχωριστούν οι νομικές θέσεις από τα πολιτικά δεδομένα που διαμορφώνονται στην περιοχή.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και τα ελληνικά νησιά
Η αφετηρία της συζήτησης ήταν η τουρκική αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάστηκε, η θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» περιορίζει δραστικά την επήρεια των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης.
Η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάσος και η Κάρπαθος βρίσκονται στον πυρήνα της διαφωνίας.
Η Τουρκία προβάλλει θέσεις που δεν αναγνωρίζουν στα συγκεκριμένα νησιά την επήρεια που διεκδικεί η Ελλάδα.
Από την ελληνική πλευρά, η βασική θέση είναι ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Η διαφορά ανάμεσα στην ύπαρξη δικαιωμάτων και στην επήρεια που αποδίδεται σε ένα νησί κατά τη διαδικασία οριοθέτησης είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή τη διαφωνία για να προωθήσει μια διαφορετική γεωγραφική αντίληψη της Ανατολικής Μεσογείου.
Καιρίδης: Η ακραία τουρκική διεκδίκηση μπορεί να γυρίσει εναντίον της Άγκυρας
Ο Δημήτρης Καιρίδης ανέδειξε την πιθανότητα οι τουρκικές κινήσεις να δημιουργήσουν νέα προβλήματα στην ίδια την Άγκυρα.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν επηρεάζει αποκλειστικά τα ελληνικά συμφέροντα.
Η έκταση των τουρκικών διεκδικήσεων μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις και σε τρίτα κράτη, ιδιαίτερα στην Αίγυπτο.
Αυτό αποκτά σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το Κάιρο επιδιώκει να διαφυλάξει τα δικά του κυριαρχικά δικαιώματα και τις περιφερειακές του ισορροπίες.
Η πιθανότητα να υπάρξει νέα δυναμική στις ελληνοαιγυπτιακές διαπραγματεύσεις αποτελεί, κατά την προσέγγιση που παρουσιάστηκε, ένα από τα σημαντικότερα διπλωματικά ενδεχόμενα.
Ωστόσο, δεν πρόκειται για προδιαγεγραμμένη εξέλιξη.
Η Αίγυπτος διατηρεί τις δικές της προτεραιότητες και η στάση της θα καθοριστεί από το σύνολο των περιφερειακών συμφερόντων της.
Η κρίσιμη διάκριση: Νομική ισχύς και πολιτικό αποτέλεσμα
Ο Δημήτρης Καιρίδης έχει τοποθετηθεί δημόσια για τη διάκριση ανάμεσα στη νομική και στην πολιτική σημασία της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Κατά τη θέση του, η επικύρωση δεν καθιστά τη συμφωνία δεσμευτική για την Ελλάδα.
Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η εξέλιξη επηρεάζει τις πολιτικές ισορροπίες στη Λιβύη.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας έχει διευκρινίσει ότι η αναφορά του σε πολιτική ήττα αφορούσε κυρίως την Αίγυπτο, η οποία είχε επενδύσει σημαντικά στη σχέση της με την ανατολική Λιβύη και τον Χαλίφα Χαφτάρ.
Η διάκριση είναι ουσιαστική.
Η νομική αμφισβήτηση του μνημονίου από την Ελλάδα παραμένει διαφορετικό ζήτημα από την πολιτική ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη.
Το πρώτο αφορά το διεθνές δίκαιο και την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Το δεύτερο αφορά τις συμμαχίες, τις περιφερειακές ισορροπίες και τις επιλογές των λιβυκών κέντρων εξουσίας.
Αίγυπτος: Το μεγάλο διπλωματικό στοίχημα ανατολικά της Ρόδου
Η δυνατότητα επέκτασης της μερικής συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία της συζήτησης.
Η συμφωνία του 2020 δεν κάλυψε το σύνολο των θαλάσσιων περιοχών που ενδιαφέρουν τις δύο χώρες.
