Συναγερμός για τις τράπεζες: Η AI μπορεί να «σπάσει» την παγκόσμια κρυπτογράφηση – Ο φόβος για ψηφιακό χάος
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 11 '
Πηγή Φωτογραφίας: What a maths fracas tells us about AI and innovation/FT/ © Efi Chalikopoulou
Μια νέα, δυνητικά συστημική απειλή για την παγκόσμια ψηφιακή οικονομία αναδεικνύεται μέσα από τις ραγδαίες εξελίξεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Και αυτή τη φορά, το επίκεντρο δεν βρίσκεται στα deepfakes, στις κυβερνοεπιθέσεις ή στην παραπληροφόρηση, αλλά στα ίδια τα μαθηματικά θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεται η ασφάλεια του διαδικτύου.
Σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα των Financial Times, στις 28 Οκτωβρίου 2026, οι αυξανόμενες δυνατότητες των προηγμένων συστημάτων AI στην επίλυση σύνθετων μαθηματικών προβλημάτων προκαλούν ανησυχία σε επιστήμονες, τράπεζες, εποπτικές αρχές και εταιρείες τηλεπικοινωνιών.
Το ερώτημα είναι εξαιρετικά σοβαρό: Θα μπορούσε η Τεχνητή Νοημοσύνη να ανακαλύψει νέες μαθηματικές μεθόδους που θα καθιστούσαν ευάλωτα συστήματα κρυπτογράφησης τα οποία θεωρούνται σήμερα ασφαλή;
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε δυνητικά τεράστιες επιπτώσεις στην προστασία τραπεζικών συναλλαγών, κυβερνητικών επικοινωνιών, επιχειρηματικών δεδομένων και ψηφιακών ταυτοτήτων.
Προς το παρόν, πάντως, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι δεν έχει αποδειχθεί πως η AI έχει καταφέρει να καταρρίψει κάποιο θεμελιώδες, ευρέως χρησιμοποιούμενο κρυπτογραφικό σύστημα.
Η ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο μελλοντικών ανακαλύψεων και την ανάγκη προετοιμασίας πριν από μια πιθανή τεχνολογική ανατροπή.
Η OpenAI και οι εκατοντάδες μαθηματικές εργασίες που προκάλεσαν αντιδράσεις
Η συζήτηση εντάθηκε μετά τη δημοσιοποίηση από την OpenAI εκατοντάδων μαθηματικών εργασιών, στις οποίες περιλαμβάνονται προτεινόμενες αποδείξεις και λύσεις σε προβλήματα που απασχολούν επί χρόνια την επιστημονική κοινότητα.
Ορισμένες από αυτές παρουσιάστηκαν ως αποτελέσματα που παρήχθησαν με τη συνδρομή προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η εξέλιξη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις.
Η Association for Human Mathematics, μια οργάνωση που δημιουργήθηκε με στόχο την προστασία του ανθρώπινου ρόλου στη μαθηματική έρευνα απέναντι στην επέκταση της AI, επέκρινε την OpenAI και κάλεσε μαθηματικούς να σταματήσουν να συνεργάζονται μαζί της.
Η εταιρεία υπερασπίστηκε τις δραστηριότητές της και ανακοίνωσε δέσμευση χρηματοδότησης ύψους 5 εκατ. δολαρίων προς ίδρυμα που επικεντρώνεται στα μαθηματικά.
Πέρα από τη διαμάχη για τον ρόλο της AI στην επιστήμη, ανακύπτει ένα βαθύτερο ερώτημα: εάν τα συστήματα αυτά μπορούν να ανακαλύπτουν νέες μαθηματικές αποδείξεις και αλγορίθμους, θα μπορούσαν κάποια στιγμή να επιλύσουν προβλήματα στα οποία βασίζεται η σύγχρονη κρυπτογραφία;
«Να περιμένουμε μεγάλους, εξαιρετικά ανησυχητικούς κλυδωνισμούς»
Ο Αυστραλός μαθηματικός Geordie Williamson, σε πρόσφατη διάλεξή του στο Imperial College London, περιέγραψε τη βαθύτερη αλλαγή που προκαλεί η AI στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη μαθηματική δυσκολία.
«Αυτό που συμβαίνει μέσα σε αυτά τα συστήματα AI είναι μια πλήρης αναδιάρθρωση του τι θεωρείται δύσκολο — και η δυσκολία βρίσκεται στη βάση μεγάλου μέρους της σύγχρονης κρυπτογραφίας», ανέφερε.
Και προειδοποίησε:
«Πιστεύω ότι πρέπει να περιμένουμε κλυδωνισμούς στο μέλλον… πολύ ανησυχητικούς, πολύ μεγάλους κλυδωνισμούς».
