Η Ισπανία ανοίγει τη μάχη για κοινό ευρωπαϊκό χρέος 850 δισ. ευρώ – Το νέο ρήγμα Βορρά και Νότου στην Ευρώπη
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 5 '
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα στρατηγική αντιπαράθεση, αυτή τη φορά όχι για το μεταναστευτικό ή την άμυνα, αλλά για το μέλλον της ίδιας της οικονομικής της διακυβέρνησης.
Η Ισπανία φέρνει στο τραπέζι μια πρόταση που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν πολιτικά αδιανόητη: τη δημιουργία μόνιμου ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινής έκδοσης χρέους, μέσω του οποίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να δανείζεται έως και 850 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για λογαριασμό των κρατών-μελών.
Πρόκειται για μια ιδέα που αναμένεται να προκαλέσει έντονες συγκρούσεις στο Eurogroup, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη γνωστή αντιπαράθεση ανάμεσα στον ευρωπαϊκό Νότο και τον δημοσιονομικά αυστηρό Βορρά.
Από το έκτακτο εργαλείο της πανδημίας σε μόνιμο ευρωπαϊκό δανεισμό
Το 2021 η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε ένα ιστορικό βήμα εγκρίνοντας το πρόγραμμα NextGenerationEU, μέσω του οποίου η Κομισιόν εξέδωσε κοινό ευρωπαϊκό χρέος ύψους 750 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας.
Τότε, όμως, οι κυβερνήσεις της Γερμανίας και της Ολλανδίας είχαν αποδεχθεί το μέτρο μόνο ως έκτακτη και προσωρινή λύση.
Η ισπανική πρόταση επιχειρεί τώρα να μετατρέψει εκείνη την εξαίρεση σε μόνιμο θεσμό.
Το επιχείρημα της Μαδρίτης
Ο Ισπανός υπουργός Οικονομίας Carlos Cuerpo υποστηρίζει ότι μια πολύ μεγαλύτερη και σταθερή παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις διεθνείς αγορές ομολόγων θα μειώσει σημαντικά το κόστος δανεισμού όλων των συμμετεχόντων κρατών.
Σύμφωνα με το ισπανικό σχέδιο:
- τα κράτη θα εξοικονομούν περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως στα πρώτα χρόνια,
- ενώ σε βάθος χρόνου η εξοικονόμηση θα μπορούσε να φτάσει τα 25 δισ. ευρώ κάθε χρόνο.
Η λογική είναι απλή: όσο μεγαλύτερη είναι η αγορά ευρωπαϊκών ομολόγων τόσο αυξάνεται η ρευστότητα και μειώνεται το επιτόκιο που ζητούν οι επενδυτές.
Το νέο «European Sovereign Facility»
Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού μηχανισμού με την ονομασία European Sovereign Facility (ESF).
Μέσω αυτού:
- η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκδίδει κοινό χρέος,
- τα κεφάλαια θα διοχετεύονται στα κράτη μέσω δανείων,
- συμμετοχή θα έχουν μόνο χώρες που τηρούν τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ,
- το νέο σύστημα θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή από το 2028, με την έναρξη του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.
Η Ισπανία θεωρεί ότι έτσι θα δημιουργηθεί σταδιακά ένας πραγματικός ευρωπαϊκός ασφαλής τίτλος, αντίστοιχος των αμερικανικών Treasury Bonds.
Η «κόκκινη γραμμή» του Βερολίνου
Εκεί όμως αρχίζουν οι μεγάλες πολιτικές δυσκολίες.
Για τη Γερμανία αλλά και την Ολλανδία, η αμοιβαιοποίηση του χρέους αποτελεί διαχρονικά μία από τις σημαντικότερες «κόκκινες γραμμές» της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής.
Οι δύο χώρες διαθέτουν ήδη υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση και μπορούν να δανείζονται φθηνότερα από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Επομένως δεν έχουν ουσιαστικό οικονομικό όφελος από ένα σύστημα κοινής έκδοσης χρέους.
Αντίθετα, εκφράζουν φόβους ότι θα κληθούν έμμεσα να εγγυηθούν τα χρέη κρατών με υψηλότερο δημόσιο δανεισμό.
Η Ευρώπη επιστρέφει στη γνωστή διαίρεση Βορρά – Νότου
Η νέα πρόταση επαναφέρει μια πολιτική διαίρεση που χαρακτήρισε την Ευρώπη ήδη από την περίοδο της κρίσης χρέους.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται χώρες όπως:
- Ισπανία,
- Γαλλία,
- Ιταλία,
που θεωρούν ότι απαιτούνται περισσότερα κοινά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Από την άλλη βρίσκονται:
- Γερμανία,
- Ολλανδία,
- Αυστρία,
- Φινλανδία,
οι οποίες συνεχίζουν να υπερασπίζονται τη δημοσιονομική πειθαρχία και την εθνική ευθύνη για το δημόσιο χρέος.
Δεν είναι τυχαίο ότι Ευρωπαίος διπλωμάτης σχολίασε χαρακτηριστικά:
«Όλοι γνωρίζουμε ότι τα ευρωομόλογα αποτελούν μη αποδεκτή επιλογή για αρκετά κράτη-μέλη. Η πρόταση δύσκολα θα προχωρήσει.»
Το πραγματικό διακύβευμα
Πίσω από τη συζήτηση για τα επιτόκια και τα ομόλογα κρύβεται ένα βαθύτερο πολιτικό ερώτημα:
Θέλει η Ευρωπαϊκή Ένωση να εξελιχθεί σε πραγματική δημοσιονομική ένωση ή θα παραμείνει μια ένωση κρατών που διατηρούν αποκλειστικά την ευθύνη των δημόσιων οικονομικών τους;
Η ισπανική πρόταση ουσιαστικά ανοίγει ξανά αυτόν τον διάλογο.
Η επόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή σύγκρουση
Το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, που θα ξεκινήσει το 2028, αναμένεται να αποτελέσει το πεδίο όπου θα κριθεί αν η Ευρώπη θα προχωρήσει σε βαθύτερη οικονομική ολοκλήρωση ή αν θα παραμείνει στο σημερινό μοντέλο.
Για πρώτη φορά μετά την πανδημία, η κοινή έκδοση ευρωπαϊκού χρέους επιστρέφει στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας.
Και όπως συνέβη και στις μεγάλες κρίσεις της προηγούμενης δεκαπενταετίας, η απάντηση δεν θα είναι μόνο οικονομική. Θα είναι βαθιά πολιτική, καθώς θα καθορίσει το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματική ενιαία οικονομική δύναμη ή θα συνεχίσει να ισορροπεί ανάμεσα στις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες των κρατών-μελών της.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
