Η Ευρώπη απέναντι στην Κίνα: Το εμπορικό έλλειμμα-σοκ που απειλεί το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο

Οι Βρυξέλλες υπερασπίζονται το ελεύθερο εμπόριο, όμως η κινεζική υπερπαραγωγή και οι κρατικές επιδοτήσεις δοκιμάζουν τα όρια της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Το δίλημμα πλέον δεν είναι ιδεολογικό, αλλά γεωοικονομικό.

Η Ευρώπη κερδίζει συμφωνίες, αλλά χάνει τη μεγαλύτερη οικονομική μάχη

Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει τον εαυτό της ως τον βασικό υπερασπιστή του παγκόσμιου συστήματος ελεύθερου εμπορίου, μια διαφορετική πραγματικότητα διαμορφώνεται στους αριθμούς.

Το εμπορικό ισοζύγιο με την Κίνα εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες στρατηγικές προκλήσεις της τελευταίας δεκαετίας.

Το κινεζικό εμπορικό πλεόνασμα έναντι της ΕΕ έφθασε τα 360,6 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένο κατά 15% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ μόνο στο πρώτο τετράμηνο του 2026 αυξήθηκε κατά ακόμη 10%. Με απλά λόγια, πάνω από 1,1 δισ. ευρώ ημερησίως μεταφέρονται υπέρ της κινεζικής οικονομίας μέσα από τις εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη.

Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτελούν πλέον μια ακόμη στατιστική. Συνιστούν γεωπολιτικό δείκτη ισχύος.

Το μεγάλο παράδοξο των Βρυξελλών

Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψε ένα εντυπωσιακό δίκτυο συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου με:

• Αυστραλία
• Νέα Ζηλανδία
• Mercosur
• Ινδία
• Ινδονησία
• Χιλή
• Μεξικό
• Ουκρανία
• Κένυα

Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν πλέον σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου ΑΕΠ και προβάλλονται ως η ευρωπαϊκή απάντηση στον αυξανόμενο προστατευτισμό των ΗΠΑ.

Υπάρχει όμως μία χαρακτηριστική απουσία.

Η Κίνα.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα της Ευρώπης.

Η Κίνα δεν παίζει με τους ίδιους κανόνες

Στις Βρυξέλλες κερδίζει έδαφος η άποψη ότι η κινεζική οικονομία δεν λειτουργεί πλέον ως μια κλασική οικονομία της αγοράς.

Το Πεκίνο εφαρμόζει ένα διαφορετικό μοντέλο:

• γενναίες κρατικές επιδοτήσεις,
• φθηνή κρατική χρηματοδότηση,
• προστατευμένη εσωτερική αγορά,
• χαμηλό κόστος παραγωγής,
• στρατηγική εξαγωγικής κυριαρχίας.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ, η Κίνα διαθέτει περίπου 4,4% του ΑΕΠ της για τη στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων — σχεδόν τριπλάσιο ποσοστό από αυτό που διαθέτει συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη δική της βιομηχανία.

Δεν πρόκειται απλώς για ανταγωνισμό.

Πρόκειται για σύγκρουση δύο διαφορετικών οικονομικών μοντέλων.

 Ο εμπορικός πόλεμος έχει ήδη ξεκινήσει

Παρότι στις Βρυξέλλες αποφεύγεται ακόμη ο όρος «εμπορικός πόλεμος», η πραγματικότητα δείχνει διαφορετική εικόνα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε αντισταθμιστικούς δασμούς στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Η απάντηση του Πεκίνου ήταν άμεση.

