Βόμβα Nord Stream: «Υπό άμεσες εντολές του ουκρανικού στρατού» ο κατηγορούμενος–Τι αποκαλύφθηκε στο Αμβούργο

Νέα στοιχεία στη γερμανική Δικαιοσύνη για τις εκρήξεις που κατέστρεψαν τους αγωγούς φυσικού αερίου Ρωσίας–Γερμανίας. Δύο πρώην ανώτεροι αξιωματικοί υποστηρίζουν ότι ο Σερχίι Κουζνέτσοφ βρισκόταν υπό στρατιωτική διοίκηση όταν πραγματοποιήθηκε η επιχείρηση του 2022. Το Κίεβο αρνείται κρατική εμπλοκή, ενώ η δίκη ανοίγει κρίσιμα ερωτήματα για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών ενεργειακών υποδομών.

Μια νέα, εξαιρετικά ευαίσθητη διάσταση αποκτά η υπόθεση της ανατίναξης των αγωγών Nord Stream 1 και Nord Stream 2, καθώς στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε γερμανικό δικαστήριο συνδέουν τον βασικό κατηγορούμενο με την ενεργό διοικητική δομή των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων κατά την περίοδο της επίθεσης.

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, δύο πρώην στρατιωτικοί προϊστάμενοι του Σερχίι Κουζνέτσοφ κατέθεσαν εγγράφως ότι ο 50χρονος πρώην αξιωματικός παρέμενε υπό στρατιωτική διοίκηση όταν σημειώθηκαν οι εκρήξεις του Σεπτεμβρίου 2022 στη Βαλτική Θάλασσα.

Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν την Τρίτη 27 Οκτωβρίου στο Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο του Αμβούργου, όπου διεξάγεται η δίκη του Κουζνέτσοφ.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή η γερμανική εισαγγελία τον κατηγορεί ότι ηγήθηκε της ομάδας που τοποθέτησε εκρηκτικά στους αγωγούς μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Γερμανία.

Ωστόσο, η διαπίστωση ότι ένας κατηγορούμενος βρισκόταν υπό στρατιωτική διοίκηση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έλαβε διαταγή για τη συγκεκριμένη επίθεση.

Αυτό ακριβώς αποτελεί ένα από τα κεντρικά ζητήματα που καλείται να εξετάσει η γερμανική Δικαιοσύνη.

Η κατάθεση που αλλάζει τα δεδομένα: «Δεν εγκατέλειψε ποτέ τη θέση του χωρίς άδεια»

Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκεται η έγγραφη δήλωση του συνταγματάρχη Ρομάν Τσερβίνσκι, πρώην υποδιοικητή της στρατιωτικής μονάδας στην οποία υπηρετούσε ο Κουζνέτσοφ.

Ο Τσερβίνσκι ανέφερε ότι ο κατηγορούμενος βρισκόταν υπό την «άμεση διοίκησή» του έως τον Οκτώβριο του 2022, δηλαδή και κατά την περίοδο των εκρήξεων.

Στην κατάθεσή του υποστήριξε:

«Ο λοχαγός Κουζνέτσοφ εκτελούσε σταθερά και ευσυνείδητα όλα τα καθήκοντα που είχαν ανατεθεί στις μονάδες ειδικών δυνάμεων των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, σχετικά με την αντίσταση στη ρωσική επιθετικότητα».

Η δεύτερη κρίσιμη αναφορά αφορά την υπηρεσιακή παρουσία του κατηγορουμένου.

«Ο λοχαγός Κουζνέτσοφ δεν εγκατέλειψε ποτέ τη θέση υπηρεσίας του με δική του πρωτοβουλία και χωρίς την άδεια του αρχιστρατήγου», ανέφερε ο Τσερβίνσκι.

Παρόμοια δήλωση υπέβαλε και ο συνταγματάρχης Γιούρι Σεμενιούκ, πρώην διοικητής της μονάδας.