Η προειδοποίηση αφορά έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ψηφιακής ασφάλειας.
Πολλά συστήματα κρυπτογράφησης στηρίζονται σε μαθηματικές πράξεις που είναι εύκολο να πραγματοποιηθούν προς μία κατεύθυνση, αλλά εξαιρετικά δύσκολο να αντιστραφούν χωρίς πρόσθετη πληροφορία.
Για παράδειγμα, ο πολλαπλασιασμός δύο πολύ μεγάλων πρώτων αριθμών είναι σχετικά εύκολος για έναν υπολογιστή. Η αντίστροφη διαδικασία, δηλαδή η εύρεση των δύο αρχικών πρώτων αριθμών από το γινόμενό τους, μπορεί να απαιτεί τεράστιους υπολογιστικούς πόρους.
Σε αυτή την ασυμμετρία βασίζεται η ασφάλεια του RSA, ενός από τους γνωστότερους αλγορίθμους κρυπτογράφησης δημόσιου κλειδιού.
Εάν ανακαλυπτόταν ένας αποτελεσματικός νέος αλγόριθμος παραγοντοποίησης για κλασικούς υπολογιστές, θα επηρεαζόταν σοβαρά η ασφάλεια των εφαρμογών που εξακολουθούν να βασίζονται στο RSA.
Τράπεζες και χρηματοπιστωτικές αγορές στο επίκεντρο
Η μεγαλύτερη άμεση ανησυχία αφορά το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, πάροχοι πληρωμών και επενδυτικοί οργανισμοί εξαρτώνται από την κρυπτογραφία για την ασφαλή επικοινωνία, την πιστοποίηση ταυτότητας, την υπογραφή συναλλαγών και την προστασία ευαίσθητων δεδομένων.
Μια σοβαρή αδυναμία σε ευρέως χρησιμοποιούμενους κρυπτογραφικούς μηχανισμούς θα μπορούσε να απαιτήσει μαζική αντικατάσταση ψηφιακών πιστοποιητικών, αναβάθμιση λογισμικού και ανασχεδιασμό κρίσιμων συστημάτων.
Η βρετανική Financial Conduct Authority (FCA) έχει ήδη ξεκινήσει σχετική κινητοποίηση.
Η εποπτική αρχή δοκιμάζει νέο εργαλείο αξιολόγησης με τη συμμετοχή 50 μεγάλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών, εξετάζοντας πόσο προετοιμασμένοι είναι απέναντι στους κινδύνους που δημιουργούν η Τεχνητή Νοημοσύνη και η κβαντική υπολογιστική.
Η FCA σχεδιάζει επίσης να εκδώσει τον Νοέμβριο πρακτικές οδηγίες για τις περισσότερες από 35.000 χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις που εποπτεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η προειδοποίησή της είναι σαφής:
«Οι επιχειρήσεις δεν πρέπει να περιμένουν για να αναλάβουν δράση».
Και προσθέτει:
«Πρέπει να κατανοήσουν πώς προστατεύονται σήμερα τα συστήματά τους και να αρχίσουν από τώρα να προετοιμάζονται για ένα μέλλον με ασφάλεια απέναντι στις κβαντικές απειλές».
AI ή κβαντικοί υπολογιστές: Ποια απειλή θα εμφανιστεί πρώτη;
Μέχρι πρόσφατα, η μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη ανησυχία για τη σύγχρονη κρυπτογραφία προερχόταν από την ανάπτυξη ισχυρών κβαντικών υπολογιστών.
Ένας επαρκώς μεγάλος και ανθεκτικός σε σφάλματα κβαντικός υπολογιστής θα μπορούσε, χρησιμοποιώντας γνωστούς αλγορίθμους όπως ο αλγόριθμος Shor, να θέσει σε κίνδυνο συστήματα δημόσιου κλειδιού όπως το RSA και η κρυπτογραφία ελλειπτικών καμπυλών.
Ωστόσο, η κατασκευή τέτοιων υπολογιστών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές τεχνικές δυσκολίες.
Η ταχεία πρόοδος της AI δημιουργεί τώρα ένα δεύτερο ενδεχόμενο: να ανακαλυφθούν νέες μαθηματικές μέθοδοι που θα μειώσουν τη δυσκολία ορισμένων κρυπτογραφικών προβλημάτων, χωρίς να απαιτούνται κβαντικοί υπολογιστές.