Ακολούθησαν έρευνες και δασμοί σε:

• ευρωπαϊκό χοιρινό,
• γαλλικό κονιάκ,
• γαλακτοκομικά προϊόντα,

ενώ η ΕΕ έχει ήδη ανοίξει δεκάδες υποθέσεις αντιντάμπινγκ και αντικρατικών επιδοτήσεων εις βάρος κινεζικών προϊόντων, από φωτοβολταϊκό γυαλί έως ανεμογεννήτριες και χαλυβουργικά προϊόντα. Παράλληλα, κατήργησε την αδασμολόγητη είσοδο μικροδεμάτων κάτω των 150 ευρώ, μέτρο που επηρεάζει κυρίως πλατφόρμες όπως οι Temu και Shein.

Ο διάλογος που δεν λέγεται δημόσια

Βρυξέλλες:

“Θέλουμε ελεύθερο εμπόριο.”

Πεκίνο:

“Θα εξάγουμε όσο περισσότερο μπορούμε.”

Ευρωπαϊκή βιομηχανία:

“Πώς θα ανταγωνιστούμε μια οικονομία που επιδοτεί τόσο μαζικά την παραγωγή της;”

Το μεγάλο δίλημμα της Ευρώπης

Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει ανοίξει πλέον μια κρίσιμη συζήτηση.

Χρειάζεται η Ευρώπη ένα εργαλείο αντίστοιχο με το αμερικανικό Section 301, που επιτρέπει ταχύτερες και πιο αποφασιστικές εμπορικές παρεμβάσεις απέναντι σε χώρες που θεωρείται ότι εφαρμόζουν αθέμιτες πρακτικές;

Μεταξύ των ιδεών που εξετάζονται περιλαμβάνονται:

• όρια στις εισαγωγές από μία μόνο χώρα σε ευαίσθητους τομείς,
• υποχρεωτική διαφοροποίηση προμηθευτών,
• ταχύτεροι μηχανισμοί επιβολής δασμών,
• αυστηρότερος έλεγχος των κρατικών επιδοτήσεων τρίτων χωρών.

Όμως όλες αυτές οι επιλογές συγκρούονται με τη θεμελιώδη ευρωπαϊκή αρχή του πολυμερούς εμπορίου.

Η συμφωνία με τις ΗΠΑ περιόρισε τα περιθώρια ελιγμών

Το παράδοξο είναι ότι η πρόσφατη εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ (Turnberry Agreement), που σταθεροποίησε τις διατλαντικές εμπορικές σχέσεις, αφαίρεσε από τις Βρυξέλλες ορισμένα διαπραγματευτικά εργαλεία τη στιγμή που η πίεση από την Κίνα αυξάνεται. Ταυτόχρονα, οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και η αστάθεια στις θαλάσσιες μεταφορές εντείνουν την αβεβαιότητα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Η νέα γεωοικονομία δεν συγχωρεί αδράνεια

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια στρατηγική επιλογή.

Από τη μία πλευρά βρίσκεται η παραδοσιακή ευρωπαϊκή φιλοσοφία του πολυμερούς εμπορίου, των κοινών κανόνων και της ανοικτής αγοράς.

Από την άλλη, μια παγκόσμια οικονομία όπου ο ανταγωνισμός γίνεται ολοένα και πιο γεωπολιτικός, με κρατικές επιδοτήσεις, βιομηχανικές πολιτικές και στρατηγικό έλεγχο κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να υπερασπίζεται το ελεύθερο εμπόριο. Είναι αν μπορεί να το κάνει αποτελεσματικά απέναντι σε έναν ανταγωνιστή που εφαρμόζει διαφορετικούς κανόνες. Το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, η πίεση στη βιομηχανική παραγωγή και η ανάγκη προστασίας της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας μετατρέπουν την εμπορική πολιτική σε ζήτημα εθνικής και οικονομικής ασφάλειας. Για τις Βρυξέλλες, η επόμενη φάση δεν θα κριθεί μόνο στις διαπραγματεύσεις για νέες συμφωνίες, αλλά στην ικανότητά τους να συνδυάσουν την ανοικτή οικονομία με πιο αποτελεσματικά εργαλεία άμυνας απέναντι στις νέες γεωοικονομικές προκλήσεις.

Πηγή: pagenews.gr