Καρυστιανού σε ελεύθερη πτώση; Νέα αποχώρηση με «βόμβες» για κλειστή κάστα, φίμωση και αυθαιρεσία
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Νέο σοβαρό πλήγμα δέχεται η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού, καθώς ακόμη ένα προβεβλημένο πρόσωπο που είχε στηρίξει ενεργά το εγχείρημα ανακοινώνει την αποχώρησή του και, μάλιστα, με βαριές καταγγελίες για τον τρόπο λειτουργίας του κόμματος.
Ο επιχειρηματίας Νίκος Μπρουτζάκης, συνιδιοκτήτης του διαδικτυακού καναλιού Άξιον Εστί TV, γνωστοποίησε ότι αποχωρεί από την πολιτική προσπάθεια, περιγράφοντας μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη που, όπως λέει, πίστεψε ότι οικοδομείται στην αρχή.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια την αποχώρηση.
Βρίσκεται κυρίως στο περιεχόμενο της παραίτησης.
Ο Μπρουτζάκης μιλά ευθέως για:
αυθαιρεσία στη λήψη αποφάσεων, φίμωση της διαφορετικής άποψης, απουσία καταστατικού και δημιουργία “κλειστής κάστας” που δεν λογοδοτεί.
Και κάπου εκεί η εσωτερική κρίση της «Ελπίδας» παύει να μοιάζει με μια σειρά μεμονωμένων αποχωρήσεων και αποκτά πλέον σαφή πολιτικά χαρακτηριστικά.
«Πίστεψα στο όραμα – είδα εσωτερική μετάλλαξη»
Ο Νίκος Μπρουτζάκης αναφέρει ότι για περίπου οκτώ μήνες στήριξε με ένταση και προσωπική έκθεση την προσπάθεια της Μαρίας Καρυστιανού.
Όχι μόνο ιδιωτικά, αλλά και μέσα από το μέσο που συνδιαχειρίζεται.
Όπως σημειώνει, πίστεψε ότι το εγχείρημα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν «αστάθμητο παράγοντα» για την ανατροπή ενός φθαρμένου πολιτικού συστήματος και σε βάση για μια διαφορετική πολιτική κουλτούρα.
Στη συνέχεια, όμως, χρησιμοποιεί μια πολύ βαριά φράση:
«Σιγά αλλά σταθερά, γίναμε μάρτυρες μιας εσωτερικής μετάλλαξης».
Η διατύπωση αυτή είναι ίσως η πιο πολιτικά επικίνδυνη για την ηγεσία Καρυστιανού.
Γιατί δεν αφορά μία διαφωνία.
Αφορά την κατηγορία ότι το ίδιο το κίνημα άλλαξε χαρακτήρα.
Πρώτη καταγγελία: «Αυθαιρεσία στη λήψη αποφάσεων»
Στην πρώτη αιχμή του, ο Μπρουτζάκης υποστηρίζει ότι η ηγεσία έφτασε να καθαιρεί και να διορίζει πρόσωπα χωρίς συλλογικές διαδικασίες.
Κατά την άποψή του, αυτό ακυρώνει στην πράξη την έννοια της συλλογικότητας.
Η καταγγελία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή αφορά τον πυρήνα λειτουργίας κάθε πολιτικού φορέα:
ποιος αποφασίζει και με ποια νομιμοποίηση.
Σε ένα νέο κόμμα που έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της δημόσιας εικόνας του πάνω στη ρήξη με τις παλιές κομματικές πρακτικές, μια τέτοια κριτική είναι εκρηκτική.
Δεύτερη καταγγελία: «Η διαφορετική άποψη βαφτίζεται αιρετική»
Ο Μπρουτζάκης πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα.
Υποστηρίζει ότι η κριτική και η εσωτερική διαφωνία δεν αντιμετωπίζονται με διάλογο, αλλά με απαξίωση.
