Χωρίς χειραψία, με βαρύ συμβολισμό: Τραμπ και Πεζεσκιάν υπέγραψαν ξεχωριστά το MoU

Η Τεχεράνη αρνήθηκε κοινή τελετή με την Ουάσιγκτον, αλλά υπέγραψε τη σημαντικότερη συμφωνία των τελευταίων ετών. Το μήνυμα ήταν σαφές: διαπραγμάτευση ναι, πολιτική νομιμοποίηση της αμερικανικής ισχύος όχι. Η σημειολογία πίσω από την υπογραφή ίσως αποδειχθεί εξίσου σημαντική με το ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας.

• «Η συμφωνία μπορούσε να υπογραφεί. Η χειραψία όχι.»
• «Διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ. Δεν εξομαλύνουμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ.»
• «Έπειτα από χρόνια σύγκρουσης, η διπλωματία επιστρέφει στο σημείο από το οποίο είχε ξεκινήσει.»
• «Η απουσία της κοινής φωτογραφίας ίσως λέει περισσότερα από την ίδια τη συμφωνία.»

Η εικόνα που τελικά καταγράφηκε δεν ήταν αυτή που είχαν σχεδιάσει οι διπλωμάτες.

Δεν υπήρξε κοινό τραπέζι.

Δεν υπήρξε χειραψία.

Δεν υπήρξε η ιστορική φωτογραφία που θα θύμιζε Καμπ Ντέιβιντ, Όσλο ή ακόμη και τη συμφωνία για τα πυρηνικά του 2015.

Αντίθετα, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε το Μνημόνιο Κατανόησης από το Παλάτι των Βερσαλλιών, παρουσία του Εμανουέλ Μακρόν.

Την ίδια ώρα, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Τεχεράνη, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραφε το ίδιο κείμενο.

Δύο υπογραφές.

Δύο πρωτεύουσες.

Δύο διαφορετικά πολιτικά μηνύματα.

Μία συμφωνία.

Γιατί οι Ιρανοί είπαν «όχι» στη χειραψία

Η απόφαση της Τεχεράνης να απορρίψει κοινή τελετή υπογραφής δεν ήταν τεχνικό ζήτημα.

Ήταν πολιτική επιλογή.

Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, η ηγεσία της χώρας δεν ήταν διατεθειμένη να προσφέρει στην Ουάσιγκτον μια συμβολική εικόνα συμφιλίωσης, όσο παραμένει ζωντανή η κατηγορία ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν ευθύνη για τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη και για την πολυετή στρατηγική πίεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Η συμφωνία μπορούσε να υπογραφεί.

Η χειραψία όχι.

Αυτή η διάκριση αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή.

«Διαπραγματευόμαστε με τις ΗΠΑ. Δεν εξομαλύνουμε τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ», είναι η λογική που περιγράφουν διπλωματικές πηγές κοντά στην ιρανική πλευρά.

Η μεγάλη επιστροφή της JCPOA

Πίσω από το MoU των 14 σημείων βρίσκεται μια γνώριμη αρχιτεκτονική.

Η λογική της συμφωνίας παραπέμπει ευθέως στην JCPOA του 2015, από την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, ύστερα από έντονες πιέσεις του Ισραήλ και προσωπικά του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Αρκετά χρόνια αργότερα και έπειτα από έναν καταστροφικό πόλεμο με εκατοντάδες νεκρούς και οικονομικό κόστος που υπολογίζεται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη επιστρέφουν ουσιαστικά στο ίδιο τραπέζι.

Για πολλούς αναλυτές, η ειρωνεία είναι εμφανής.

«Έπειτα από χρόνια κυρώσεων, απειλών και στρατιωτικής κλιμάκωσης, η διπλωματία επιστρέφει ακριβώς στο σημείο από το οποίο είχε ξεκινήσει», σημειώνουν αναλυτές του αμερικανικού ρεαλιστικού ρεύματος.

Τι δίνουν οι ΗΠΑ

Το MoU επικεντρώνεται κυρίως στις αμερικανικές δεσμεύσεις.

Μεταξύ άλλων προβλέπεται:

• Άμεση αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
• Επανεκκίνηση των παγκόσμιων εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου.
• Συμμετοχή σε πρόγραμμα ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων.
• Άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια.
• Σταδιακή αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή.

