Καραβίας: «Σπάει» το κοινωνικό συμβόλαιο – Οι συντάξεις αλλάζουν και οι επενδύσεις κρίνουν το μέλλον
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 13 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Φωκίωνα Καραβία, κατά την παρέμβασή του στο 9ο Athens Investment Forum, όπου συνέδεσε τη βιωσιμότητα των συντάξεων
Το κοινωνικό συμβόλαιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η μεταπολεμική ευρωπαϊκή ευημερία βρίσκεται αντιμέτωπο με μια βαθιά δομική κρίση. Η Ευρώπη γερνά, οι εργαζόμενοι καλούνται να χρηματοδοτήσουν ολοένα περισσότερους συνταξιούχους και οι κυβερνήσεις βρίσκονται μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις για το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος.
Αυτή ήταν η κεντρική προειδοποίηση του διευθύνοντος συμβούλου της Eurobank, Φωκίωνα Καραβία, κατά την παρέμβασή του στο 9ο Athens Investment Forum, όπου συνέδεσε τη βιωσιμότητα των συντάξεων με την ανάγκη αύξησης των παραγωγικών επενδύσεων, της ανταγωνιστικότητας και των πραγματικών εισοδημάτων.
Η τοποθέτησή του ξεπέρασε τα στενά όρια της τραπεζικής αγοράς, αγγίζοντας ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα των επόμενων δεκαετιών: ποιος θα χρηματοδοτεί το κοινωνικό κράτος όταν ο αριθμός των εργαζομένων μειώνεται και ο πληθυσμός των συνταξιούχων αυξάνεται;
Για την Ελλάδα, το μήνυμα του επικεφαλής της Eurobank είχε δύο σαφείς κατευθύνσεις.
Αφενός, η δημοσιονομική σταθερότητα δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο από βραχυπρόθεσμες πολιτικές επιλογές και τις πιέσεις του εκλογικού κύκλου.
Αφετέρου, η αύξηση των επενδύσεων πρέπει να μεταφραστεί σε πραγματική παραγωγικότητα, νέες δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας και περισσότερες δυνατότητες χρηματοδότησης των κοινωνικών παροχών.
Το κοινωνικό συμβόλαιο υπό πίεση: Η Ευρώπη γερνά και ο λογαριασμός μεγαλώνει
Τα δημογραφικά στοιχεία που παρουσίασε ο Φωκίων Καραβίας αποτυπώνουν τη σοβαρότητα της πρόκλησης.
Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, οι πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω αντιστοιχούν πλέον στο 22% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έναντι περίπου 16% στις αρχές του αιώνα.
Η μεταβολή αυτή δεν αποτελεί απλώς μια στατιστική εξέλιξη.
Αλλάζει τις οικονομικές ισορροπίες πάνω στις οποίες στηρίζονται τα ευρωπαϊκά συστήματα κοινωνικής προστασίας.
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής συνεπάγεται μεγαλύτερη διάρκεια καταβολής συντάξεων, αυξημένες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης και περισσότερες δαπάνες για μακροχρόνια φροντίδα.
Την ίδια στιγμή, η υπογεννητικότητα περιορίζει τον αριθμό των νέων εργαζομένων που εισέρχονται στην αγορά εργασίας.
Το αποτέλεσμα είναι μια ολοένα δυσκολότερη εξίσωση: λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερους συνταξιούχους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Κατά την εκτίμηση του επικεφαλής της Eurobank, η δημογραφική αυτή ανατροπή έχει ήδη διαρρήξει τις παραδοχές του μεταπολεμικού κοινωνικού συμβολαίου.
Η αρχή σύμφωνα με την οποία κάθε γενιά χρηματοδοτεί την προηγούμενη, διατηρώντας παράλληλα την προσδοκία καλύτερου βιοτικού επιπέδου για την ίδια, δοκιμάζεται από τη μεταβολή της ηλικιακής σύνθεσης του πληθυσμού.
Και όσο η ανισορροπία μεγαλώνει, τόσο αυξάνεται η πίεση για αναπροσαρμογή των υφιστάμενων συστημάτων.