«Ο Κουζνέτσοφ δεν εγκατέλειψε ποτέ τη θέση υπηρεσίας του με δική του πρωτοβουλία και χωρίς την άδεια του προϊσταμένου του», σημείωσε.

Οι δύο δηλώσεις επιχειρούν να τεκμηριώσουν ότι ο κατηγορούμενος παρέμενε δεσμευμένος από τη στρατιωτική ιεραρχία και τους κανόνες απορρήτου.

Παράλληλα, όμως, δημιουργούν ένα κρίσιμο ερώτημα για την κατηγορούσα αρχή: εφόσον συμμετείχε στην επιχείρηση που του αποδίδεται, υπό ποια εντολή και με ποια εξουσιοδότηση ενήργησε;

Το όνομα του Ζαλούζνι και το ερώτημα της στρατιωτικής ιεραρχίας

Τον Σεπτέμβριο του 2022, αρχηγός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων ήταν ο Βαλέρι Ζαλούζνι, ο οποίος αργότερα απομακρύνθηκε από τη θέση του και ανέλαβε καθήκοντα πρεσβευτή της Ουκρανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η αναφορά του Τσερβίνσκι στην άδεια του αρχιστρατήγου επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της στρατιωτικής διοικητικής αλυσίδας.

Δεν συνιστά, ωστόσο, απόδειξη ότι ο Ζαλούζνι διέταξε ή ενέκρινε την ανατίναξη των αγωγών.

Ο ίδιος έχει αρνηθεί δημοσίως οποιαδήποτε εμπλοκή στην υπόθεση.

Αντίστοιχα, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα απορρίψει κατηγορηματικά την ύπαρξη ουκρανικής κρατικής συμμετοχής στην επίθεση.

Η διάκριση είναι ουσιώδης.

Άλλο είναι να αποδειχθεί η συμμετοχή ενός εν ενεργεία στρατιωτικού σε μια παράνομη ενέργεια και άλλο να τεκμηριωθεί ότι η ενέργεια οργανώθηκε ή εγκρίθηκε από την πολιτική ή στρατιωτική ηγεσία ενός κράτους.

Η γερμανική δίκη εξετάζει συγκεκριμένες ποινικές ευθύνες. Δεν έχει ακόμη καταλήξει σε τελεσίδικη κρίση για την ταυτότητα όλων των εμπλεκομένων ή για το επίπεδο στο οποίο ενδεχομένως ελήφθησαν αποφάσεις.

Η γερμανική εισαγγελία: Ο Κουζνέτσοφ φέρεται να ηγήθηκε της ομάδας σαμποτάζ

Ο Σερχίι Κουζνέτσοφ, πρώην λοχαγός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, δικάζεται από τις 14 Οκτωβρίου στο Αμβούργο.

Οι γερμανικές αρχές τον κατηγορούν ότι οργάνωσε και συμμετείχε σε επιχείρηση τοποθέτησης εκρηκτικών στους υποθαλάσσιους αγωγούς κοντά στο δανέζικο νησί Μπόρνχολμ.

Το κατηγορητήριο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πρόκληση έκρηξης, καταστροφή υποδομών, διατάραξη δημόσιων υπηρεσιών και συνέργεια σε έγκλημα πολέμου.

Κατά την εισαγγελική εκδοχή, μια ομάδα που περιλάμβανε δύτες και ειδικό εκρηκτικών χρησιμοποίησε ιστιοπλοϊκό σκάφος, το οποίο είχε μισθωθεί στη Γερμανία με πλαστά έγγραφα.

Η ομάδα φέρεται να μετέφερε εκρηκτικά στη Βαλτική και να τα τοποθέτησε στους αγωγούς με μηχανισμούς χρονοκαθυστέρησης.

Οι γερμανικές αρχές εκτιμούν ότι στόχος της επιχείρησης ήταν η οριστική διακοπή της δυνατότητας μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου μέσω των Nord Stream και, κατά συνέπεια, ο περιορισμός δυνητικών εσόδων της Μόσχας.

