Από τα 118 στα 83 δολάρια: Πώς η διπλωματία νίκησε το πετρέλαιο

Πόνταραν οι αγορές στον Τραμπ και κέρδισαν; Η πολιτική που κράτησε χαμηλά το πετρέλαιο

Όταν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν οδήγησαν ουσιαστικά στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, πολλοί αναλυτές προειδοποιούσαν για ένα ενεργειακό σοκ αντίστοιχο – ή και μεγαλύτερο – από εκείνο που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Οι αριθμοί δικαιολογούσαν τον φόβο. Από τη σημαντικότερη θαλάσσια αρτηρία μεταφοράς πετρελαίου και LNG στον κόσμο αφαιρέθηκε ξαφνικά ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς. Το Brent εκτινάχθηκε από τα περίπου 70 δολάρια το βαρέλι στα 118 δολάρια, ενώ οι αγορές προεξοφλούσαν εβδομάδες αβεβαιότητας.

Κι όμως, το σενάριο μιας ανεξέλεγκτης ενεργειακής κρίσης δεν επιβεβαιώθηκε.

Μερικούς μήνες αργότερα, η ανακοίνωση ενός προκαταρκτικού πλαισίου συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επαναλειτουργία του Ορμούζ οδήγησε το Brent κοντά στα 83 δολάρια, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα που πολλοί θεωρούσαν αναπόφευκτα στην κορύφωση της κρίσης.

Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στη Wall Street και στις ενεργειακές αγορές είναι απλό: γιατί το πετρέλαιο δεν «ξέφυγε»;

Το «Trump Put» που καθησύχασε τις αγορές

Πίσω από τη συμπεριφορά των traders βρισκόταν μια πολιτική υπόθεση εργασίας.

Οι αγορές φάνηκε να πιστεύουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν θα επέτρεπε ποτέ μια παρατεταμένη έκρηξη των τιμών της ενέργειας που θα τροφοδοτούσε τον πληθωρισμό, θα αύξανε το κόστος καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές και θα δημιουργούσε πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Η αντίληψη αυτή απέκτησε γρήγορα το παρατσούκλι «Trump Put» — μια αναλογία με το γνωστό «Fed Put», δηλαδή την πεποίθηση ότι οι αρχές θα παρέμβουν πριν η κατάσταση ξεφύγει από τον έλεγχο.

Έτσι, ακόμη και όταν τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονταν με ταχύτητα και οι απώλειες προσφοράς γίνονταν ολοένα πιο αισθητές, μεγάλο μέρος της αγοράς αρνήθηκε να τιμολογήσει ένα πραγματικά καταστροφικό σενάριο.

Οι επενδυτές δεν έβλεπαν απλώς τα αποθέματα να μειώνονται. Έβλεπαν παράλληλα να αυξάνεται η πολιτική πίεση προς μια διπλωματική διέξοδο.

Η αγορά άντεξε περισσότερο από όσο περίμεναν οι αναλυτές

Η ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της κρίσης.

Οι στρατηγικές πετρελαϊκές εφεδρείες ενεργοποιήθηκαν σε μεγάλη κλίμακα, ενώ κυβερνήσεις και εταιρείες απελευθέρωσαν σημαντικές ποσότητες αποθεμάτων στην αγορά. Παράλληλα, η εμπορική ναυτιλία αναπροσαρμόστηκε ταχύτερα από το αναμενόμενο και αρκετές χώρες αξιοποίησαν εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Εξίσου σημαντικός ήταν ο παράγοντας της ζήτησης.

Η Κίνα περιόρισε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, ενώ αρκετές ασιατικές οικονομίες προχώρησαν σε μείωση κατανάλωσης καθώς οι τιμές αυξάνονταν. Το αποτέλεσμα ήταν μια αυτόματη εξισορρόπηση που περιόρισε τις πιέσεις στην αγορά.

Παρά το γεγονός ότι περίπου 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια προσφοράς επηρεάστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης, το παγκόσμιο σύστημα κατάφερε να απορροφήσει το σοκ χωρίς να καταρρεύσει.