Συντάξεις: Στο τραπέζι τα όρια ηλικίας, οι παροχές και η ιδιωτική χρηματοδότηση
Ο Φωκίων Καραβίας προειδοποίησε ότι η αύξηση της παραγωγικότητας, παρότι απαραίτητη, δεν αρκεί από μόνη της για να εξαφανίσει τις δημογραφικές πιέσεις.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι ευρωπαϊκές οικονομίες θα αναγκαστούν να επανεξετάσουν τρεις βασικές παραμέτρους των συνταξιοδοτικών τους συστημάτων:
- Τον χρόνο εξόδου από την αγορά εργασίας και τα όρια συνταξιοδότησης.
- Την εξέλιξη και το ύψος των συνταξιοδοτικών παροχών.
- Την αναλογία δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης της συνταξιοδοτικής προστασίας.
Η τοποθέτηση δεν συνιστά ανακοίνωση συγκεκριμένων αλλαγών στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα.
Αποτελεί, ωστόσο, μια σαφή προειδοποίηση για την κατεύθυνση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει συνολικά η Ευρώπη.
Ο επικεφαλής της Eurobank αναγνώρισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη πραγματοποιήσει περισσότερες προσαρμογές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως λόγω της δημοσιονομικής κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας.
Οι παρεμβάσεις εκείνης της περιόδου άλλαξαν σημαντικά το συνταξιοδοτικό πλαίσιο, περιορίζοντας μέρος των πιέσεων που αντιμετώπιζε η χώρα.
Ωστόσο, η δημογραφική γήρανση παραμένει μια μακροχρόνια πρόκληση, η οποία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με τις μεταρρυθμίσεις του παρελθόντος.
Η νέα γενιά κινδυνεύει να πληρώσει δύο φορές
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαγενεακή διάσταση του προβλήματος που ανέδειξε ο Φωκίων Καραβίας.
Οι νεότερες ηλικίες αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικές οικονομικές πιέσεις.
Οι ασφαλιστικές εισφορές, το αυξημένο κόστος στέγασης, οι δυσκολίες συσσώρευσης αποταμιεύσεων και η προοπτική παραμονής στην αγορά εργασίας για περισσότερα χρόνια δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο που γνώρισαν προηγούμενες γενιές.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο όταν οι σημερινοί εργαζόμενοι αμφισβητούν κατά πόσο θα απολαύσουν στο μέλλον αντίστοιχο επίπεδο συνταξιοδοτικής προστασίας.
Σε αυτή την περίπτωση, η οικονομική πίεση μπορεί να μετατραπεί σε κρίση εμπιστοσύνης.
Η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού δεν αφορά, επομένως, μόνο τους δημοσιονομικούς δείκτες.
Συνδέεται με την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, τη σχέση μεταξύ των γενεών και την αντίληψη περί δίκαιης κατανομής των οικονομικών βαρών.
Η πρόκληση για τις κυβερνήσεις είναι να εξασφαλίσουν ότι η χρηματοδότηση των σημερινών κοινωνικών υποχρεώσεων δεν θα υπονομεύσει τις οικονομικές προοπτικές των επόμενων γενεών.
Επαγγελματική ασφάλιση: Ο ρόλος των τραπεζών και των ιδιωτικών αποταμιεύσεων
Ο επικεφαλής της Eurobank τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, αξιολόγησε θετικά τα φορολογικά κίνητρα για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και τις ΟΑΠΕΣ, αναδεικνύοντας τη σημασία πρόσθετων πηγών χρηματοδότησης πέρα από τη δημόσια σύνταξη.
Η βασική λογική είναι η διαφοροποίηση των πηγών συνταξιοδοτικού εισοδήματος.
Ένα σύστημα που βασίζεται αποκλειστικά στις τρέχουσες εισφορές των εργαζομένων γίνεται περισσότερο ευάλωτο όταν μειώνεται η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους.
Η ύπαρξη συμπληρωματικών αποταμιευτικών και επενδυτικών μηχανισμών μπορεί να προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες χρηματοδότησης.
