Λάβδας – Φίλης για το καλώδιο: «Δεν πρέπει να επαναληφθεί η Κάσος» – Το μήνυμα στην Τουρκία
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
«Δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί η Κάσος». Με αυτή την κατηγορηματική προειδοποίηση ο καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κωνσταντίνος Λάβδας τοποθετήθηκε για τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, την ώρα που ο διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων Κωνσταντίνος Φίλης περιέγραψε το διπλωματικό παρασκήνιο και τις επόμενες κινήσεις του ερευνητικού πλοίου.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία, η οποία προκάλεσε αντιπαράθεση για το εάν συνιστά απλή ενημέρωση ή δημιουργεί προηγούμενο αναγνώρισης τουρκικών αξιώσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι δύο αναλυτές συνέκλιναν στην εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη διπλωματική κίνηση δεν ισοδυναμεί με παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η πραγματική δοκιμασία θα είναι η απρόσκοπτη ολοκλήρωση των ερευνών για το Great Sea Interconnector (GSI).
Φίλης: «Δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία»
Ο Κωνσταντίνος Φίλης ξεκαθάρισε ότι η γαλλική πλευρά προχώρησε σε γραπτή ενημέρωση προς την Άγκυρα, χωρίς να υποβάλει αίτημα αδειοδότησης.
«Έγινε πράγματι μια γραπτή ενημέρωση από πλευράς των Γάλλων. Αυτή η ενημέρωση ρητά δεν αφορά αίτημα παροχής άδειας από πλευράς Τουρκίας», σημείωσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα σχετικά αιτήματα για την έκδοση ναυτιλιακών αγγελιών NAVTEX υποβλήθηκαν στην Ελλάδα και στην Κύπρο, οι οποίες προχώρησαν σε συντονισμένες ενέργειες.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στο γεγονός ότι οι δύο χώρες εξέδωσαν ταυτόχρονα τις σχετικές NAVTEX την Παρασκευή.
Όπως εξήγησε, υπό διαφορετικές συνθήκες η κυπριακή NAVTEX θα μπορούσε να εκδοθεί σε μεταγενέστερο στάδιο, όταν το ερευνητικό πλοίο θα πλησίαζε τις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας.
«Αυτό δεν συνέβη. Συνέβη ταυτόχρονα, σε συντονισμό των δύο μερών», υπογράμμισε.
Κατά τον αναλυτή, η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τον συντονισμό Αθήνας και Λευκωσίας ως προς την υλοποίηση του έργου.
Ανατολικά της Καρπάθου το επόμενο κρίσιμο βήμα
Ο Κωνσταντίνος Φίλης παρουσίασε και το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα των ερευνητικών εργασιών.
Όπως ανέφερε, το πλοίο βρισκόταν στο Ηράκλειο και αναμενόταν, κατά πάσα πιθανότητα, να κινηθεί ανατολικά της Καρπάθου περίπου στα μέσα της εβδομάδας, προκειμένου να ξεκινήσει τις έρευνες βυθού.
«Το πλοίο κατά πάσα πιθανότητα θα είναι ανατολικά της Καρπάθου κάπου στα μέσα της εβδομάδας, για να ξεκινήσει από εκεί τις έρευνες βυθού», δήλωσε.
Εξήγησε ότι προηγείται η απαραίτητη βαθμονόμηση του εξοπλισμού, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και εν πλω, ενώ οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες των προηγούμενων ημερών είχαν επηρεάσει τον προγραμματισμό.
Το συγκεκριμένο στάδιο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν σε μια θαλάσσια περιοχή όπου η Τουρκία έχει επανειλημμένα διατυπώσει διεκδικήσεις.
Ο Φίλης επισήμανε ότι οι εργασίες δεν αποτελούν μια σύντομη επιχείρηση λίγων ημερών.
«Είναι μια διαδικασία η οποία θα διαρκέσει τρεις με τέσσερις μήνες, ανάλογα και με τον καιρό», ανέφερε.
Διευκρίνισε ακόμη ότι το ερευνητικό πλοίο θα πρέπει να πραγματοποιήσει και την επιστροφή του από την Κύπρο, ώστε να ολοκληρωθεί σωστά η χαρτογράφηση του βυθού.
