Η Συμφωνία των 300 Δισ.: Πώς το Ιράν μετατρέπεται από γεωπολιτικό αντίπαλο σε επενδυτικό Eldorado

Το μυστικό ταμείο ανοικοδόμησης που σχεδιάζουν ΗΠΑ και σύμμαχοι μπορεί να αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη, τις αγορές και τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή

Αν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες που διαρρέουν από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, τότε η επικείμενη συμφωνία δεν θα αφορά μόνο την αποκλιμάκωση μιας επικίνδυνης γεωπολιτικής κρίσης. Θα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά και στρατηγικά εγχειρήματα που έχουν συνδεθεί ποτέ με ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία ενός Reconstruction and Development Fund ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενός επενδυτικού μηχανισμού που φιλοδοξεί να επαναφέρει το Ιράν στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα και να μετατρέψει μια χώρα δεκαετιών κυρώσεων σε έναν από τους μεγαλύτερους επενδυτικούς προορισμούς του πλανήτη.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με πηγές που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, πάνω από 150 δισεκατομμύρια δολάρια έχουν ήδη δεσμευθεί από ιδιώτες επενδυτές, funds και επιχειρηματικά σχήματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική.

Εάν η τελική συμφωνία υπογραφεί, θα πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις ιδιωτικών κεφαλαίων στην ιστορία της μεταπολεμικής ανοικοδόμησης.

Το Ιράν ως η τελευταία μεγάλη «ανεκμετάλλευτη αγορά»

Για τους επενδυτές, το Ιράν δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως γεωπολιτικός πονοκέφαλος.

Αντιμετωπίζεται ως η τελευταία μεγάλη αναξιοποίητη αγορά της Ευρασίας.

Με περισσότερους από 92 εκατομμύρια κατοίκους, υψηλά ποσοστά πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, ισχυρή βιομηχανική βάση και τεράστιο φυσικό πλούτο, η χώρα διαθέτει χαρακτηριστικά που θυμίζουν αναδυόμενες οικονομίες πριν από την εκρηκτική τους ανάπτυξη.

Το Ιράν κατέχει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο και τα τέταρτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου.

Παράλληλα διαθέτει σημαντικά αποθέματα χαλκού, σιδηρομεταλλεύματος, ψευδαργύρου και σπάνιων ορυκτών, ενώ η γεωγραφική του θέση το καθιστά φυσική γέφυρα ανάμεσα στη Μέση Ανατολή, την Κεντρική Ασία, τον Καύκασο και τον Ινδικό Ωκεανό.

Για πολλά διεθνή funds, η χώρα θυμίζει περισσότερο μια «κοιμώμενη οικονομική υπερδύναμη» παρά μια οικονομία υπό κατάρρευση.

Γιατί η Ουάσιγκτον άλλαξε στρατηγική

Η ιδέα του ταμείου δεν προέκυψε τυχαία.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαρρέουν από τις συνομιλίες, η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημιώσεις για τις οικονομικές και υλικές απώλειες που προκλήθηκαν από την κρίση και τις πολυετείς κυρώσεις.

Η αμερικανική πλευρά απέρριψε κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Αντί γι’ αυτό, προωθήθηκε ένα διαφορετικό μοντέλο: όχι κρατικές αποζημιώσεις αλλά ιδιωτικές επενδύσεις.

Η λογική είναι απλή.

Όσο περισσότερα διεθνή κεφάλαια επενδύονται στο Ιράν, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το κόστος μιας μελλοντικής σύγκρουσης για όλες τις πλευρές.

Με άλλα λόγια, η οικονομική αλληλεξάρτηση μετατρέπεται σε μηχανισμό γεωπολιτικής αποτροπής.

Η νέα ενεργειακή εξίσωση

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνεται φυσικά στον ενεργειακό τομέα.

Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για μαζικές επενδύσεις σε:

• Πετρελαϊκές εγκαταστάσεις
• Κοιτάσματα φυσικού αερίου
• Διυλιστήρια
• Πετροχημική βιομηχανία
• Υποδομές LNG
• Δίκτυα μεταφοράς ενέργειας
• Λιμενικές εγκαταστάσεις εξαγωγών

Εάν υλοποιηθούν, οι επενδύσεις αυτές θα μπορούσαν να μεταβάλουν τις παγκόσμιες ισορροπίες στην αγορά υδρογονανθράκων.

Η επιστροφή του Ιράν στις διεθνείς αγορές ενέργειας θα ασκήσει πίεση στις τιμές πετρελαίου, θα αυξήσει τον ανταγωνισμό με παραγωγούς του Κόλπου και θα προσφέρει στην Ευρώπη μια επιπλέον πηγή ενεργειακού εφοδιασμού σε μια περίοδο που η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει κορυφαία στρατηγική προτεραιότητα.

Οι μεγάλοι κερδισμένοι της επόμενης ημέρας

Η συμφωνία δεν αφορά μόνο το Ιράν.

Αφορά ολόκληρο το οικοσύστημα της παγκόσμιας οικονομίας.

Διεθνείς ενεργειακοί κολοσσοί, επενδυτικές τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, ναυτιλιακοί όμιλοι, κατασκευαστικοί γίγαντες και funds υποδομών παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.

Η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ χωρίς απειλές και στρατιωτικές εντάσεις θα μπορούσε να μειώσει το ασφάλιστρο κινδύνου που επιβαρύνει σήμερα τις θαλάσσιες μεταφορές και τις ενεργειακές αγορές.

Για τη διεθνή ναυτιλία, αυτό μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος, μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ασφαλέστερες εμπορικές διαδρομές.

Για τις αγορές, σημαίνει σταθερότερες τιμές ενέργειας.

Για το Ιράν, σημαίνει πρόσβαση σε κεφάλαια που δεν είχε δει εδώ και δεκαετίες.

Η σκιά του πυρηνικού προγράμματος

Παρά το θετικό κλίμα, το δυσκολότερο ζήτημα παραμένει ανοιχτό.

Η πρόσβαση στο ταμείο συνδέεται άμεσα με τις δεσμεύσεις της Τεχεράνης στο πυρηνικό μέτωπο.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, η Ουάσιγκτον απαιτεί:

• Πλήρη εγκατάλειψη στρατιωτικών πυρηνικών δυνατοτήτων
• Απομάκρυνση ή εξουδετέρωση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου
• Ενισχυμένους μηχανισμούς επιθεώρησης
• Διαρκή διεθνή έλεγχο εφαρμογής της συμφωνίας

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έχει καταστήσει σαφές ότι η οικονομική επανένταξη του Ιράν περνά μέσα από την πλήρη συμμόρφωση στους όρους αυτούς.

Η μεγαλύτερη γεωοικονομική συμφωνία της δεκαετίας;

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το ταμείο των 300 δισεκατομμυρίων θα δημιουργηθεί.

Είναι αν θα αποτελέσει το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης γεωοικονομικής μεταμόρφωσης της Μέσης Ανατολής.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η Ουάσιγκτον δεν προσφέρει στρατιωκές εγγυήσεις ούτε οικονομική βοήθεια με τη μορφή κρατικών προγραμμάτων.

Προσφέρει πρόσβαση στις διεθνείς αγορές, ιδιωτικά κεφάλαια και ένα μοντέλο ανάπτυξης που βασίζεται στην επένδυση αντί στην επιδότηση.

Εάν το σχέδιο επιτύχει, το Ιράν μπορεί να μετατραπεί από μια απομονωμένη δύναμη υπό κυρώσεις σε έναν από τους σημαντικότερους επενδυτικούς και ενεργειακούς κόμβους της Ευρασίας.

Και αν συμβεί αυτό, η συμφωνία που σήμερα παρουσιάζεται ως ειρηνευτικό πλαίσιο ίσως καταγραφεί στην ιστορία ως η μεγαλύτερη γεωοικονομική αναδιάταξη στη Μέση Ανατολή μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Πηγή: pagenews.gr