Ιός του Δυτικού Νείλου: «Ήρθε για να μείνει» – Η ανάγκη για πρόβλεψη αντί για απλή καταγραφή
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 7 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Ιός του Δυτικού Νείλου: «Ήρθε για να μείνει» – Η ανάγκη για πρόβλεψη αντί για απλή καταγραφή
Ανησυχία για τη φετινή έξαρση
Ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει πάψει να θεωρείται μια περιστασιακή απειλή του καλοκαιριού. Στην Ελλάδα, η φετινή του διασπορά συγκαταλέγεται στις σοβαρότερες των τελευταίων ετών, με διψήφιο αριθμό θανάτων και περισσότερους από 200 ασθενείς που εμφάνισαν προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με τις καιρικές συνθήκες να παραμένουν ευνοϊκές για τη μετάδοση και με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων να εκτιμά ότι τα κρούσματα θα αυξηθούν τις επόμενες εβδομάδες, το ζητούμενο είναι αν μπορεί να εντοπιστεί μια νέα εστία πριν εμφανιστεί το πρώτο ανθρώπινο περιστατικό.
Ο καθηγητής Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Πέτρος Λυγοξυγκάκης, ο οποίος μίλησε στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου, επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε αποσπασματικά μέτρα.
Γιατί οι ψεκασμοί δεν αρκούν
Όπως σημειώνει, οι ψεκασμοί αποτελούν σημαντικό εργαλείο, αλλά δεν επαρκούν από μόνοι τους. Η ουσιαστική αντιμετώπιση προϋποθέτει συνεχή παρακολούθηση των πληθυσμών των κουνουπιών και των σημείων όπου αναπαράγονται, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος πριν φτάσει ο ιός στον άνθρωπο.
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η καταπολέμηση πρέπει να ξεκινά μήνες πριν από την εμφάνιση του πρώτου ανθρώπινου κρούσματος. Καθοριστικό ρόλο, κατά τον καθηγητή, έχει ο εντοπισμός των περιοχών όπου μπορούν να πολλαπλασιαστούν τα κουνούπια, ώστε να υπάρξει έγκαιρη παρέμβαση και να μην ακολουθείται η εξέλιξη της επιδημίας.
Η παρακολούθηση των εντόμων και το ενδεχόμενο ενδημίας
Σημαντική θεωρείται η συστηματική παρακολούθηση των εντόμων, η οποία ήδη πραγματοποιείται στην Ελλάδα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορεί να φανεί πότε και πού αυξάνεται ο κίνδυνος, κάτι που βοηθά στην έγκαιρη προετοιμασία των αρχών και των υγειονομικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, ο Πέτρος Λυγοξυγκάκης αναφέρει ότι πρέπει να διερευνηθεί αν ο ιός έχει γίνει ενδημικός στη χώρα. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα, όπως εξηγεί, μπορεί να δοθεί μέσα από επιδημιολογικές μελέτες και την αναζήτηση αντισωμάτων στον πληθυσμό.
Η «κορυφή ενός μεγάλου παγόβουνου»
Αναφερόμενος στην πραγματική έκταση της διασποράς, ο καθηγητής επισημαίνει ότι τα περιστατικά που καταλήγουν στο νοσοκομείο αντιπροσωπεύουν μόνο ένα μικρό τμήμα των συνολικών λοιμώξεων. Η μεγάλη πλειονότητα των μολύνσεων δεν γίνεται αντιληπτή, καθώς περίπου το 80% είναι ασυμπτωματικές, ενώ λιγότερο από 1% εξελίσσεται σε σοβαρή νόσο με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Γι’ αυτό, όπως εξηγεί, τα καταγεγραμμένα κρούσματα αποτελούν ουσιαστικά «την κορυφή ενός πολύ μεγάλου παγόβουνου». Με άλλα λόγια, η εικόνα που αποτυπώνεται στα επίσημα περιστατικά δεν αποκαλύπτει το σύνολο της κυκλοφορίας του ιού στην κοινότητα.
Η ηλικία ως παράγοντας κινδύνου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο γιατί οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο. Ο καθηγητής εξηγεί ότι με την πάροδο των ετών δεν ανανεώνονται με τον ίδιο τρόπο τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την αντιμετώπιση των ιογενών ασθενειών. Πρόκειται, όπως αναφέρει, για τον μηχανισμό της ανοσολογικής γήρανσης.
Με βάση αυτή τη διαδικασία, οι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι είναι πιο ευάλωτοι όχι μόνο στον ιό του Δυτικού Νείλου, αλλά και σε άλλες ιώσεις. Το στοιχείο αυτό καθιστά ακόμη πιο σημαντική την ατομική προστασία, ιδίως για τις ευπαθείς ηλικιακές ομάδες.