Για την Τεχεράνη, τα σημεία αυτά συνιστούν όχι μόνο οικονομική ανάσα αλλά και έμμεση αναγνώριση της ανθεκτικότητας του καθεστώτος.

Τι παραχωρεί το Ιράν

Από την πλευρά της η Τεχεράνη:

• επαναβεβαιώνει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων,
• αποδέχεται εποπτεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας,
• δεσμεύεται να συζητήσει το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου,
• συμφωνεί στην επανεκκίνηση των τεχνικών διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, το Ιράν διατηρεί κάτι που αποτελούσε κόκκινη γραμμή για το Ισραήλ:

Τους βαλλιστικούς πυραύλους του.

Και όχι μόνο.

Η συμφωνία δεν περιλαμβάνει περιορισμούς για τη μελλοντική ανάπτυξή τους.

Το μήνυμα προς το Ισραήλ

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ευαίσθητο γεωπολιτικό σημείο.

Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στη συμφωνία.

Αντιθέτως, το κείμενο περιλαμβάνει προβλέψεις που αγγίζουν άμεσα το μέτωπο του Λιβάνου, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται να αναλαμβάνουν ρόλο εγγυητή μιας νέας ισορροπίας ασφαλείας.

Η Χεζμπολά έσπευσε να πανηγυρίσει.

Ο γενικός γραμματέας της, Ναΐμ Κάσεμ, χαρακτήρισε τη συμφωνία:«Μεγάλη νίκη για το Ιράν και τον άξονα της αντίστασης»

Αντίθετα, στο Ισραήλ η ανησυχία είναι εμφανής.

Διότι για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η στρατηγική της απομόνωσης της Τεχεράνης φαίνεται να αντικαθίσταται από μια στρατηγική ενσωμάτωσής της στο περιφερειακό σύστημα.

Το Ορμούζ και η νέα ενεργειακή εξίσωση

Ένα από τα πιο υποτιμημένα σημεία της συμφωνίας αφορά το Στενό του Ορμούζ.

Το MoU αναφέρει ότι το μέλλον της διέλευσης θα αποτελέσει αντικείμενο διαβουλεύσεων μεταξύ Ιράν και Ομάν.

Η διατύπωση αυτή ερμηνεύεται από ορισμένους αναλυτές ως έμμεση αναγνώριση αυξημένου ρόλου της Τεχεράνης στη διαχείριση του σημαντικότερου ενεργειακού διαδρόμου του πλανήτη.

Πίσω από τις τεχνικές λεπτομέρειες, αρκετοί βλέπουν μια βαθύτερη μετατόπιση ισχύος.

Οι κρίσιμες 60 ημέρες

Παρά την υπογραφή, τίποτα δεν έχει τελειώσει.

Οι τεχνικές διαπραγματεύσεις αρχίζουν άμεσα.

Οι επόμενες 60 ημέρες θα καθορίσουν εάν το MoU θα μετατραπεί σε μια ιστορική συμφωνία ή σε ακόμη ένα αποτυχημένο επεισόδιο στη μακρά ιστορία των αμερικανοϊρανικών σχέσεων.

Ωστόσο, ένα στοιχείο ξεχωρίζει ήδη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων πριν ολοκληρωθεί η τελική διαπραγμάτευση.

Για πολλούς αναλυτές αυτό αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η επιστροφή σε πολεμικά σενάρια γίνεται πλέον πολιτικά και στρατηγικά πολύ πιο δύσκολη.

Η πιο ισχυρή εικόνα της ημέρας δεν ήταν η υπογραφή.

Ήταν η απουσία της κοινής φωτογραφίας.

Ο Τραμπ υπέγραψε στις Βερσαλλίες.

Ο Πεζεσκιάν υπέγραψε στην Τεχεράνη.

Και οι δύο ήθελαν τη συμφωνία.

Κανείς όμως δεν ήθελε να δώσει στον άλλον τη συμβολική νίκη της χειραψίας.

Σε μια περιοχή όπου οι συμβολισμοί συχνά έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα ίδια τα κείμενα, αυτή η λεπτομέρεια ίσως αποδειχθεί το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της νέας εποχής που επιχειρεί να ανοίξει το MoU.

Πηγή: pagenews.gr