Γιατί το Ορμούζ δεν προκάλεσε πετρελαϊκό «Αρμαγεδδώνα»

Για δεκαετίες, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θεωρούνταν το απόλυτο σενάριο τρόμου για τις αγορές ενέργειας.

Η τελευταία κρίση, όμως, αμφισβήτησε αυτή την παραδοχή.

Τέσσερις παράγοντες αποδείχθηκαν καθοριστικοί:

• Τα υψηλά αποθέματα πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
• Οι συντονισμένες στρατηγικές απελευθερώσεις πετρελαίου.
• Η ταχύτερη από το αναμενόμενο προσαρμογή της ζήτησης.
• Η πεποίθηση ότι η διπλωματία τελικά θα επικρατήσει της στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Η αγορά παρέμεινε νευρική, αλλά όχι πανικόβλητη. Οι τιμές αυξήθηκαν, όμως δεν κατάφεραν να διατηρηθούν σε επίπεδα που θα παρέπεμπαν σε πραγματική ενεργειακή καταστροφή.

Η επόμενη ημέρα μπορεί να είναι πιο δύσκολη

Η συμφωνία για την επαναλειτουργία του Ορμούζ βελτίωσε άμεσα το κλίμα, όμως δεν εξαφάνισε τα προβλήματα που άφησε πίσω της η κρίση.

Τα παγκόσμια αποθέματα έχουν αποδυναμωθεί σημαντικά και θα χρειαστούν μήνες για να επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία αναπλήρωσής τους θα δημιουργήσει νέα ζήτηση στην αγορά.

Ταυτόχρονα, οι παραγωγοί του Κόλπου αναμένεται να επιστρέψουν επιθετικά στις εξαγωγές προκειμένου να ανακτήσουν το χαμένο μερίδιο αγοράς.

Η συνύπαρξη αυτών των δύο τάσεων – αυξημένης ζήτησης για αποθεματοποίηση και ταχείας επιστροφής της προσφοράς – δημιουργεί συνθήκες για νέους κύκλους μεταβλητότητας.

Το πραγματικό δίδαγμα: οι αγορές τιμολογούν πλέον την πολιτική

Το σημαντικότερο συμπέρασμα της κρίσης ίσως δεν αφορά το πετρέλαιο, αλλά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν πλέον οι αγορές.

Η τιμολόγηση των εμπορευμάτων δεν βασίζεται αποκλειστικά σε βαρέλια, αγωγούς και δεξαμενόπλοια. Βασίζεται ολοένα περισσότερο στις προσδοκίες για τις πολιτικές αποφάσεις που θα ληφθούν όταν το κόστος μιας κρίσης γίνει υπερβολικά μεγάλο.

Στην περίπτωση του Ιράν, οι traders στοιχημάτισαν ότι οι πολιτικοί περιορισμοί – και κυρίως ο φόβος ενός νέου πληθωριστικού κύματος στις ΗΠΑ – θα ανάγκαζαν τις εμπλεκόμενες πλευρές να αναζητήσουν διέξοδο πριν η ενεργειακή κρίση μετατραπεί σε οικονομική.

Μέχρι στιγμής, το στοίχημα αυτό απέδωσε.

Ωστόσο, η επιτυχία του δεν πρέπει να συγχέεται με την απουσία κινδύνου. Οι φυσικές ελλείψεις υπήρξαν, τα αποθέματα μειώθηκαν και το διεθνές ενεργειακό σύστημα παραμένει πιο ευάλωτο απ’ ό,τι δείχνουν οι σημερινές τιμές.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι αγορές διάβασαν σωστά την πολιτική πραγματικότητα ή αν απλώς στάθηκαν τυχερές αυτή τη φορά. Γιατί στην επόμενη κρίση, η πολιτική βούληση μπορεί να αποδειχθεί λιγότερο προβλέψιμη από τις ίδιες τις ροές πετρελαίου.