Ωστόσο, η ενίσχυση της ιδιωτικής και επαγγελματικής ασφάλισης συνεπάγεται και νέες απαιτήσεις για τη διαχείριση των επενδυτικών κινδύνων, τη διαφάνεια των χρεώσεων και την προστασία των αποταμιευτών.
Οι ιδιωτικές αποταμιεύσεις δεν παρέχουν αυτομάτως εγγυημένες αποδόσεις και δεν εξαλείφουν τον ρόλο του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος.
Αντίθετα, η συζήτηση που ανοίγει αφορά τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικοί πυλώνες μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.
Για τις τράπεζες, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα ευρύτερο πεδίο δραστηριότητας, πέρα από την παραδοσιακή χρηματοδότηση επιχειρήσεων.
Ο «Κουμπαράς Νέας Γενιάς» και η αλλαγή κουλτούρας στην αποταμίευση
Στην ίδια κατεύθυνση, ο Φωκίων Καραβίας αναφέρθηκε στον λεγόμενο «Κουμπαρά Νέας Γενιάς», τον κρατικό ατομικό επενδυτικό λογαριασμό για τα παιδιά, όπως παρουσιάστηκε στην ομιλία του.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με την προσπάθεια ανάπτυξης μακροχρόνιας αποταμιευτικής κουλτούρας από μικρή ηλικία.
Η δημιουργία κεφαλαίων σε βάθος χρόνου μπορεί να ενισχύσει τη δυνατότητα των νοικοκυριών να χρηματοδοτήσουν μελλοντικές ανάγκες.
Παράλληλα, η συγκέντρωση μακροπρόθεσμων αποταμιεύσεων μπορεί να αυξήσει τους διαθέσιμους πόρους για επενδύσεις.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα τέτοιων μηχανισμών εξαρτάται από τον σχεδιασμό τους, τις επενδυτικές επιλογές, το κόστος διαχείρισης και τις εγγυήσεις προστασίας των δικαιούχων.
Το ευρύτερο μήνυμα του επικεφαλής της Eurobank είναι ότι η αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος απαιτεί όχι μόνο δημοσιονομικές παρεμβάσεις, αλλά και αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η μακροχρόνια αποταμίευση.
Επενδύσεις στο 18,7% του ΑΕΠ: Το κρίσιμο στοίχημα για την ελληνική οικονομία
Από τη δημογραφία και το ασφαλιστικό, ο Φωκίων Καραβίας πέρασε στο δεύτερο μεγάλο σκέλος της παρέμβασής του: την ανάγκη ενίσχυσης των παραγωγικών επενδύσεων.
Σύμφωνα με την πρόβλεψη που παρουσίασε, οι επενδύσεις στην Ελλάδα αναμένεται να προσεγγίσουν το 18,7% του ΑΕΠ, έναντι 11% το 2019.
Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει τη σημαντική ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας σε σχέση με την περίοδο πριν από την πανδημία.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της Eurobank ανέφερε ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις ξεπέρασαν τα 12,5 δισ. ευρώ το 2025, αντιστοιχώντας περίπου στο 5% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε.
Ωστόσο, ο ίδιος δεν περιορίστηκε στο συνολικό ύψος των κεφαλαίων που εισέρχονται στην οικονομία.
Έδωσε έμφαση στην ποιότητα και στην κατεύθυνση των επενδύσεων.
Το κρίσιμο ζητούμενο, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, είναι ένα σημαντικό μέρος των διαθέσιμων πόρων να κατευθυνθεί σε νέες παραγωγικές δραστηριότητες υψηλής παραγωγικότητας και προστιθέμενης αξίας.
Η διάκριση αυτή έχει ουσιαστική οικονομική σημασία.
Δεν έχουν όλες οι επενδύσεις το ίδιο μακροχρόνιο αποτέλεσμα στην παραγωγικότητα, στις εξαγωγές και στις αμοιβές των εργαζομένων.
Επενδύσεις που αυξάνουν την τεχνολογική ικανότητα, την παραγωγή και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα μπορούν να δημιουργήσουν διατηρήσιμα οφέλη για το σύνολο της οικονομίας.
