Η Τράπεζα της Ιαπωνίας Αύξησε τα Επιτόκια. Γιατί το Γεν Παραμένει Αδύναμο;

Η Ιαπωνία Αύξησε τα Επιτόκια, Αλλά το Γεν Δεν Αντέδρασε

Για χρόνια, οι αγορές υποστήριζαν ότι η αδυναμία του ιαπωνικού γεν οφειλόταν στην εξαιρετικά χαλαρή νομισματική πολιτική της Τράπεζας της Ιαπωνίας (BoJ).

Σήμερα, η θεωρία αυτή δοκιμάζεται στην πράξη.

Η κεντρική τράπεζα της χώρας προχώρησε σε νέα αύξηση επιτοκίων, οδηγώντας το βασικό επιτόκιο στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον δεκαετιών. Παρ’ όλα αυτά, το γεν παραμένει εγκλωβισμένο κοντά στο κρίσιμο όριο των 160 γεν ανά δολάριο, ένα επίπεδο που θεωρείται σημείο συναγερμού για τις ιαπωνικές αρχές.

Το γεγονός αποκαλύπτει μια βαθύτερη πραγματικότητα των διεθνών αγορών: η αύξηση επιτοκίων από μόνη της δεν αρκεί για να ενισχύσει ένα νόμισμα όταν οι ανταγωνιστικές οικονομίες εξακολουθούν να προσφέρουν σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις.

Το δολάριο εξακολουθεί να έχει το πλεονέκτημα

Η απόφαση της Τράπεζας της Ιαπωνίας ήταν ιστορικής σημασίας.

Έπειτα από δεκαετίες μηδενικών ή αρνητικών επιτοκίων, το Τόκιο επιχειρεί σταδιακά να επιστρέψει σε μια πιο «φυσιολογική» νομισματική πολιτική, ανταποκρινόμενο στις αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις.

Ωστόσο, οι αγορές δεν εξετάζουν μόνο τι κάνει η Ιαπωνία.

Εξετάζουν και τι συμβαίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Παρά τη σύσφιξη της ιαπωνικής πολιτικής, τα αμερικανικά επιτόκια παραμένουν αισθητά υψηλότερα. Αυτό σημαίνει ότι τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα και τα δολαριακά χρηματοοικονομικά προϊόντα συνεχίζουν να προσφέρουν ελκυστικότερες αποδόσεις στους επενδυτές.

Το αποτέλεσμα είναι ότι το παγκόσμιο κεφάλαιο εξακολουθεί να κατευθύνεται προς το δολάριο.

Και όσο αυτό συμβαίνει, το γεν δυσκολεύεται να ανακτήσει το χαμένο έδαφος.

Η μάχη δεν είναι πλέον ιαπωνική, αλλά παγκόσμια

Οι συναλλαγματικές αγορές έχουν μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ των μεγαλύτερων κεντρικών τραπεζών του κόσμου.

Το γεν αποτελεί ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα.

Παρά την αύξηση επιτοκίων, οι επενδυτές συνεχίζουν να δανείζονται φθηνά σε γεν και να επενδύουν σε αγορές με υψηλότερες αποδόσεις. Η πρακτική αυτή, γνωστή ως carry trade, παραμένει εξαιρετικά δημοφιλής όσο η διαφορά επιτοκίων μεταξύ Ιαπωνίας και ΗΠΑ παραμένει μεγάλη.

Με άλλα λόγια, η αγορά θεωρεί ότι η Τράπεζα της Ιαπωνίας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά όχι με αρκετή ταχύτητα ώστε να αλλάξει ουσιαστικά τις παγκόσμιες ροές κεφαλαίων.

Ένα αδύναμο γεν έχει νικητές και χαμένους

Η υποχώρηση του ιαπωνικού νομίσματος δημιουργεί ένα περίπλοκο οικονομικό περιβάλλον.

Από τη μία πλευρά, οι μεγάλοι εξαγωγικοί όμιλοι της χώρας ωφελούνται σημαντικά.

Εταιρείες όπως η Toyota, η Sony και άλλοι βιομηχανικοί κολοσσοί μετατρέπουν τα κέρδη τους από το εξωτερικό σε περισσότερα γεν, ενισχύοντας την κερδοφορία τους και στηρίζοντας το χρηματιστήριο του Τόκιο.