Το ενδεχόμενο νέων διαπραγματεύσεων ανατολικά της Ρόδου αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις εξελίξεις στη Λιβύη.
Για την Αθήνα, μια περαιτέρω οριοθέτηση θα μπορούσε να ενισχύσει τη διπλωματική και νομική τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων.
Για το Κάιρο, το ζήτημα συνδέεται με την προστασία των δικών του θαλάσσιων συμφερόντων.
Παράλληλα, η Αίγυπτος επιδιώκει να διατηρήσει περιθώρια συνεννόησης και με την Τουρκία.
Επομένως, η προοπτική διεύρυνσης της συμφωνίας δεν εξαρτάται μόνο από την ελληνική επιθυμία, αλλά από τη δυνατότητα επίτευξης αμοιβαία αποδεκτών ρυθμίσεων.
Η Ρόδος, ο 28ος μεσημβρινός και το Καστελόριζο
Στο σημείο αυτό της συζήτησης παρενέβη ο Κωνσταντίνος Φίλης, εξετάζοντας τα γεωγραφικά περιθώρια περαιτέρω ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης.
Ο διεθνολόγος ανέφερε ότι η επέκταση θα μπορούσε, κατά την εκτίμησή του, να φτάσει λίγο ανατολικότερα του 28ου μεσημβρινού, καλύπτοντας το σύνολο της Ρόδου.
Η αναφορά αυτή αποτελεί εκτίμηση για το πιθανό εύρος μιας διαπραγμάτευσης και όχι ανακοίνωση συμφωνημένης νέας οριοθέτησης.
Ο Φίλης σημείωσε επίσης ότι η Αίγυπτος επιθυμεί να συνομιλήσει και με την Τουρκία.
Η συγκεκριμένη επισήμανση αναδεικνύει τα όρια της προσδοκίας ότι το Κάιρο θα ευθυγραμμιστεί πλήρως με τις ελληνικές επιδιώξεις.
Στη συζήτηση έγινε αναφορά και στο Καστελόριζο, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στην περιοχή της υφιστάμενης μερικής ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης.
Η μη συμπερίληψή του στη συγκεκριμένη συμφωνία δεν σημαίνει ότι το νησί στερείται δικαιωμάτων σε θαλάσσιες ζώνες.
Η ύπαρξη των δικαιωμάτων και η επήρειά τους σε μια οριοθέτηση αποτελούν διακριτά νομικά ζητήματα.
Το τουρκικό νομοσχέδιο και οι θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές
Ένα ακόμη ζήτημα που τέθηκε ήταν το ενδεχόμενο νέου τουρκικού νομοθετικού πλαισίου για τις θαλάσσιες ζώνες και τις προστατευόμενες περιοχές.
Στη συζήτηση επισημάνθηκε ότι οι συνέπειες τέτοιων πρωτοβουλιών ενδέχεται να ξεπερνούν το πεδίο των ενεργειακών ερευνών.
Αφορούν δυνητικά την αλιεία, την προστασία θαλάσσιων περιοχών και την άσκηση διοικητικών αρμοδιοτήτων σε περιοχές όπου υπάρχουν αντικρουόμενες διεκδικήσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι το ακριβές περιεχόμενο οποιουδήποτε τελικού νομοθετήματος και ο τρόπος εφαρμογής του.
Μια μονομερής εσωτερική ρύθμιση δεν δημιουργεί αυτομάτως διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα εις βάρος τρίτων κρατών.
Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή μονομερών διεκδικήσεων μπορεί να προκαλέσει διπλωματικές εντάσεις και επιχειρησιακές δυσκολίες.
Γι’ αυτό η παρακολούθηση των τουρκικών πρωτοβουλιών έχει σημασία πέρα από το επίπεδο των δημόσιων δηλώσεων.
Η Chevron και τα ελληνικά ενεργειακά συμφέροντα
Στη συζήτηση έγινε αναφορά και στις δραστηριότητες που συνδέονται με τη Chevron νοτίως της Κρήτης.