Η φράση που χρησιμοποιεί είναι χαρακτηριστική:
«Οποιαδήποτε κριτική ή αντίθετη σκέψη βαφτίστηκε “αιρετική”».
Αν η περιγραφή του αντανακλά όσα συνέβαιναν στο εσωτερικό του κόμματος, τότε η κρίση δεν αφορά μόνο πρόσωπα.
Αφορά την πολιτική κουλτούρα της νέας παράταξης.
Και αυτό είναι πολύ δυσκολότερο να διορθωθεί.
Τρίτη καταγγελία: χωρίς καταστατικό
Ακόμη πιο σοβαρή είναι η αναφορά του στην απουσία καταστατικού.
Ο επιχειρηματίας υποστηρίζει ότι υπήρξε ακόμη και θέση πως ένα καταστατικό αποτελεί «παλαιοκομματική διαδικασία».
Ο ίδιος απαντά:
«Η απουσία κανόνων δεν είναι προοδευτικότητα· είναι το απόλυτο άλλοθι για την αυθαιρεσία».
Αυτή ίσως είναι η πιο ισχυρή πολιτική γραμμή της παραίτησής του.
Γιατί ένα κόμμα μπορεί να θέλει να είναι αντισυστημικό.
Μπορεί να θέλει να αποφύγει τη γραφειοκρατία.
Δεν μπορεί όμως εύκολα να λειτουργεί μακροπρόθεσμα χωρίς σαφείς κανόνες για:
όργανα,
αρμοδιότητες,
εκλογές,
διαγραφές,
χρηματοδότηση,
λήψη αποφάσεων,
και εσωτερικό έλεγχο.
«Κλειστή κάστα που δεν δίνει λογαριασμό πουθενά»
Ο Νίκος Μπρουτζάκης περιγράφει στη συνέχεια αυτό που θεωρεί το αποτέλεσμα αυτής της λειτουργίας:
«Δημιουργήθηκε μια κλειστή ομάδα αποφάσεων που δεν δίνει λογαριασμό πουθενά».
Η λέξη «κλειστή κάστα» είναι βαριά.
Και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για ένα κόμμα που επιχειρεί να εμφανιστεί ως ανοιχτό κοινωνικό κίνημα πολιτών.
Η αντίφαση είναι προφανής:
ένα κόμμα που υπόσχεται δημοκρατικότερη πολιτική λειτουργία κατηγορείται από πρώην υποστηρικτές του ότι λειτουργεί με στενότερο κύκλο αποφάσεων.
Το χειρότερο για την Καρυστιανού: δεν είναι ο πρώτος που τα λέει
Αν επρόκειτο για μία μόνο παραίτηση, η πολιτική ζημιά θα μπορούσε να περιοριστεί.
Όμως η νέα αποχώρηση έρχεται μετά από μια σειρά αποχωρήσεων και δημόσιων συγκρούσεων με πρώην στελέχη.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο αριθμός.
Είναι ότι διαφορετικά πρόσωπα εμφανίζονται να χρησιμοποιούν παρόμοιο λεξιλόγιο:
έλλειψη συλλογικότητας,
κλειστός κύκλος,
παράλληλοι μηχανισμοί,
απουσία κανόνων,
συγκεντρωτισμός.
Όταν οι ίδιες κατηγορίες επαναλαμβάνονται από διαφορετικές πλευρές, η ηγεσία δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να τις αποδίδει αποκλειστικά σε προσωπικές πικρίες.
Και μετά η πιο σκληρή καταγγελία: «Μας λένε προδότες και πληρωμένους»
Ο Μπρουτζάκης υποστηρίζει επίσης ότι όσοι επιλέγουν να αποχωρήσουν αντιμετωπίζονται ως εχθροί.
Αναφέρει ότι πρώην συνοδοιπόροι χαρακτηρίζονται:
«προδότες», «πληρωμένοι» ή άνθρωποι που “ήθελαν να πάρουν την εξουσία από την Καρυστιανού”».