Ένα στέλεχος του χρηματοπιστωτικού κλάδου περιέγραψε στους Financial Times το δίλημμα με μια χαρακτηριστική μεταφορά:
«Ποιος είναι ο κροκόδειλος που βρίσκεται πιο κοντά στη βάρκα όσον αφορά τους κρυπτογραφικούς μας αλγορίθμους; Η κβαντική υπολογιστική ή η AI;»
Δεν υπάρχει ακόμη επιστημονική συναίνεση ότι η AI μπορεί να καταρρίψει τους βασικούς αλγορίθμους κρυπτογράφησης.
Ορισμένοι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι σε τέτοιες προβλέψεις, επισημαίνοντας ότι η βελτίωση των μαθηματικών επιδόσεων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ανακάλυψη πρακτικών επιθέσεων.
Ο καθηγητής Daniel Shiu προειδοποιεί για τους νέους αλγορίθμους
Ο Daniel Shiu, καθηγητής κρυπτομαθηματικών στο University of Manchester, εκτιμά ότι η πρόοδος της AI αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για ορισμένες μορφές κρυπτογραφίας που βασίζονται σε δύσκολα μαθηματικά προβλήματα.
Η ανησυχία του δεν περιορίζεται στα σημερινά συστήματα.
Επεκτείνεται και σε ορισμένους νεότερους αλγορίθμους που αναπτύσσονται ώστε να αντέχουν στις μελλοντικές επιθέσεις κβαντικών υπολογιστών.
Κατά τον Shiu, ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι λιγότερο ώριμες κρυπτογραφικές μέθοδοι, οι οποίες δεν έχουν υποβληθεί στο ίδιο βάθος επιστημονικού ελέγχου με τους καθιερωμένους αλγορίθμους.
Η ανάπτυξη της AI έχει ήδη οδηγήσει σε επανεξέταση υφιστάμενων και προτεινόμενων κρυπτογραφικών εργαλείων σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Γερμανία.
Αυτό αναδεικνύει μια νέα πρόκληση: ακόμη και οι τεχνολογίες που σχεδιάζονται για να αντιμετωπίσουν τις μελλοντικές απειλές πρέπει να αξιολογούνται διαρκώς απέναντι στις δυνατότητες της AI.
Οι πρώτες πραγματικές επιπτώσεις: Η AI εντοπίζει ευπάθειες σε λογισμικό
Ενώ η πιθανότητα κατάρρευσης βασικών κρυπτογραφικών συστημάτων παραμένει υποθετική, η AI έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να ενισχύσει την ανακάλυψη πραγματικών αδυναμιών στην κυβερνοασφάλεια.
Σύμφωνα με τους Financial Times, μοντέλα της OpenAI και της Google συνέβαλαν πρόσφατα στον εντοπισμό ευπαθειών στη PHP, μία από τις ευρύτερα χρησιμοποιούμενες γλώσσες προγραμματισμού για διαδικτυακές εφαρμογές.
Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν κινητοποίηση εταιρειών σε διεθνές επίπεδο, προκειμένου να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν διορθώσεις ασφαλείας.
Το παράδειγμα δείχνει τη διπλή φύση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Από τη μία πλευρά, μπορεί να επιταχύνει την ανακάλυψη και την αποκατάσταση ευπαθειών. Από την άλλη, παρόμοιες δυνατότητες ενδέχεται να αξιοποιηθούν από κακόβουλους παράγοντες για την αναζήτηση νέων στόχων.
Η ανακάλυψη ευπαθειών σε λογισμικό, πάντως, δεν πρέπει να συγχέεται με την παραβίαση της μαθηματικής ασφάλειας ενός κρυπτογραφικού αλγορίθμου. Πρόκειται για διαφορετικές τεχνικές προκλήσεις.
Η BT προετοιμάζει αλλαγές στην κρυπτογραφική της υποδομή
Η βρετανική εταιρεία τηλεπικοινωνιών BT βρίσκεται μεταξύ των επιχειρήσεων που προετοιμάζονται ήδη για τη μετάβαση σε νέες τεχνολογίες κρυπτογράφησης.
Η εταιρεία αναφέρει ότι σχεδιάζει την προσαρμογή των συστημάτων της ενόψει των μελλοντικών κινδύνων από την κβαντική υπολογιστική.
Παράλληλα, επιδιώκει οι κρυπτογραφικές τεχνολογίες της να μπορούν να αντικαθίστανται ευκολότερα, καθώς μεταβάλλονται τα πρότυπα, οι τεχνολογίες και οι απειλές.
Αυτή η προσέγγιση είναι γνωστή ως cryptographic agility, δηλαδή κρυπτογραφική ευελιξία.