Πρόκειται για τη θέση της εισαγγελίας, η οποία πρέπει να αποδειχθεί στο δικαστήριο.

Ο Κουζνέτσοφ αρνείται την εμπλοκή του στην ανατίναξη.

Έξι εκρηκτικοί μηχανισμοί και εκατοντάδες μέτρα κατεστραμμένων αγωγών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα τεχνικά στοιχεία που ακούστηκαν στη δικαστική αίθουσα.

Σύμφωνα με τους Financial Times, ειδικός της αστυνομίας στα εκρηκτικά περιέγραψε την τοποθέτηση έξι εκρηκτικών φορτίων, σε διαφορετικές ομάδες και σε σημεία που απείχαν μεταξύ τους ακόμη και περισσότερα από 77 χιλιόμετρα.

Η έκταση της καταστροφής δεν προήλθε μόνο από την αρχική ισχύ των εκρήξεων.

Η πίεση του φυσικού αερίου μέσα στους αγωγούς προκάλεσε πρόσθετες μηχανικές καταπονήσεις και εκτεταμένες ρήξεις.

Οι χαλύβδινοι σωλήνες είχαν πάχος περίπου 2,7 εκατοστά και διέθεταν εξωτερική ενίσχυση από σκυρόδεμα.

Παρά την ανθεκτική κατασκευή τους, οι εκρήξεις προκάλεσαν καταστροφικές βλάβες.

Κατά την τεχνική παρουσίαση στο δικαστήριο, περίπου 300 μέτρα ενός αγωγού και 250 μέτρα άλλου υπέστησαν εκτεταμένη διάλυση.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν το μέγεθος της επιχείρησης και τη σοβαρότητα της απειλής για τις υποθαλάσσιες ενεργειακές υποδομές.

Γιατί ο κατηγορούμενος δεν μιλά – Η επίκληση του στρατιωτικού απορρήτου

Μια από τις πλέον ασυνήθιστες πτυχές της υπόθεσης αφορά τη στάση του κατηγορουμένου.

Ο Κουζνέτσοφ έχει αρνηθεί να καταθέσει για τα πραγματικά περιστατικά, επικαλούμενος τις υποχρεώσεις στρατιωτικής μυστικότητας που, σύμφωνα με την υπεράσπισή του, εξακολουθούν να τον δεσμεύουν.

Οι συνήγοροί του υποστηρίζουν ότι η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει ουσιωδώς την υπεράσπισή του.

Επικαλέστηκαν μάλιστα τον κίνδυνο ποινικών συνεπειών στην Ουκρανία εάν αποκαλύψει στρατιωτικές πληροφορίες.

Για τον λόγο αυτό ζήτησαν τη διακοπή της διαδικασίας.

Το γερμανικό δικαστήριο απέρριψε το αίτημα στις 27 Οκτωβρίου.

Η προεδρεύουσα δικαστής Άνε Μάιερ-Γκέρινγκ εξήγησε ότι, σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, οι κανόνες ξένης στρατιωτικής υπηρεσίας δεν περιορίζουν το δικαίωμα του κατηγορουμένου να υπερασπιστεί τον εαυτό του ενώπιον γερμανικού δικαστηρίου.

Έτσι, η δίκη συνεχίζεται.

Η απόφαση αφορά τη δυνατότητα συνέχισης της διαδικασίας και δεν προδικάζει την ενοχή του κατηγορουμένου.

Η υπεράσπιση: Οι αγωγοί ως οικονομικό εργαλείο της Ρωσίας

Στη δίκη αναδεικνύεται και μια δεύτερη, ιδιαίτερα σημαντική διαφωνία: ο χαρακτήρας των Nord Stream ως πιθανών στόχων κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο συνταγματάρχης Τσερβίνσκι υποστήριξε στη δήλωσή του ότι οι αγωγοί αποτελούσαν θεμιτό στόχο, επειδή συνέβαλλαν οικονομικά στη δυνατότητα της Ρωσίας να διεξάγει τον πόλεμο.