Από την άλλη πλευρά, η Ιαπωνία παραμένει εξαιρετικά εξαρτημένη από εισαγωγές ενέργειας, πρώτων υλών και τροφίμων.

Ένα ασθενέστερο νόμισμα σημαίνει ακριβότερες εισαγωγές και υψηλότερο κόστος ζωής για τα νοικοκυριά.

Έτσι, ο πληθωρισμός που η Ιαπωνία προσπαθούσε επί δεκαετίες να δημιουργήσει, σήμερα μετατρέπεται σε πηγή ανησυχίας, καθώς τροφοδοτείται κυρίως από το αυξημένο κόστος εισαγωγών και όχι από ισχυρή εγχώρια ζήτηση.

Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν αλλάζει τους υπολογισμούς

Η προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ προσφέρουν μια ανάσα στις αγορές ενέργειας.

Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν αισθητά, μειώνοντας μέρος των πληθωριστικών πιέσεων που αντιμετωπίζουν μεγάλες οικονομίες εισαγωγής ενέργειας όπως η Ιαπωνία.

Για το Τόκιο, η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Χαμηλότερες τιμές πετρελαίου σημαίνουν μικρότερο ενεργειακό κόστος, λιγότερες πληθωριστικές πιέσεις και μικρότερη ανάγκη για επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων.

Ωστόσο, οι κίνδυνοι δεν έχουν εξαφανιστεί.

Οι ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο χρειάζονται χρόνο για να επανέλθουν πλήρως, ενώ οποιαδήποτε νέα ένταση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα το κλίμα.

Θα παρέμβει η κυβέρνηση;

Καθώς το γεν πλησιάζει ξανά τα επίπεδα που είχαν προκαλέσει ανησυχία το 2024 και το 2025, αυξάνονται οι εικασίες για πιθανή παρέμβαση των ιαπωνικών αρχών στην αγορά συναλλάγματος.

Το υπουργείο Οικονομικών της Ιαπωνίας έχει επανειλημμένα δείξει ότι είναι διατεθειμένο να παρέμβει όταν οι κινήσεις της ισοτιμίας θεωρούνται υπερβολικές ή αποσταθεροποιητικές.

Όμως οι αγορές γνωρίζουν ότι τέτοιες παρεμβάσεις έχουν συνήθως προσωρινό αποτέλεσμα.

Καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να ανατρέψει μακροπρόθεσμα μια τάση που τροφοδοτείται από θεμελιώδεις διαφορές στις αποδόσεις και στις ροές κεφαλαίων.

Το μέλλον του γεν θα κριθεί στην Ουάσιγκτον

Παράδοξα, η πορεία του ιαπωνικού νομίσματος εξαρτάται σήμερα περισσότερο από τη Federal Reserve παρά από την ίδια την Τράπεζα της Ιαπωνίας.

Εάν η Fed διατηρήσει τα αμερικανικά επιτόκια σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, το δολάριο θα συνεχίσει να προσελκύει κεφάλαια και το γεν θα παραμείνει υπό πίεση.

Αντίθετα, ένας νέος κύκλος μειώσεων επιτοκίων στις ΗΠΑ σε συνδυασμό με περαιτέρω ομαλοποίηση της ιαπωνικής νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να αλλάξει δραστικά τις ισορροπίες.

Γι’ αυτό και οι επενδυτές παρακολουθούν πλέον με την ίδια προσοχή τις αποφάσεις της Fed και της BoJ.

Το γεν ως καθρέφτης της νέας παγκόσμιας οικονομίας

Η αδυναμία του γεν παρά τις αυξήσεις επιτοκίων αποκαλύπτει μια ευρύτερη μεταβολή στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τα νομίσματα δεν καθορίζονται πλέον μόνο από τις αποφάσεις των εθνικών κεντρικών τραπεζών, αλλά από τις παγκόσμιες ροές κεφαλαίων, τις αποδόσεις και τις γεωπολιτικές προσδοκίες.

Η Ιαπωνία μπορεί να εγκαταλείπει σταδιακά την εποχή των μηδενικών επιτοκίων, όμως το δολάριο εξακολουθεί να ασκεί μια σχεδόν ακαταμάχητη έλξη στις διεθνείς αγορές.

Και όσο αυτή η πραγματικότητα παραμένει, το γεν θα συνεχίσει να αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας οικονομίας που αλλάζει πολιτική, αλλά εξακολουθεί να κινείται στη σκιά της αμερικανικής νομισματικής ισχύος.