Λάβδας: «Η Γαλλία δεν είχε γενική νομική υποχρέωση να ενημερώσει»
Ο Κωνσταντίνος Λάβδας επικεντρώθηκε στη νομική διάσταση της γαλλικής πρωτοβουλίας, διαχωρίζοντας την ενημέρωση από την αναγνώριση δικαιοδοσίας.
«Δεν υπάρχει, στη βάση του διεθνούς δικαίου, μια γενική υποχρέωση ενημέρωσης για καλώδια», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών.
Κατά την εκτίμησή του, η γαλλική πλευρά δεν ήταν υποχρεωμένη να προχωρήσει στη συγκεκριμένη ενημέρωση.
Ωστόσο, υποστήριξε ότι η απόφαση μπορεί να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα των επιχειρηματικών και ασφαλιστικών κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες οι οποίες συμμετέχουν στο έργο.
«Οι εταιρείες έχουν επιχειρηματικούς και ασφαλιστικούς κινδύνους. Και σκέφτονται με βάση και τους επιχειρηματικούς και ασφαλιστικούς κινδύνους», εξήγησε.
Ο καθηγητής χαρακτήρισε τη διπλωματική κίνηση μη ιδανική, αλλά απέρριψε τις ερμηνείες περί ελληνικής υποχώρησης.
«Δεν είναι ιδανικό, αλλά δεν είναι κάτι το οποίο σημαίνει υποχώρηση, σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε κάτι. Όλα αυτά είναι υπερβολές», υπογράμμισε.
Η τοποθέτησή του διαφοροποιεί δύο ζητήματα: αφενός την πολιτική σκοπιμότητα μιας ενημέρωσης προς την Τουρκία και αφετέρου τις έννομες συνέπειες που θα μπορούσε να έχει.
«Δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί η Κάσος»
Η συζήτηση απέκτησε ιδιαίτερη ένταση όταν τέθηκε το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να δημιουργήσει νέα προβλήματα κατά την πορεία του πλοίου ανατολικότερα της Καρπάθου.
Ο Κωνσταντίνος Λάβδας ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για διαφορετικό ζήτημα από τη γαλλική ενημέρωση.
«Αυτό είναι άλλη ερώτηση. Εντελώς άλλη ερώτηση», ανέφερε.
Και πρόσθεσε:
«Είναι προφανές ότι δεν επιτρέπεται να επαναληφθεί η Κάσος».
Η αναφορά αφορά την κρίση του 2024 στην περιοχή της Κάσου, όταν οι τουρκικές αντιδράσεις στις ερευνητικές δραστηριότητες είχαν προκαλέσει έντονη διπλωματική και επιχειρησιακή κινητικότητα.
Ο Λάβδας εκτίμησε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η παρουσία τουρκικών σκαφών ή μη επανδρωμένων μέσων στην περιοχή, χωρίς ωστόσο να θεωρεί πιθανή μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
«Μπορεί να έχουμε παρουσία σκαφών, μπορεί να έχουμε παρουσία drones. Δεν νομίζω ότι πάμε προς ένα θερμό επεισόδιο. Δεν έχω καθόλου αυτή την εντύπωση», δήλωσε.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι ελληνοτουρκικές διαφορές δεν πρόκειται να επιλυθούν συνολικά μέσα από μία διπλωματική συνεννόηση για ένα συγκεκριμένο έργο.
Φίλης: «Η συνεννόηση αφορά ολόκληρη τη διαδρομή»
Ο Κωνσταντίνος Φίλης υποστήριξε ότι η διευθέτηση που περιέγραψε δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο τμήμα της διαδρομής του πλοίου.
«Η όποια συμφωνία έχει γίνει δεν είναι τμηματική. Δεν είναι δηλαδή ότι κάθε περιοχή που θα αλλάζει το πλοίο θα γίνεται νέα συμφωνία. Είναι μια συμφωνία καθολική για όλη τη διαδρομή του», ανέφερε.
Με αυτή την εκτίμηση επιχείρησε να περιορίσει τις ανησυχίες ότι κάθε μετακίνηση του ερευνητικού σκάφους θα μπορούσε να προκαλεί νέα διπλωματική αντιπαράθεση.