Το ενδιαφέρον διεθνών ενεργειακών εταιρειών αποτελεί σημαντική παράμετρο του ελληνικού σχεδιασμού για την αξιοποίηση των θαλάσσιων περιοχών.
Οι ενεργειακές πρωτοβουλίες έχουν οικονομική αλλά και γεωπολιτική διάσταση.
Συνδέονται με τη δυνατότητα της Ελλάδας να προσελκύει επενδύσεις και να αναπτύσσει δραστηριότητες στις περιοχές όπου ασκεί ή διεκδικεί σχετικά δικαιώματα.
Ωστόσο, οι παραχωρήσεις και οι διαδικασίες έρευνας δεν ταυτίζονται αυτομάτως με την έναρξη παραγωγής υδρογονανθράκων ούτε επιλύουν από μόνες τους ζητήματα διεθνούς οριοθέτησης.
Η πραγματική τους σημασία εξαρτάται από την εξέλιξη των επενδύσεων, τις τεχνικές δυνατότητες και το ευρύτερο διπλωματικό περιβάλλον.
Τα 12 ναυτικά μίλια και το ερώτημα των επόμενων κινήσεων
Το ζήτημα της επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων επανήλθε στη συζήτηση.
Η Ελλάδα διαθέτει, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, δικαίωμα καθορισμού χωρικής θάλασσας έως 12 ναυτικά μίλια.
Το δικαίωμα αυτό έχει ήδη ασκηθεί στο Ιόνιο, ενώ στο Αιγαίο η κατάσταση παραμένει διαφορετική.
Ο Δημήτρης Καιρίδης έχει αναφερθεί δημόσια στο ενδεχόμενο επέκτασης νοτίως της Κρήτης, διευκρινίζοντας ότι η σχετική απόφαση ανήκει στην πολιτική ηγεσία.
Στη συζήτηση διατυπώθηκε και η κριτική ότι η δημόσια αναφορά στα 12 ναυτικά μίλια επαναλαμβάνεται επί δεκαετίες χωρίς αντίστοιχες αποφάσεις σε όλες τις περιοχές.
Η άσκηση του δικαιώματος αποτελεί πολιτική επιλογή με σημαντικές διπλωματικές και στρατηγικές συνέπειες.
Το ερώτημα αφορά τόσο τη νομική δυνατότητα όσο και τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο μια κυβέρνηση αποφασίζει να την αξιοποιήσει.
Φίλης: Η Ελλάδα πρέπει να θέσει το ζήτημα στην Ιταλία
Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης, ο Κωνσταντίνος Φίλης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της Ιταλίας.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να αναδείξει πιο έντονα στις διμερείς της επαφές τη συνεργασία της Ρώμης με την Άγκυρα στη Λιβύη.
Η επισήμανση συνδέθηκε με την πρόταση που αποδόθηκε στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για περιφερειακές συνομιλίες με συμμετοχή της Τουρκίας, της Ιταλίας, της Αιγύπτου και της Λιβύης.
Ο Φίλης εκτίμησε ότι η συμμετοχή της Ιταλίας σε τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελεί θέμα που η Αθήνα πρέπει να θέσει τόσο σε διμερές όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η Ιταλία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σημαντικός παράγοντας στη Μεσόγειο.
Η Ελλάδα επιδιώκει οι περιφερειακές συνεργασίες των ευρωπαϊκών κρατών να λαμβάνουν υπόψη τις κοινές ευρωπαϊκές θέσεις για το διεθνές δίκαιο και τις θαλάσσιες οριοθετήσεις.
Η παρέμβαση Φίλη αναδεικνύει επομένως μια πρόσθετη διπλωματική κατεύθυνση, πέρα από τις απευθείας επαφές με τη Λιβύη και την Αίγυπτο.
Η δύσκολη ανατροπή του τουρκολιβυκού μνημονίου
Ο Κωνσταντίνος Φίλης εμφανίστηκε συγκρατημένος ως προς τη δυνατότητα πολιτικής ανατροπής της τουρκολιβυκής συμφωνίας.
