Το Ιράν μπορεί να κλείνει το Ορμούζ «όποτε θέλει» μετά από αυτόν τον πόλεμο

Ο πρόσφατος πόλεμος στη Μέση Ανατολή φαίνεται να αλλάζει τη γεωπολιτική ισορροπία στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, η Τεχεράνη απέκτησε πλέον ένα νέο στρατηγικό εργαλείο πίεσης: απέδειξε ότι μπορεί να διακόψει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ με πραγματικό οικονομικό αντίκτυπο. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, αλλά επανακαθορίζει το ενεργειακό και γεωοικονομικό ρίσκο για την Ευρώπη, την Ασία και τις διεθνείς αγορές.

Ο πόλεμος μπορεί να οδεύει προς αποκλιμάκωση, όμως οι συνέπειές του για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια φαίνεται πως μόλις αρχίζουν να αποτυπώνονται.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το CNN, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν θεωρεί πλέον πως διαθέτει την επιχειρησιακή δυνατότητα να κλείνει τα Στενά του Ορμούζ κάθε φορά που το κρίνει πολιτικά ή στρατηγικά αναγκαίο, χρησιμοποιώντας την απειλή αυτή ως μοχλό πίεσης στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις με τη Δύση.

Το νέο «ενεργειακό όπλο» της Τεχεράνης

Κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν αφορά μόνο τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν αλλά κυρίως την πολιτική του αυτοπεποίθηση.

Η Τεχεράνη διαπίστωσε στην πράξη ότι ακόμη και μια περιορισμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει:

• έντονες διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου,
• εκτίναξη του κόστους ασφάλισης πλοίων,
• ανατροπές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες,
• πολιτικές πιέσεις προς τις δυτικές κυβερνήσεις.

Χαρακτηριστικά, μία από τις πηγές που επικαλείται το CNN φέρεται να δήλωσε ότι:

«Έχουμε ουσιαστικά παραδώσει στο Ιράν τον de facto έλεγχο του Στενού — ένα εργαλείο ισχυρότερο ακόμη και από ένα πυρηνικό όπλο.»

Γιατί το Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμο

Η γεωστρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι τεράστια.

Σύμφωνα με διεθνείς ενεργειακές εκτιμήσεις:

• περίπου 20% του παγκόσμιου LNG,
• και περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου

διέρχονται από αυτή τη θαλάσσια δίοδο.

Σε κανονικές συνθήκες, διακινούνται καθημερινά δεκάδες δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προς την Ασία, την Ευρώπη και τις διεθνείς αγορές.

Η προσωρινή διακοπή της κυκλοφορίας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης οδήγησε σε πρωτοφανή αναστάτωση:

• περισσότεροι από 1.200 εμπορικοί πλοία εγκλωβίστηκαν,
• μεταφορές αγαθών αξίας περίπου 125 δισ. δολαρίων καθυστέρησαν,
• ενώ τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου εκτοξεύθηκαν.

Από το Ορμούζ στο Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ακόμη ότι η Τεχεράνη εξετάζει πλέον μια ευρύτερη στρατηγική.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του CNN, σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν θα μπορούσε να επιχειρήσει να επεκτείνει την πίεση και προς το Στενό του Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ, αξιοποιώντας τη συνεργασία του με τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη.

Μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε πίεση και στα δύο βασικά θαλάσσια περάσματα που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο, την Ερυθρά Θάλασσα και τη Διώρυγα του Σουέζ.

Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η υπόθεση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εξωτερικής πολιτικής.

Αφορά άμεσα:

• την ενεργειακή ασφάλεια,
• τον πληθωρισμό,
• το κόστος μεταφορών,
• τις αλυσίδες εφοδιασμού,
• αλλά και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παρά τη σημαντική μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια μετά το 2022, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σταθερή λειτουργία των διεθνών θαλάσσιων ενεργειακών διαδρόμων.

Οι αγορές βλέπουν μόνιμο γεωπολιτικό premium

Κατά γεωπολιτικές εκτιμήσεις, η μεγαλύτερη αλλαγή μετά τη σύγκρουση ίσως δεν είναι στρατιωτική αλλά οικονομική.

Οι διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές απέναντι στην πλήρη επανέναρξη των δρομολογίων χωρίς πρόσθετες εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ η αποναρκοθέτηση των θαλάσσιων διαδρόμων παραμένει σε εξέλιξη.

Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες τερματιστούν πλήρως, οι αναλυτές εκτιμούν ότι το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου (geopolitical risk premium) θα παραμείνει ενσωματωμένο στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

Η νέα γεωοικονομία της αποτροπής

Κατά πολιτικές και γεωστρατηγικές εκτιμήσεις, ο πόλεμος δεν άλλαξε μόνο τις ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Επαναπροσδιόρισε τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη αντιλαμβάνεται τη διαπραγματευτική της ισχύ.

Το μήνυμα που φαίνεται να εξάγουν οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούν πλέον απλώς μια κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία, αλλά ένα διαρκές εργαλείο στρατηγικής πίεσης.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν η τρέχουσα κρίση αποκλιμακωθεί, το ενδεχόμενο νέων διαταραχών στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές θα εξακολουθήσει να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας για τις διεθνείς αγορές, τη ναυτιλία και τη γεωπολιτική ισορροπία στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Πηγή: pagenews.gr