Μελόνι: Το μεγάλο στοίχημα των 23,5 δισ. ευρώ – Φορολογεί τις τράπεζες και ζητά «ανάσα» από τις Βρυξέλλες

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ετοιμάζει τον τελευταίο προϋπολογισμό πριν από τις εκλογές του 2027, επιχειρώντας να συνδυάσει φοροελαφρύνσεις, στήριξη νοικοκυριών και δημοσιονομική πειθαρχία. Το δημόσιο χρέος στο 138% του ΑΕΠ, η ενεργειακή κρίση και η αναταραχή στη γαλλική αγορά ομολόγων διαμορφώνουν ένα δύσκολο ευρωπαϊκό τεστ.

Μια από τις σημαντικότερες οικονομικές και πολιτικές δοκιμασίες της τετραετούς διακυβέρνησής της αντιμετωπίζει η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, καθώς η κυβέρνησή της προωθεί τον προϋπολογισμό του 2027, επιδιώκοντας να στηρίξει την αγοραστική δύναμη των πολιτών χωρίς να διαταράξει την εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών.

Σύμφωνα με τους Financial Times, η τρικομματική κυβερνητική συμμαχία αναμένεται να εγκρίνει την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου ένα πακέτο 23,5 δισ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει φορολογικές ελαφρύνσεις, κοινωνικές παρεμβάσεις και ενισχύσεις για επιχειρήσεις που πλήττονται από την ενεργειακή κρίση.

Πρόκειται για τον τελευταίο προϋπολογισμό πριν από τις βουλευτικές εκλογές του 2027, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική σημασία στις αποφάσεις της Ρώμης.

Η Μελόνι βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σύνθετη εξίσωση: από τη μία πλευρά, η πίεση των νοικοκυριών από την ακρίβεια και το αυξημένο ενεργειακό κόστος· από την άλλη, η ανάγκη να διατηρηθεί η δημοσιονομική αξιοπιστία μιας χώρας με ένα από τα μεγαλύτερα δημόσια χρέη της Ευρωζώνης.

Το στοίχημα είναι να επιτευχθεί μια ισορροπία που θα επιτρέψει στην Ιταλία να χρηματοδοτήσει κοινωνικές παρεμβάσεις, αξιοποιώντας τις προβλεπόμενες ευρωπαϊκές εξαιρέσεις, χωρίς να προκαλέσει νέα ανησυχία στους επενδυτές.

Προϋπολογισμός 23,5 δισ. ευρώ – Ποιοι κερδίζουν και ποιοι πληρώνουν

Το κυβερνητικό σχέδιο περιλαμβάνει παρεμβάσεις συνολικού ύψους περίπου 23,5 δισ. ευρώ, με επίκεντρο την ενίσχυση των εισοδημάτων και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής ακρίβειας.

Οι βασικές προτεραιότητες είναι η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης για τα μεσαία εισοδήματα, η στήριξη των συνταξιούχων, τα κίνητρα για την απασχόληση νέων και μητέρων και η ανακούφιση επιχειρήσεων από το αυξημένο κόστος ενέργειας.

Για τη μερική χρηματοδότηση του πακέτου, η κυβέρνηση σχεδιάζει να αντλήσει περίπου 5 δισ. ευρώ από πρόσθετη φορολόγηση τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών και άλλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις στον τραπεζικό κλάδο, ο οποίος υποστηρίζει ότι ήδη αντιμετωπίζει υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση σε σχέση με άλλους τομείς της οικονομίας.

Σύμφωνα με το Reuters, μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται αυξήσεις στη φορολογία εταιρικών κερδών χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων και ενδεχόμενη αύξηση του φόρου χρηματοπιστωτικών συναλλαγών.