Δεν απέκλεισε πάντως η Τουρκία να επιχειρήσει να καταγράψει τις διεκδικήσεις της με επικοινωνίες μέσω ασυρμάτου.
Όπως εξήγησε, ενδέχεται να υπάρξουν προειδοποιήσεις προς το πλοίο ότι, κατά την τουρκική θέση, βρίσκεται σε περιοχή τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
Τέτοιες κινήσεις έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν, χωρίς να συνεπάγονται κατ’ ανάγκη φυσική παρεμπόδιση των ερευνών.
Ο Φίλης εκτίμησε ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να περιοριστεί σε αυτό το επίπεδο αντίδρασης.
Και ο ίδιος πάντως προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να επαναληφθούν τα γεγονότα της Κάσου του 2024, τα οποία χαρακτήρισε σοβαρό λάθος και διπλωματικό πλήγμα.
Το τηλεφώνημα Τραμπ – Ερντογάν και η αμερικανική παράμετρος
Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο αμερικανικής διπλωματικής παρέμβασης για την αποτροπή εντάσεων.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις σχετικές πληροφορίες, υποστηρίζοντας ότι δεν προκύπτει κάποια νέα, ειδική παρέμβαση της Ουάσιγκτον.
Κατά τον ίδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη διατυπώσει τις θέσεις τους για τα ενεργειακά και γεωστρατηγικά σχέδια της περιοχής σε προηγούμενες διπλωματικές επαφές.
Στη διάρκεια της εκπομπής έγινε επίσης αναφορά σε τηλεφωνική επικοινωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν το Σάββατο, η οποία, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, ήταν η τρίτη μέσα σε μία εβδομάδα.
Οι συνομιλητές διευκρίνισαν ότι δεν διαθέτουν στοιχεία που να συνδέουν τη συγκεκριμένη επικοινωνία με το ζήτημα του καλωδίου.
Αντίστοιχα, δεν επιβεβαιώθηκε κατά τη συζήτηση εάν είχε πραγματοποιηθεί ειδική τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και του Τούρκου ομολόγου του Χακάν Φιντάν για το συγκεκριμένο θέμα.
Το GSI και η ExxonMobil ως απάντηση στις τουρκικές διεκδικήσεις
Ο Κωνσταντίνος Φίλης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη γεωπολιτική σημασία δύο παράλληλων ενεργειακών σχεδίων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται το Great Sea Interconnector, με τη συμμετοχή γαλλικών επιχειρηματικών συμφερόντων και την ευρωπαϊκή διάσταση της χρηματοδότησής του.
Από την άλλη, οι ενεργειακές δραστηριότητες νοτίως της Κρήτης, με την παρουσία της αμερικανικής ExxonMobil.
Σύμφωνα με τον αναλυτή, η προώθηση των δύο έργων έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς αμφισβητεί στην πράξη την τουρκική αντίληψη ότι η Άγκυρα μπορεί να καθορίζει τις ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Φίλης υποστήριξε ότι η Τουρκία επιδιώκει να παρουσιάζεται ως ο αναγκαίος παράγοντας για κάθε μεγάλο ενεργειακό σχέδιο της περιοχής.
Ωστόσο, όπως εκτίμησε, η πρόοδος ενός έργου με γαλλική συμμετοχή και ενός δεύτερου με αμερικανική εμπλοκή περιορίζει την αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής.
«Είναι δύο σχέδια, αμερικανικό και γαλλικό, με εμπλοκή Αμερικανών και Γάλλων, τα οποία ακυρώνουν στην πράξη την αντίληψη της Τουρκίας ότι είναι η χώρα-κλειδί για την Ανατολική Μεσόγειο», ήταν η κεντρική θέση που διατύπωσε.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι ο διπλωματικός μαξιμαλισμός μπορεί να οδηγήσει σε ακινησία, ακόμη και όταν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την υλοποίηση σημαντικών έργων.
«Πολλές φορές ο μαξιμαλισμός οδηγεί σε ακινησία και σε ηττοπάθεια», σημείωσε.
Κλείνοντας, επανήλθε στη σημασία των ερευνών νοτίως της Κρήτης και της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, εκτιμώντας ότι η πρόοδός τους αποτελεί ουσιαστικό μήνυμα προς την Άγκυρα και τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