Κατά την εκτίμησή του, η συμφωνία είναι δύσκολο να ανατραπεί, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στη λιβυκή Βουλή.
Αυτό δεν συνεπάγεται ότι η Ελλάδα οφείλει να αναγνωρίσει το περιεχόμενό της.
Σημαίνει, όμως, ότι η ελληνική διπλωματία δεν μπορεί να στηρίζει τη στρατηγική της αποκλειστικά στην προσδοκία ότι οι συμβαλλόμενες πλευρές θα εγκαταλείψουν το μνημόνιο.
Η Αθήνα καλείται να αντιμετωπίσει μια πολιτική πραγματικότητα που μπορεί να έχει διάρκεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία με την Αίγυπτο, οι σχέσεις με την Ιταλία και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών θεσμών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Από την Ανατολική Μεσόγειο στις διεθνείς κάλπες
Στο κλείσιμο της συζήτησης, ο Δημήτρης Καιρίδης αναφέρθηκε και στις διεθνείς εκλογικές εξελίξεις.
Η συζήτηση επεκτάθηκε στις πολιτικές ανατροπές που καταγράφονται σε διαφορετικές χώρες και στις αμερικανικές εκλογές.
Ο Καιρίδης διατύπωσε εκτίμηση για πιθανές αλλαγές στη σύνθεση του Κογκρέσου, αναφερόμενος σε συγκεκριμένες πολιτείες.
Οι σχετικές αναφορές αποτελούν προσωπική πολιτική πρόβλεψη και όχι διαπιστωμένο εκλογικό αποτέλεσμα.
Η σημασία της παρέμβασης για την ελληνική εξωτερική πολιτική συνδέεται με το γεγονός ότι οι ισορροπίες στην Ουάσιγκτον επηρεάζουν τη στάση διαφορετικών αμερικανικών θεσμών απέναντι στην Τουρκία και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, οι αποφάσεις της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τη σύνθεση ενός κοινοβουλευτικού σώματος.
Το γεωπολιτικό συμπέρασμα: Ευκαιρίες και περιορισμοί για την Αθήνα
Η παρέμβαση του Δημήτρη Καιρίδη ανέδειξε την πιθανότητα μια τουρκική διπλωματική πρωτοβουλία να προκαλέσει αντιδράσεις που θα δημιουργήσουν νέα περιθώρια για την Ελλάδα.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, εξαιτίας της έκτασης των διεκδικήσεων που περιλαμβάνει, δεν αφορά μόνο τις σχέσεις Αθήνας–Άγκυρας.
Επηρεάζει την Αίγυπτο, τη Λιβύη και το ευρύτερο σύστημα περιφερειακών ισορροπιών.
Η δυνατότητα περαιτέρω ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης αναδεικνύεται ως σημαντική διπλωματική προοπτική.
Ταυτόχρονα, η παρέμβαση του Κωνσταντίνου Φίλη υπενθύμισε ότι η Αθήνα πρέπει να παρακολουθεί τις συνεργασίες της Τουρκίας με άλλες χώρες και να θέτει τα σχετικά ζητήματα στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Το βασικό ζητούμενο για την ελληνική εξωτερική πολιτική είναι να μετατρέψει τις νομικές της θέσεις και τις υφιστάμενες συνεργασίες σε συγκεκριμένα διπλωματικά αποτελέσματα, χωρίς να θεωρεί δεδομένη ούτε την υποστήριξη τρίτων χωρών ούτε την ανατροπή των τουρκικών σχεδιασμών.
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο ανταγωνιστικών διεκδικήσεων, αλλά και πιθανών νέων συμφωνιών.
Το εάν οι πρόσφατες εξελίξεις θα οδηγήσουν σε περαιτέρω οριοθέτηση με την Αίγυπτο, σε νέες διπλωματικές πρωτοβουλίες ή σε πρόσθετες εντάσεις θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις των εμπλεκόμενων κρατών.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