Μαθηματικά μοντέλα για την πρόβλεψη των εστιών
Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον Πέτρο Λυγοξυγκάκη, είναι η μετάβαση από την απλή καταγραφή των κρουσμάτων στην πρόβλεψη της επιδημίας. Για τον σκοπό αυτό, όπως αναφέρει, μπορούν να αξιοποιηθούν μαθηματικά μοντέλα που θα συνδυάζουν θερμοκρασία, βροχοπτώσεις, στάσιμα νερά, πληθυσμό κουνουπιών, παρουσία του ιού στα ίδια τα έντομα, προηγούμενα κρούσματα, ανοσία του πληθυσμού και πιθανές δεξαμενές του ιού, όπως τα πτηνά.
Ένα τέτοιο ολοκληρωμένο σύστημα θα μπορούσε να δείχνει ποιες περιοχές είναι πιο ευάλωτες σε έξαρση και να επιτρέπει έγκαιρες παρεμβάσεις. Ο ίδιος εκτιμά ότι η Ελλάδα διαθέτει το επιστημονικό δυναμικό και τα μέσα για να αναπτύξει ένα αντίστοιχο εργαλείο, με ευρύτερη χρησιμότητα και για την Ευρώπη, καθώς παρόμοιοι κίνδυνοι αφορούν την Ιταλία, τη Νότια Γαλλία και την Ισπανία.
Χωρίς ειδικό φάρμακο και εμβόλιο για τον γενικό πληθυσμό
Στο πεδίο της θεραπείας, τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ειδικό φάρμακο που να χορηγείται έγκαιρα και να εμποδίζει την εξέλιξη της λοίμωξης σε εγκεφαλίτιδα. Παράλληλα, δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον γενικό πληθυσμό.
Ερωτηθείς για το αν μπορεί να αναπτυχθεί εμβόλιο, δεδομένου ότι ο ιός εμφανίζεται σποραδικά και απρόβλεπτα, ο καθηγητής σημειώνει ότι η τεχνολογία mRNA προσφέρει πλέον ένα πιο προηγμένο και αποτελεσματικό εργαλείο σε σχέση με τις παλαιότερες προσπάθειες. Κατά την εκτίμησή του, αυτό θα μπορούσε στο μέλλον να συμβάλει στην ανάπτυξη ενός εμβολίου με υψηλή προστατευτική ικανότητα.
Η προσαρμοστικότητα των κουνουπιών και ο ορίζοντας του 2035
Ο Πέτρος Λυγοξυγκάκης αναφέρεται επίσης στην ικανότητα των κουνουπιών να προσαρμόζονται ακόμη και σε υφάλμυρο νερό. Όπως εξηγεί, πρόκειται για ένα μεγάλο ερώτημα, καθώς δεν είναι ακόμη σαφές αν η προσαρμογή αυτή οφείλεται σε αλλαγή στο DNA που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά ή σε επιγενετική μεταβολή, δηλαδή σε μια χημική μετατροπή που δεν είναι μόνιμη.
Αν πρόκειται για γενετική αλλαγή, τότε, όπως τονίζει, το ζήτημα μπορεί να είναι πολύ σοβαρό, καθώς ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγάλη επέκταση των κουνουπιών-φορέων. Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας θα μπορούσε να φέρει τα υφάλμυρα νερά πιο βαθιά στο εσωτερικό της στεριάς, σε νησιά και παραθαλάσσιες περιοχές, ενισχύοντας το πεδίο εξάπλωσής τους.
Σε ερώτηση για το τι μπορεί να έχει αλλάξει στην Ευρώπη έως το 2035, ο καθηγητής εκτιμά ότι, αν δεν αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή και η γεωγραφική εξάπλωση των φορέων, ενώ συνεχιστούν και οι αλλαγές στη χρήση γης, η εγγύτητα των ανθρώπινων πληθυσμών με δεξαμενές παθογόνων και εστίες αναπαραγωγής των εντόμων θα αυξήσει αναπόφευκτα τις ασθένειες αυτές. Κατά την εκτίμησή του, οι νόσοι αυτές μπορεί να γίνουν ενδημικές όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρη τη Νότια Ευρώπη.
Μέχρι να υπάρξουν πιο αποτελεσματικά συστήματα πρόβλεψης, ο καθηγητής θεωρεί ότι η ατομική προστασία παραμένει κρίσιμη, ιδίως για τους ηλικιωμένους: μακριά ρούχα, εντομοαπωθητικά και αποφυγή στάσιμων νερών.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