Ο ίδιος το χαρακτηρίζει «προπαγάνδα ενοχοποίησης».
Και απαντά ότι όσοι φεύγουν δεν εγκαταλείπουν επειδή ζητούν εξουσία, αλλά επειδή, όπως υποστηρίζει, αρνούνται να δεχθούν εξουσία χωρίς έλεγχο.
Αυτό μεταφέρει τη σύγκρουση από το επίπεδο της οργάνωσης στο επίπεδο της ηθικής νομιμοποίησης.
«Προσωπολατρία αντί για αρχές»
Ο πρώην υποστηρικτής της «Ελπίδας» χρησιμοποιεί ακόμη μία λέξη που θα προκαλέσει συζήτηση:
προσωπολατρία.
Κατά τον ίδιο, η κριτική προς τη λειτουργία του κόμματος ερμηνεύεται ως προσωπική επίθεση στη Μαρία Καρυστιανού.
Και εκεί εντοπίζει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα.
Γιατί ένα κόμμα που έχει χτιστεί γύρω από ένα πολύ ισχυρό πρόσωπο κινδυνεύει πάντα να περάσει από την αναγνωρισιμότητα στην υπερ-προσωποποίηση.
Η Καρυστιανού είναι αναμφισβήτητα το βασικό πολιτικό κεφάλαιο του κόμματος.
Το ερώτημα είναι αν το κόμμα μπορεί να αποκτήσει θεσμούς ισχυρότερους από το πρόσωπο της αρχηγού του.
Ο Μπρουτζάκης φεύγει από το κόμμα, όχι από τα Τέμπη
Το ενδιαφέρον είναι ότι ο ίδιος επιχειρεί να διαχωρίσει πλήρως την αποχώρησή του από την υπόθεση των Τεμπών.
Δηλώνει ότι ο αγώνας για δικαιοσύνη συνεχίζεται και ότι τα αιτήματα του κινήματος παραμένουν ζωντανά.
«Η αποχώρηση από μια προβληματική δομή δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχώρηση από τον αγώνα», τονίζει.
Αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Γιατί δείχνει ότι ένα μέρος όσων απομακρύνονται από την «Ελπίδα» θέλει να κρατήσει μια πολύ σαφή απόσταση μεταξύ:
του κινήματος των Τεμπών
και
του κόμματος της Μαρίας Καρυστιανού.
Αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη.
Το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα: χάνει ανθρώπους που μπήκαν πριν αποκτήσει εξουσία
Υπάρχει κάτι παράδοξο στην κρίση της «Ελπίδας».
Τα περισσότερα κόμματα αρχίζουν να γνωρίζουν σοβαρές εσωτερικές συγκρούσεις όταν αποκτούν:
έδρες,
κρατική χρηματοδότηση,
θέσεις,
αξιώματα,
πιθανότητα κυβερνητικής συμμετοχής.
Η «Ελπίδα» αντιμετωπίζει τέτοιες συγκρούσεις πριν ακόμη δοκιμαστεί στις εθνικές κάλπες.
Αυτό είναι πολιτικά ανησυχητικό.
Γιατί σημαίνει ότι οι συγκρούσεις δεν μπορούν εύκολα να αποδοθούν σε διανομή εξουσίας μετά από εκλογική επιτυχία.
Εμφανίζονται στη φάση της ίδιας της συγκρότησης.
Και η φράση «κύμα αποχωρήσεων» επανέρχεται
Ο ίδιος ο Μπρουτζάκης κάνει λόγο για «κύμα αποχωρήσεων τίμιων ανθρώπων» που πίστεψαν στο ίδιο πολιτικό όραμα.
Η ηγεσία της «Ελπίδας» έχει στο παρελθόν απορρίψει την εικόνα μαζικής φυγής, κάνοντας λόγο για μεμονωμένες περιπτώσεις.
Με κάθε νέα επώνυμη αποχώρηση, όμως, αυτή η επιχειρηματολογία γίνεται πιο δύσκολη.