Πώς οι επενδύσεις μπορούν να στηρίξουν τις συντάξεις
Η σύνδεση που επιχείρησε ο Φωκίων Καραβίας ανάμεσα στις παραγωγικές επενδύσεις και στο ασφαλιστικό σύστημα βρίσκεται στον πυρήνα της οικονομικής του επιχειρηματολογίας.
Όταν μια οικονομία αντιμετωπίζει δημογραφική συρρίκνωση, η αύξηση της παραγωγικότητας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Εάν λιγότεροι εργαζόμενοι μπορούν να παράγουν περισσότερη οικονομική αξία, δημιουργούνται προϋποθέσεις για υψηλότερες αμοιβές, μεγαλύτερη φορολογική βάση και αυξημένη δυνατότητα χρηματοδότησης κοινωνικών δαπανών.
Οι επενδύσεις σε τεχνολογία, υποδομές, ενέργεια, εκπαίδευση και ανθρώπινες δεξιότητες μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την κατεύθυνση.
Ωστόσο, η αύξηση της παραγωγικότητας δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε υψηλότερους μισθούς ή σε μεγαλύτερα δημόσια έσοδα.
Η τελική επίδραση εξαρτάται από τη λειτουργία της αγοράς εργασίας, τη φορολογική πολιτική και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα οφέλη της ανάπτυξης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η βιωσιμότητα του κοινωνικού κράτους συνδέεται όλο και περισσότερο με την ικανότητα της οικονομίας να παράγει μεγαλύτερο πλούτο ανά εργαζόμενο.
Eurobank: Διαθέσιμη χρηματοδότηση για παραγωγικές επενδύσεις
Ο Φωκίων Καραβίας εμφανίστηκε θετικός ως προς τις δυνατότητες του ελληνικού τραπεζικού συστήματος να στηρίξει την επενδυτική δραστηριότητα.
Όπως υποστήριξε, η Eurobank και συνολικά οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν πλήρως τις παραγωγικές επενδύσεις, υπό την προϋπόθεση της ορθής αποτίμησης του πιστωτικού κινδύνου.
Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η διαθεσιμότητα χρηματοδότησης δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη χορήγηση δανείων.
Αντίθετα, προϋποθέτει επενδυτικά σχέδια με αξιόπιστες οικονομικές προοπτικές, επαρκείς ταμειακές ροές και δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους.
Στο πλαίσιο αυτό, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αυξηθεί η τραπεζική πίστωση.
Είναι να κατευθυνθεί σε δραστηριότητες που μπορούν να δημιουργήσουν μακροχρόνια οικονομική αξία.
Ο επικεφαλής της Eurobank έθεσε επίσης ως βασικές προϋποθέσεις την επιτάχυνση των διαδικασιών, τη σταθερότητα των κανόνων, την αποτελεσματική λειτουργία της δικαιοσύνης και την ανάπτυξη επιχειρήσεων με δυνατότητα επέκτασης.
Πρόκειται για παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα την επενδυτική εμπιστοσύνη και την ικανότητα της οικονομίας να αξιοποιεί αποτελεσματικά τα διαθέσιμα κεφάλαια.
Δημοσιονομική σταθερότητα: Προειδοποίηση για τις πιέσεις του εκλογικού κύκλου
Ιδιαίτερη πολιτικοοικονομική βαρύτητα είχε η αναφορά του Φωκίωνα Καραβία στη δημοσιονομική διαχείριση.
Ο επικεφαλής της Eurobank προειδοποίησε για τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει η αποσύνδεση της δημόσιας συζήτησης για τη διανομή πόρων από την ανάγκη αύξησης του παραγόμενου πλούτου.
Η θέση του συνδέεται με την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων πολιτικών πιέσεων.
Η ενίσχυση των κοινωνικών παροχών απαιτεί διατηρήσιμους πόρους χρηματοδότησης.