Στην πράξη, σημαίνει ότι ένας οργανισμός δεν εξαρτάται από έναν συγκεκριμένο αλγόριθμο για δεκαετίες, αλλά σχεδιάζει την υποδομή του ώστε να μπορεί να μεταβαίνει σε νέες μεθόδους προστασίας όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και την Ελλάδα
Οι εξελίξεις δεν αφορούν αποκλειστικά τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ή τις αμερικανικές τράπεζες.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανθεκτικότητα της κρυπτογραφικής υποδομής συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, των τηλεπικοινωνιών, των κρατικών υπηρεσιών και των κρίσιμων υποδομών.
Στην Ελλάδα, οι ίδιες τεχνολογικές προκλήσεις αφορούν δυνητικά τις ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές, τις ψηφιακές υπηρεσίες του Δημοσίου, τις επικοινωνίες επιχειρήσεων και τα συστήματα διαχείρισης δεδομένων.
Δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι υπηρεσίες αυτές έχουν παραβιαστεί εξαιτίας κάποιας νέας μαθηματικής ανακάλυψης της AI.
Ωστόσο, η προετοιμασία για μελλοντικές απειλές προϋποθέτει καταγραφή των χρησιμοποιούμενων αλγορίθμων, αξιολόγηση των εξαρτήσεων από παλαιότερα συστήματα, αναβαθμίσεις και σχεδιασμό μετάβασης σε ασφαλέστερες τεχνολογίες.
Η μετάβαση στη μετακβαντική κρυπτογραφία αποτελεί ήδη σημαντική κατεύθυνση διεθνώς, αλλά η επιλογή και εφαρμογή νέων αλγορίθμων απαιτεί προσεκτικό έλεγχο.
Τρία σενάρια για την ασφάλεια του ψηφιακού κόσμου
Πρώτο σενάριο: Η AI ενισχύει την άμυνα χωρίς να καταρρίπτει τη βασική κρυπτογραφία.
Τα προηγμένα μοντέλα εντοπίζουν ταχύτερα ευπάθειες, βοηθούν στην ανάπτυξη ασφαλέστερου λογισμικού και επιταχύνουν τη μαθηματική έρευνα. Τα θεμελιώδη κρυπτογραφικά συστήματα παραμένουν ανθεκτικά.
Δεύτερο σενάριο: Ανακαλύπτονται αδυναμίες σε συγκεκριμένους αλγορίθμους.
Η AI συμβάλλει στην ανάπτυξη νέων μαθηματικών επιθέσεων εναντίον επιμέρους κρυπτογραφικών μεθόδων. Οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να προχωρήσουν σε ταχύτερη αντικατάσταση τεχνολογιών, χωρίς να καταρρεύσει συνολικά η ψηφιακή ασφάλεια.
Τρίτο σενάριο: Μια θεμελιώδης μαθηματική ανακάλυψη ανατρέπει τις παραδοχές ασφαλείας.
Εάν προκύψει πρακτικός αλγόριθμος που επιλύει αποτελεσματικά κάποιο από τα βασικά προβλήματα στα οποία στηρίζονται ευρέως χρησιμοποιούμενα κρυπτογραφικά συστήματα, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι εκτεταμένες για την οικονομία και τις κρατικές επικοινωνίες.
Το τρίτο σενάριο παραμένει υποθετικό και δεν έχει επιβεβαιωθεί από τις σημερινές δυνατότητες της AI.
Η μεγάλη ανατροπή: Η ασφάλεια του διαδικτύου εξαρτάται από το τι παραμένει μαθηματικά δύσκολο
Η ουσία της νέας προειδοποίησης των Financial Times βρίσκεται σε μια θεμελιώδη αλλαγή της τεχνολογικής πραγματικότητας.
Για δεκαετίες, η παγκόσμια ψηφιακή ασφάλεια βασίστηκε στην παραδοχή ότι ορισμένα μαθηματικά προβλήματα είναι τόσο δύσκολα ώστε κανένας πρακτικός υπολογιστής δεν μπορεί να τα επιλύσει σε εύλογο χρόνο.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αρχίζει να δοκιμάζει τα όρια αυτής της παραδοχής, όχι επειδή έχει ήδη σπάσει την κρυπτογραφία, αλλά επειδή διευρύνει τις δυνατότητες ανακάλυψης νέων μαθηματικών και αλγοριθμικών μεθόδων.
Το μεγαλύτερο ερώτημα για τις τράπεζες, τις κυβερνήσεις και τις τεχνολογικές εταιρείες δεν είναι αν η παγκόσμια κρυπτογράφηση έχει καταρρεύσει —δεν έχει— αλλά πόσο γρήγορα θα μπορέσουν να προσαρμοστούν εάν οι μαθηματικές βεβαιότητες στις οποίες βασίζονται αρχίσουν να αλλάζουν.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
