Η Συμφωνία του Ορμούζ: Το Μεγαλύτερο Διπλωματικό Στοίχημα του Τραμπ

Η ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου ότι η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν «προγραμματίστηκε να υπογραφεί αύριο» προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση. Όμως η άμεση διάψευση της Τεχεράνης αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη παραμένει η διπλωματική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.

Η ανακοίνωση του Αμερικανού προέδρου ότι η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν «προγραμματίστηκε να υπογραφεί αύριο» προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση. Όμως η άμεση διάψευση της Τεχεράνης αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη παραμένει η διπλωματική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.

Σε μια εποχή όπου οι αγορές, οι κυβερνήσεις και οι στρατιωτικοί σχεδιαστές παρακολουθούν κάθε λέξη που εκφέρεται από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, μια ανάρτηση του Τραμπ ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει νέο κύμα προσδοκιών.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της κρίσης στη Μέση Ανατολή «έχει προγραμματιστεί να υπογραφεί αύριο».

Ακόμη πιο σημαντική ήταν η δεύτερη αναφορά του:

Τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας.

Λίγες ώρες αργότερα, όμως, η Τεχεράνη έριξε τους τόνους.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει ακόμη οριστική ημερομηνία υπογραφής.

Και κάπως έτσι, η διεθνής κοινότητα βρέθηκε ξανά ανάμεσα στην ελπίδα και την αβεβαιότητα.

Γιατί το Ορμούζ είναι σημαντικότερο από το ίδιο το Ιράν

Πίσω από τις διπλωματικές δηλώσεις κρύβεται ένα τεράστιο γεωοικονομικό διακύβευμα.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη ενεργειακή δίοδο του πλανήτη.

Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλο μέρος των εξαγωγών LNG διέρχονται καθημερινά από αυτή τη στενή θαλάσσια λωρίδα μεταξύ Ιράν και αραβικών κρατών του Κόλπου.

Όταν το Ορμούζ απειλείται:

• αυξάνονται οι τιμές πετρελαίου,
• ανεβαίνει το κόστος μεταφορών,
• ενισχύονται οι πληθωριστικές πιέσεις,
• επηρεάζονται οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Για αυτόν τον λόγο, οι αγορές αντιμετωπίζουν τη συγκεκριμένη συμφωνία όχι ως περιφερειακή διευθέτηση αλλά ως ζήτημα παγκόσμιας οικονομικής σταθερότητας.

Η διπλωματία του Τραμπ

Ο Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει τη συμφωνία ως προσωπική διπλωματική επιτυχία.

Η στρατηγική του είναι ξεκάθαρη.

Να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που κατάφερε:

• να αποτρέψει έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή,
• να επαναφέρει την ελευθερία ναυσιπλοΐας,
• να οδηγήσει το Ιράν σε νέο πλαίσιο διαπραγματεύσεων.

Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη πολιτική αξία.

Ιδίως καθώς η Ουάσιγκτον προσπαθεί να μεταφέρει το στρατηγικό της βάρος από τη Μέση Ανατολή προς τον Ινδο-Ειρηνικό και την αντιπαράθεση με την Κίνα.

Γιατί η Τεχεράνη κρατά αποστάσεις

Η άμεση αντίδραση της ιρανικής πλευράς δεν ήταν τυχαία.

Το Ιράν γνωρίζει ότι οι προηγούμενες συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες κατέρρευσαν πολλές φορές στο παρελθόν.

Το παράδειγμα του JCPOA του 2015 εξακολουθεί να επηρεάζει τη στρατηγική σκέψη της Τεχεράνης.

Για τους Ιρανούς διαπραγματευτές, η πρόωρη θριαμβολογία μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.

Γι’ αυτό και ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ επέλεξε προσεκτική γλώσσα.

Δεν απέκλεισε συμφωνία.

Δεν επιβεβαίωσε όμως και το χρονοδιάγραμμα του Τραμπ

Ο ρόλος του Πακιστάν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενεργός εμπλοκή του Πακιστάν.

Ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ εμφανίζεται να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ των δύο πλευρών.

Η συμμετοχή του Ισλαμαμπάντ υπογραμμίζει μια νέα πραγματικότητα.

Οι περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν πλέον να αποκτήσουν μεγαλύτερο ρόλο στη διαχείριση κρίσεων που παλαιότερα ελέγχονταν αποκλειστικά από τις υπερδυνάμεις.

Το Πακιστάν επιδιώκει να αναβαθμίσει τη διεθνή του θέση εμφανιζόμενο ως αξιόπιστος διαμεσολαβητής σε μια από τις πιο ευαίσθητες συγκρούσεις του κόσμου.

Η μάχη της αφήγησης

Όπως συμβαίνει σε κάθε μεγάλη διαπραγμάτευση, εξελίσσεται παράλληλα και μια μάχη επικοινωνίας.

Ο Trump επιδιώκει να δημιουργήσει δυναμική επιτυχίας.

Η Τεχεράνη επιδιώκει να αποφύγει την εικόνα ότι υποχωρεί υπό πίεση.

Οι δύο πλευρές προσπαθούν να διαμορφώσουν το πολιτικό αφήγημα πριν ακόμη πέσουν οι τελικές υπογραφές.

Αυτό εξηγεί γιατί οι δημόσιες δηλώσεις εμφανίζονται συχνά πιο αισιόδοξες ή πιο επιφυλακτικές από ό,τι οι πραγματικές διαπραγματεύσεις.

Η συμφωνία που μπορεί να αλλάξει τη Μέση Ανατολή

Αν τελικά ολοκληρωθεί, η συμφωνία θα μπορούσε να αποτελέσει τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ.

Θα επηρεάσει:

• τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας,
• τις αμερικανοϊρανικές σχέσεις,
• τη σταθερότητα του Περσικού Κόλπου,
• τις στρατηγικές ισορροπίες μεταξύ Ιράν, Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ.

Και πάνω απ’ όλα, θα μπορούσε να αποτρέψει μια νέα περιφερειακή σύγκρουση που θα είχε παγκόσμιες συνέπειες.

Η ανακοίνωση Τραμπ ότι η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν είναι έτοιμη προς υπογραφή δημιουργεί κλίμα αισιοδοξίας, αλλά η επιφυλακτική στάση της Τεχεράνης υπενθυμίζει ότι τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο στη διπλωματία της Μέσης Ανατολής. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η υπογραφή ενός εγγράφου. Είναι η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, η σταθερότητα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς και η δυνατότητα αποτροπής ενός ευρύτερου περιφερειακού πολέμου. Αν η συμφωνία ολοκληρωθεί, ο κόσμος θα μιλά για μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις του 2026. Αν αποτύχει, η κρίση μπορεί να επιστρέψει ακόμη πιο επικίνδυνη.

Πηγή: pagenews.gr