Η πολιτική σημασία της παρέμβασης είναι σαφής: η κυβέρνηση επιχειρεί να κατευθύνει πρόσθετους πόρους προς τα νοικοκυριά, μεταφέροντας μέρος του δημοσιονομικού κόστους σε επιχειρήσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Τζορτζέτι: «Η αξιοπιστία της χώρας πρέπει να διαφυλαχθεί με κάθε κόστος»

Ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Ιταλίας, Τζανκάρλο Τζορτζέτι, έχει αναλάβει να διατηρήσει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στις πολιτικές απαιτήσεις του κυβερνητικού συνασπισμού και στους περιορισμούς των δημόσιων οικονομικών.

«Η οικονομική αξιοπιστία της χώρας, ιδιαίτερα σε εποχές όπως αυτή, είναι ένα περιουσιακό στοιχείο που πρέπει να διαφυλαχθεί με κάθε κόστος», δήλωσε στο ιταλικό κοινοβούλιο.

Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ιταλία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενο κόστος δανεισμού και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.

Ο ίδιος περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο τις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων:

«Δυστυχώς, η κουβέρτα είναι πολύ κοντή».

Η φράση αποτυπώνει το βασικό πρόβλημα της κυβέρνησης: οι απαιτήσεις των υπουργείων και των κυβερνητικών εταίρων υπερβαίνουν σημαντικά τους διαθέσιμους πόρους.

Μιλώντας την Τρίτη, ο Τζορτζέτι παραδέχθηκε ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε ιδιαίτερα απαιτητική φάση.

«Είναι πολύ έντονες ημέρες. Εργαζόμαστε μέρα και νύχτα», ανέφερε.

Η Μελόνι απέναντι στις Βρυξέλλες: Το παράθυρο δημοσιονομικής ευελιξίας

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του προϋπολογισμού είναι η προσπάθεια της Ρώμης να αξιοποιήσει τη λεγόμενη εθνική ρήτρα διαφυγής του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.

Η συγκεκριμένη δυνατότητα επιτρέπει προσωρινές αποκλίσεις από ορισμένους δημοσιονομικούς περιορισμούς, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, για δαπάνες που συνδέονται με την άμυνα και άλλες επιλέξιμες στρατηγικές ανάγκες.

Η Ιταλία επιδιώκει να εξασφαλίσει ευελιξία και για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων απέναντι στις αυξημένες τιμές ενέργειας.

Η διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποδειχθεί σύνθετη, καθώς οι Βρυξέλλες δεν αποδέχονται αυτομάτως κάθε μορφή ενεργειακής επιδότησης ως επιλέξιμη δαπάνη.

Ο Τζορτζέτι υποστήριξε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.

«Πιστεύουμε ότι η ρήτρα θα πρέπει, ιδιαίτερα σε αυτή την αρχική φάση, να παρέχει επιλεκτική και προσωρινή στήριξη στις οικογένειες και στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες εξαιτίας της αύξησης των τιμών της ενέργειας και του πληθωρισμού», δήλωσε.

Η Μελόνι έχει επίσης ζητήσει από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μεγαλύτερη δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων φορολογικών εσόδων που προκύπτουν από τον πληθωρισμό.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι έκτακτες συνθήκες στις ενεργειακές αγορές απαιτούν προσωρινές προσαρμογές, χωρίς εγκατάλειψη του στόχου της βιωσιμότητας του χρέους.

Το χρέος στο 138% του ΑΕΠ και η επιστροφή του ελλείμματος πάνω από το 3%

Η Ιταλία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα δημόσιου χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το χρέος κινείται κοντά στο 138% του ΑΕΠ, ενώ η κυβέρνηση προβλέπει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα θα αυξηθεί εκ νέου το 2027.

Βασικοί δημοσιονομικοί στόχοι της Ιταλίας

Δείκτης	2026	2027
Δημοσιονομικό έλλειμμα / ΑΕΠ	2,9%	3,4%
Δημόσιο χρέος / ΑΕΠ	~138%	Παραμένει πολύ υψηλό
Πακέτο μέτρων	—	€23,5 δισ.