Εάν οι δαπάνες αυξάνονται χωρίς αντίστοιχη διεύρυνση της παραγωγικής και φορολογικής βάσης, δημιουργούνται νέοι κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά.
Η παρέμβαση του Καραβία συνιστά, υπό αυτή την έννοια, προειδοποίηση για την ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην κοινωνική προστασία και στη δημοσιονομική αντοχή.
Δεν πρόκειται για άρνηση της σημασίας των κοινωνικών δαπανών, αλλά για την επισήμανση ότι η μακροχρόνια χρηματοδότησή τους εξαρτάται από την πραγματική οικονομική δυναμική.
Δημογραφικό: Γιατί ακόμη και περισσότερες γεννήσεις δεν αρκούν σήμερα
Ο Φωκίων Καραβίας αναφέρθηκε και στον χρονικό ορίζοντα των πολιτικών αντιμετώπισης της υπογεννητικότητας.
Όπως επισήμανε, ακόμη και μια άμεση αύξηση των γεννήσεων δεν θα μπορούσε να ενισχύσει ουσιαστικά το εργατικό δυναμικό πριν περάσουν περίπου δύο δεκαετίες.
Η διαπίστωση αυτή αναδεικνύει τη δυσκολία αντιμετώπισης της δημογραφικής γήρανσης αποκλειστικά μέσω πολιτικών ενίσχυσης της οικογένειας.
Οι παρεμβάσεις για τη στήριξη της γεννητικότητας μπορούν να έχουν σημαντική μακροχρόνια επίδραση, αλλά δεν επιλύουν τις άμεσες πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα ασφαλιστικά συστήματα.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο επικεφαλής της Eurobank αναγνώρισε ότι η μετανάστευση μπορεί να συμβάλει στην κάλυψη μέρους του δημογραφικού και εργασιακού κενού.
Έθεσε, ωστόσο, ως βασική προϋπόθεση την αποτελεσματική εργασιακή και κοινωνική ένταξη.
Η προσέγγιση αυτή συνδέει τη δημογραφική πολιτική με την αγορά εργασίας, τις δεξιότητες και την παραγωγική δυναμική της οικονομίας.
Το ελληνικό στοίχημα: Από την αύξηση των κεφαλαίων στην αύξηση του πλούτου
Η ελληνική οικονομία εμφανίζει, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Φωκίων Καραβίας, θετική επενδυτική διαφοροποίηση σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.
Ωστόσο, το επόμενο βήμα είναι πιο απαιτητικό.
Η αύξηση των επενδύσεων πρέπει να οδηγήσει σε διατηρήσιμη άνοδο της παραγωγής, της ανταγωνιστικότητας και των εισοδημάτων.
Από αυτή τη διαδικασία θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό η δυνατότητα της χώρας να στηρίξει τις κοινωνικές της υποχρεώσεις χωρίς να μεταφέρει διαρκώς μεγαλύτερα οικονομικά βάρη στις επόμενες γενιές.
Η δημογραφική γήρανση καθιστά το πρόβλημα ακόμη πιο επείγον.
Καθώς η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται, η παραγωγικότητα και η ποιότητα των επενδύσεων αποκτούν καθοριστικό ρόλο.
Η παρέμβαση του επικεφαλής της Eurobank στο 9ο Athens Investment Forum θέτει έτσι ένα κρίσιμο δίλημμα για την ελληνική οικονομική πολιτική: πώς μπορεί η χώρα να χρηματοδοτήσει ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος, διατηρώντας ταυτόχρονα τη δημοσιονομική της σταθερότητα και την αναπτυξιακή της προοπτική;
Η απάντηση που προκύπτει από την τοποθέτηση του Φωκίωνα Καραβία είναι ότι η λύση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στη διανομή των διαθέσιμων πόρων, αλλά πρωτίστως στην αύξηση της παραγωγικής δυνατότητας της οικονομίας.
Και αυτό προϋποθέτει περισσότερες επενδύσεις με πραγματική οικονομική απόδοση, ισχυρότερες επιχειρήσεις, υψηλότερη παραγωγικότητα και μακροχρόνιο σχεδιασμό για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής προστασίας.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