Κατά τη δική του διατύπωση, οι αγωγοί είχαν άμεση σχέση με την «υλική και οικονομική υποστήριξη ενεργειών που υπονομεύουν και απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας».

Η υπερασπιστική αυτή θέση επιχειρεί να συνδέσει τις ενεργειακές υποδομές με την πολεμική χρηματοδότηση της Ρωσίας.

Η γερμανική εισαγγελία, αντίθετα, αντιμετωπίζει την επίθεση ως ενέργεια εναντίον πολιτικής υποδομής που μπορεί να συνιστά έγκλημα πολέμου.

Το κρίσιμο νομικό ερώτημα είναι εάν μια ενεργειακή εγκατάσταση μπορούσε, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, να θεωρηθεί στρατιωτικός στόχος σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Η οικονομική σημασία μιας υποδομής για ένα κράτος δεν αρκεί αυτομάτως για να την καταστήσει νόμιμο στρατιωτικό στόχο.

Η σχετική αξιολόγηση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη χρήση της εγκατάστασης, τη συμβολή της σε στρατιωτικές ενέργειες και τις υπόλοιπες απαιτήσεις του δικαίου των ένοπλων συγκρούσεων.

Η 26η Σεπτεμβρίου 2022: Η ημέρα που άλλαξε ο ενεργειακός χάρτης

Οι εκρήξεις στους Nord Stream σημειώθηκαν στις 26 Σεπτεμβρίου 2022, επτά μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Οι αγωγοί είχαν κατασκευαστεί για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τη Ρωσία στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής Θάλασσας, παρακάμπτοντας τις παραδοσιακές χερσαίες διαδρομές μέσω της Ανατολικής Ευρώπης.

Το σύστημα είχε συνολική σχεδιασμένη δυναμικότητα έως 110 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως.

Ο Nord Stream 1 είχε διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό της Γερμανίας, αλλά η Ρωσία είχε ήδη σταματήσει τις παραδόσεις μέσω του αγωγού πριν από τις εκρήξεις.

Ο Nord Stream 2 είχε ολοκληρωθεί κατασκευαστικά, όμως δεν είχε τεθεί σε εμπορική λειτουργία, καθώς η Γερμανία είχε αναστείλει τη διαδικασία πιστοποίησής του λίγο πριν από τη ρωσική εισβολή.

Επομένως, οι εκρήξεις δεν διέκοψαν εκείνη την ημέρα μια πλήρως ενεργή ροή αερίου και από τα δύο συστήματα.

Κατέστρεψαν, όμως, μεγάλο μέρος μιας υποδομής που αποτελούσε βασικό στοιχείο των προηγούμενων ενεργειακών σχέσεων Ρωσίας και Γερμανίας.

Το Βερολίνο σε διπλωματικά δύσκολη θέση

Η γερμανική έρευνα έχει δημιουργήσει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο διπλωματικό ζήτημα.

Η Γερμανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς υποστηρικτές της Ουκρανίας στον πόλεμο κατά της Ρωσίας.

Ταυτόχρονα, οι γερμανικές δικαστικές αρχές διερευνούν μια επίθεση σε υποδομές που συνδέονταν άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Η συνέχιση της δίκης υπογραμμίζει ότι η ποινική έρευνα προχωρά ανεξάρτητα από τις πολιτικές και στρατηγικές σχέσεις μεταξύ Βερολίνου και Κιέβου.

Στο εσωτερικό της Γερμανίας, η υπόθεση αξιοποιείται ήδη από πολιτικές δυνάμεις που ζητούν αναθεώρηση της πολιτικής έναντι της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει επικαλεστεί την υπόθεση για να υποστηρίξει την αντίθεσή της στη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο και την ανάγκη επαναπροσέγγισης με τη Μόσχα στον ενεργειακό τομέα.