Το ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσοι έχουν φύγει.
Είναι ποιοι φεύγουν και τι λένε φεύγοντας.
Από την πολιτική εκτόξευση στην οργανωτική άμυνα
Αυτό ίσως αποτελεί τη μεγαλύτερη αλλαγή στην εικόνα του κόμματος μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Η δημόσια συζήτηση κάποτε αφορούσε:
πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει η Καρυστιανού,
αν μπορεί να απειλήσει το ΠΑΣΟΚ,
αν μπορεί να περάσει δεύτερη,
αν μπορεί να ανατρέψει το πολιτικό σκηνικό.
Τώρα αφορά:
ποιος αποχώρησε,
ποιος κατήγγειλε ποιον,
ποιος αποφασίζει,
αν υπάρχει καταστατικό,
και αν λειτουργεί κλειστός μηχανισμός.
Για ένα νέο κόμμα, αυτή είναι εξαιρετικά επικίνδυνη αλλαγή ατζέντας.
Η ηγεσία έχει πλέον δύο επιλογές
Η πρώτη είναι να συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις αποχωρήσεις ως επιθέσεις ανθρώπων που είχαν άλλες φιλοδοξίες.
Αυτό μπορεί να συσπειρώσει τον στενό πυρήνα.
Αλλά όσο αυξάνονται οι αποχωρήσεις, η αποτελεσματικότητα αυτής της γραμμής μειώνεται.
Η δεύτερη επιλογή είναι δυσκολότερη:
να υπάρξει σαφής θεσμική απάντηση.
Καταστατικό.
Εσωτερικές διαδικασίες.
Όργανα με καθορισμένες αρμοδιότητες.
Διαφάνεια στις αποφάσεις.
Και μηχανισμοί ώστε η διαφωνία να μη μετατρέπεται αυτομάτως σε ρήξη.
Για την Καρυστιανού το πρόβλημα πλέον είναι η αξιοπιστία του μοντέλου
Η προσωπική αναγνωρισιμότητα παραμένει μεγάλη.
Η υπόθεση των Τεμπών εξακολουθεί να της δίνει ισχυρό κοινωνικό και συμβολικό κεφάλαιο.
Όμως ένα κόμμα δεν μπορεί να στηριχθεί επ’ αόριστον μόνο στο προσωπικό κεφάλαιο του αρχηγού του.
Πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργεί όταν:
υπάρχει διαφωνία,
υπάρχει πίεση,
υπάρχουν διαφορετικές φιλοδοξίες,
και πρέπει να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις.
Αυτό είναι το πραγματικό τεστ που βρίσκεται τώρα μπροστά στην «Ελπίδα».
Και η τελευταία αποχώρηση χτυπά ακριβώς εκεί
Ο Νίκος Μπρουτζάκης δεν λέει απλώς:
«διαφωνώ και φεύγω».
Λέει ουσιαστικά:
«το κόμμα που στήριξα δεν είναι πλέον το κόμμα που πίστεψα ότι δημιουργούσαμε».
Αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο από μία συνηθισμένη παραίτηση.
Γιατί όταν ένας νέος πολιτικός φορέας αρχίζει να χάνει ανθρώπους που τον στήριξαν πριν ακόμη αποκτήσει εξουσία, το ερώτημα δεν είναι πια μόνο αν μπορεί να μεγαλώσει.
Είναι αν μπορεί να κρατήσει ενωμένους ακόμη και εκείνους που τον δημιούργησαν.
Και όσο η «Ελπίδα» αναγκάζεται να συζητά περισσότερο για τις αποχωρήσεις της παρά για τις πολιτικές της προτάσεις, τόσο ο τίτλος που κάποτε έμοιαζε υπερβολικός αρχίζει να ακούγεται λιγότερο ακραίος:
η μεγάλη απειλή για την Καρυστιανού ίσως να μην βρίσκεται απέναντί της – αλλά μέσα στο ίδιο της το κόμμα.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