Μετά από τέσσερα χρόνια σταδιακής αποκλιμάκωσης, το έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί στο 3,4% του ΑΕΠ το 2027, από 2,9% φέτος.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η αύξηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με αξιοποίηση των προβλεπόμενων ευρωπαϊκών εξαιρέσεων.

Ωστόσο, η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το εάν το έλλειμμα υπερβαίνει το 3%, αλλά και από τους κανόνες για τις καθαρές δαπάνες και τους όρους της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Συναγερμός στα ομόλογα: Η κρίση της Γαλλίας απειλεί να μεταδοθεί στην Ιταλία

Η πιο ευαίσθητη παράμετρος για τη Ρώμη βρίσκεται στις αγορές κρατικών ομολόγων.

Από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν, το κόστος δανεισμού της Ιταλίας έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, του πληθωρισμού και της επιβράδυνσης της ανάπτυξης.

Η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς ομολόγου έχει κινηθεί από επίπεδα χαμηλότερα του 3,3% στα τέλη Φεβρουαρίου σε περίπου 4,5%.

Την ίδια στιγμή, η διαφορά απόδοσης έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου —το γνωστό spread— διευρύνθηκε προσωρινά κοντά στις 130 μονάδες βάσης, στο υψηλότερο επίπεδο για περισσότερο από έναν χρόνο.

Η εξέλιξη συνδέεται και με την επιδείνωση της δημοσιονομικής εικόνας της Γαλλίας.

Παρά το γεγονός ότι το κόστος δανεισμού της Ιταλίας παραμένει χαμηλότερο από εκείνο της Γαλλίας, η ανησυχία για πιθανή μετάδοση της αναταραχής στις αγορές ομολόγων επηρεάζει τις αποφάσεις της ιταλικής κυβέρνησης.

Για τη Ρώμη, ακόμη και μια σχετικά μικρή αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές πρόσθετες επιβαρύνσεις σε βάθος χρόνου.

Σαλβίνι και Ταγιάνι: Οι διαφωνίες στο εσωτερικό της κυβέρνησης

Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό δεν περιορίζονται στις επαφές με τις Βρυξέλλες.

Στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού καταγράφονται διαφορετικές προτεραιότητες.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ηγέτης της Λέγκας, Ματέο Σαλβίνι, έχει ταχθεί υπέρ παρεμβάσεων που θα επιτρέψουν τη συνταξιοδότηση σε μικρότερη ηλικία.

Από την άλλη πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών και ηγέτης της Forza Italia, Αντόνιο Ταγιάνι, επιδιώκει μεγαλύτερες φορολογικές ελαφρύνσεις για τη μεσαία τάξη.

Ειδικότερα, η Forza Italia προωθεί την επέκταση του εισοδηματικού ορίου στο οποίο εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής 33%, από τις 50.000 στις 55.000 ευρώ.

Η Μελόνι καλείται να συνθέσει αυτές τις προτεραιότητες, χωρίς να αυξήσει υπερβολικά το συνολικό δημοσιονομικό κόστος.

Η διαδικασία έχει οδηγήσει σε πολύωρες διαπραγματεύσεις, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να καταλήξει σε συμφωνία πριν από την τελική παρουσίαση του σχεδίου.

Ενέργεια και επιχειρήσεις: Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο

Η ενεργειακή κρίση αποτελεί βασικό παράγοντα που διαμορφώνει τον προϋπολογισμό.

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχει αυξήσει το κόστος παραγωγής για τις ιταλικές επιχειρήσεις και έχει περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Ο πρόεδρος της επιτροπής Προϋπολογισμού της ιταλικής Βουλής και βουλευτής των Αδελφών της Ιταλίας, Μάρκο Οσνάτο, περιέγραψε τους δύο βασικούς πυλώνες του σχεδίου.

«Το κεντρικό θέμα αυτού του προϋπολογισμού θα είναι η προσπάθεια αντιμετώπισης του ζητήματος της αγοραστικής δύναμης των οικογενειών και, πάνω απ’ όλα, των ενεργειακών ζητημάτων για τις επιχειρήσεις. Αυτοί είναι οι δύο βασικοί πυλώνες», δήλωσε.

Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετη συνεισφορά από επιχειρήσεις του ενεργειακού τομέα.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενεργειακής Ασφάλειας, Τζιλμπέρτο Πικέτο Φρατίν, δήλωσε ότι οι παραγωγοί ενέργειας θα κληθούν να συμβάλουν στη χρηματοδότηση των μέτρων.

Η ακριβής μορφή της επιβάρυνσης παραμένει αντικείμενο κυβερνητικής διαπραγμάτευσης.

Το πολιτικό στοίχημα πριν από τις εκλογές του 2027

Ο προϋπολογισμός αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή αποτελεί τον τελευταίο πριν από τις προγραμματισμένες εκλογές του 2027.

Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, τη στασιμότητα των πραγματικών εισοδημάτων και το υψηλό κόστος ενέργειας.

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν πραγματοποιηθεί κινητοποιήσεις, μεταξύ των οποίων απεργία οδηγών φορτηγών και επεισόδια στο Μιλάνο.

Η Μελόνι επιχειρεί να απαντήσει σε αυτές τις πιέσεις με στοχευμένα μέτρα, διατηρώντας παράλληλα την εικόνα μιας κυβέρνησης που αποφεύγει τη δημοσιονομική αποσταθεροποίηση.

Η πολιτική πρόκληση είναι διπλή: οι παρεμβάσεις πρέπει να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα για τους πολίτες, αλλά και να παραμείνουν συμβατές με τις δυνατότητες χρηματοδότησης του ιταλικού Δημοσίου.

Γιατί ο ιταλικός προϋπολογισμός αφορά ολόκληρη την Ευρωζώνη

Οι αποφάσεις της Ρώμης έχουν ευρύτερη ευρωπαϊκή σημασία.

Η Ιταλία είναι μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης και η εξέλιξη του δημόσιου χρέους της επηρεάζει τις εκτιμήσεις των επενδυτών για τη δημοσιονομική σταθερότητα της περιοχής.

Επιπλέον, η συζήτηση για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών ρητρών ευελιξίας δημιουργεί ένα σημαντικό προηγούμενο για άλλες κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν υψηλό ενεργειακό κόστος και περιορισμένους δημοσιονομικούς πόρους.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αναδεικνύει τη σχέση ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία, τη διαχείριση υψηλού δημόσιου χρέους και την ανάγκη προστασίας νοικοκυριών και επιχειρήσεων από εξωτερικούς οικονομικούς κραδασμούς.

Η σύγκριση, πάντως, απαιτεί προσοχή, καθώς οι δύο χώρες έχουν διαφορετικές οικονομικές δομές, δημοσιονομικές προοπτικές και συνθήκες χρηματοδότησης.

Η μεγάλη εικόνα: Η Μελόνι αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική πίεση και τις αγορές

Ο προϋπολογισμός του 2027 αποτελεί μια δοκιμασία για την οικονομική στρατηγική της ιταλικής κυβέρνησης.

Η Μελόνι επιδιώκει να αξιοποιήσει τα περιθώρια ευελιξίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις ύψους 23,5 δισ. ευρώ και να περιορίσει τις κοινωνικές επιπτώσεις της ακρίβειας.

Ταυτόχρονα, η αύξηση του ελλείμματος, το υψηλό δημόσιο χρέος και η αστάθεια στις αγορές ομολόγων περιορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές.

Η τελική συμφωνία με τις Βρυξέλλες και η αντίδραση των επενδυτών θα αποτελέσουν σημαντικούς παράγοντες για την εφαρμογή του σχεδίου.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η κυβέρνηση θα εγκρίνει έναν προϋπολογισμό 23,5 δισ. ευρώ, αλλά εάν τα μέτρα θα μπορέσουν να στηρίξουν αποτελεσματικά την ιταλική οικονομία χωρίς να επιβαρύνουν περαιτέρω τη δημοσιονομική της θέση.

Πηγή: pagenews.gr