Αυτές οι πολιτικές θέσεις, ωστόσο, δεν αποτελούν συμπεράσματα της δικαστικής διαδικασίας.

Τι σημαίνει η υπόθεση για την Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο

Η ανατίναξη των Nord Stream ανέδειξε μια αδυναμία που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη: την προστασία των κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών.

Οι αγωγοί φυσικού αερίου, τα ηλεκτρικά καλώδια και οι τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις βρίσκονται σε εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές όπου η συνεχής επιτήρηση είναι τεχνικά δύσκολη και οικονομικά απαιτητική.

Η σημασία τους είναι ιδιαίτερα μεγάλη για την ευρωπαϊκή ενεργειακή και ψηφιακή ασφάλεια.

Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το ζήτημα συνδέεται με τη στρατηγική ανάπτυξης διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εμπειρία της Βαλτικής καταδεικνύει ότι ο σχεδιασμός τέτοιων έργων δεν μπορεί να περιορίζεται στη χρηματοδότηση και στην κατασκευή.

Απαιτεί επίσης αξιολόγηση απειλών, μηχανισμούς επιτήρησης, συνεργασία κρατών και σχέδια αντιμετώπισης ενδεχόμενων ζημιών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συνθήκες ασφαλείας στη Βαλτική και στην Ανατολική Μεσόγειο είναι ίδιες.

Σημαίνει ότι η προστασία των υποθαλάσσιων δικτύων έχει εξελιχθεί σε σημαντική παράμετρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Τρία κρίσιμα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά

Πρώτον: Ποιος σχεδίασε και ποιος ενέκρινε την επιχείρηση;

Οι γερμανικές αρχές έχουν διατυπώσει συγκεκριμένες κατηγορίες, αλλά η ακριβής αλυσίδα εντολών δεν έχει αποδειχθεί δικαστικά.

Δεύτερον: Ποιος ήταν ο πραγματικός ρόλος του Κουζνέτσοφ;

Η εισαγγελία του αποδίδει ηγετικό ρόλο. Ο ίδιος αρνείται την εμπλοκή του και η δίκη βρίσκεται σε εξέλιξη.

Τρίτον: Πώς θα αξιολογηθεί νομικά η επίθεση;

Η αντιπαράθεση για τον πολιτικό ή στρατιωτικό χαρακτήρα των αγωγών μπορεί να επηρεάσει την αξιολόγηση των κατηγοριών περί εγκλήματος πολέμου.

Η μεγάλη εικόνα: Από την ενεργειακή δολιοφθορά στο ζήτημα της κρατικής ευθύνης

Τέσσερα χρόνια μετά τις εκρήξεις που προκάλεσαν την καταστροφή μεγάλων τμημάτων των Nord Stream, η υπόθεση εξακολουθεί να επηρεάζει τις σχέσεις μεταξύ Ουκρανίας, Γερμανίας και Ρωσίας.

Οι νέες έγγραφες δηλώσεις στο Αμβούργο προσθέτουν ένα σημαντικό στοιχείο σχετικά με τη στρατιωτική υπηρεσία και τη διοικητική υπαγωγή του κατηγορουμένου.

Δεν επιλύουν, όμως, το σημαντικότερο ερώτημα: εάν υπήρξε επίσημη εντολή για την επίθεση και, εφόσον υπήρξε, από ποιο επίπεδο της ιεραρχίας προήλθε.

Η Ουκρανία εξακολουθεί να αρνείται κρατική εμπλοκή, ενώ ο κατηγορούμενος διατηρεί το τεκμήριο αθωότητας.

Η δίκη του Αμβούργου δεν αφορά πλέον μόνο την καταστροφή δύο αγωγών. Αφορά τα όρια της στρατιωτικής ευθύνης, τη νομιμότητα επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και την ικανότητα της Ευρώπης να προστατεύει κρίσιμα δίκτυα σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων.

Πηγή: pagenews.gr