Μετανάστες: Νέο τέλος στον ρόλο των ΜΚΟ στη νομική καθοδήγηση ασύλου – Τι αλλάζει με την ΚΥΑ

Η κυβέρνηση προχωρά σε μία ακόμη θεσμική παρέμβαση στο πεδίο της μεταναστευτικής πολιτικής, θέτοντας σε εφαρμογή νέο σύστημα δωρεάν νομικής καθοδήγησης για τους αιτούντες διεθνή προστασία. Με την έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ), μεταβάλλεται ο τρόπος παροχής των υπηρεσιών ενημέρωσης, καθώς αυτές θα παρέχονται πλέον αποκλειστικά από πιστοποιημένους δικηγόρους εγγεγραμμένους σε ειδικό Μητρώο, αντικαθιστώντας το προηγούμενο μοντέλο στο οποίο σημαντικό ρόλο είχαν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μέσω συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων.

Η ρύθμιση αποτελεί μέρος της συνολικής στρατηγικής του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για αυστηρότερη διαχείριση του μεταναστευτικού, με έμφαση στη διακριτή αντιμετώπιση όσων πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας και όσων, σύμφωνα με την κυβερνητική πολιτική, οφείλουν να επιστρέψουν στις χώρες προέλευσής τους.

Την ΚΥΑ συνυπογράφουν ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης.

Ειδικό Μητρώο Δικηγόρων – Το νέο μοντέλο παροχής υπηρεσιών

Κεντρικός άξονας της απόφασης είναι η δημιουργία του Μητρώου Δικηγόρων Νομικής Καθοδήγησης, το οποίο θα τηρείται στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών υπό την εποπτεία της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδας.

Στο νέο μητρώο θα εγγράφονται αποκλειστικά δικηγόροι που πληρούν συγκεκριμένες επαγγελματικές προϋποθέσεις, έχουν ολοκληρώσει ειδική επιμόρφωση στο δίκαιο διεθνούς προστασίας και δεσμεύονται από αυστηρούς κανόνες αμεροληψίας, ασυμβίβαστου και επαγγελματικής δεοντολογίας.

Με το νέο πλαίσιο, η νομική καθοδήγηση αποκτά αποκλειστικά θεσμικό και δικηγορικό χαρακτήρα, ενισχύοντας –σύμφωνα με την κυβερνητική φιλοσοφία– τη διαφάνεια, την ομοιομορφία και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Αμοιβές έως 410 ευρώ και οικονομικό κίνητρο για εθελούσια επιστροφή

Η ΚΥΑ προβλέπει βασική αποζημίωση 160 ευρώ πλέον ΦΠΑ για κάθε συνεδρία νομικής καθοδήγησης, είτε αυτή πραγματοποιείται ατομικά είτε ομαδικά.

Παράλληλα εισάγεται πρόσθετη αποζημίωση 250 ευρώ πλέον ΦΠΑ, όταν ο αιτών άσυλο, ο οποίος δεν διαθέτει ισχυρό προσφυγικό προφίλ, επιλέξει μέσα σε δύο μήνες από τη συνεδρία να ενταχθεί σε πρόγραμμα εθελούσιας ή οικειοθελούς επιστροφής και η διαδικασία ολοκληρωθεί επιτυχώς.

Το πρόσθετο ποσό δεν καταβάλλεται με την απλή υποβολή αίτησης, αλλά μόνο μετά την πραγματική επιστροφή του ενδιαφερόμενου στη χώρα καταγωγής του, στοιχείο που συνδέει άμεσα το οικονομικό σκέλος της απόφασης με την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων επιστροφής.

Τι περιλαμβάνει η δωρεάν νομική καθοδήγηση

Η ενημέρωση αφορά αποκλειστικά το πρώτο στάδιο της διαδικασίας διεθνούς προστασίας και περιλαμβάνει:

• αναλυτική ενημέρωση για τη διαδικασία εξέτασης της αίτησης ασύλου,
• τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των αιτούντων,
• τις διαδικαστικές εγγυήσεις που προβλέπει η νομοθεσία,
• τη δυνατότητα άσκησης προσφυγής σε περίπτωση απορριπτικής απόφασης,
• τις διαδικασίες εθελούσιας ή οικειοθελούς επιστροφής,
• τα διαθέσιμα προγράμματα Υποβοηθούμενης Εθελούσιας Επιστροφής και Επανένταξης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους αιτούντες που προέρχονται από χώρες με ποσοστό αναγνώρισης διεθνούς προστασίας κάτω του 20%, οι οποίοι θα ενημερώνονται επιπλέον για τις συνέπειες της παράνομης εισόδου και παραμονής, καθώς και για τις εναλλακτικές δυνατότητες νόμιμης αποχώρησης από τη χώρα.

Δεν πρόκειται για πλήρη νομική εκπροσώπηση

Η ΚΥΑ διευκρινίζει ρητά ότι η δωρεάν νομική καθοδήγηση δεν συνιστά παροχή πλήρους νομικής υποστήριξης.

Οι δικηγόροι δεν θα προετοιμάζουν τους αιτούντες για τη συνέντευξη ασύλου, δεν θα συντάσσουν υπομνήματα, δικόγραφα ή προσφυγές και δεν θα παρέχουν εξατομικευμένη στρατηγική υπεράσπισης της υπόθεσής τους.

Στόχος της διαδικασίας είναι η αντικειμενική ενημέρωση για το ισχύον νομικό πλαίσιο και όχι η ανάληψη της υπόθεσης υπό την ιδιότητα του πληρεξουσίου δικηγόρου.

Ομαδικές συνεδρίες με αυστηρά χρονοδιαγράμματα

Το νέο σύστημα προβλέπει ταχεία ενεργοποίηση της διαδικασίας.

Η αρμόδια υπηρεσία ενημερώνει εντός δύο εργάσιμων ημερών την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων, η οποία μέσα σε μία ακόμη εργάσιμη ημέρα ορίζει τον αρμόδιο δικηγόρο.

Οι συνεδρίες θα πραγματοποιούνται κατά κανόνα ομαδικά, με ομάδες έως 15 ατόμων της ίδιας εθνικότητας και στο ίδιο διαδικαστικό στάδιο, ενώ σε ειδικές περιπτώσεις ο αριθμός των συμμετεχόντων μπορεί να αυξηθεί έως και στους 50. Για κρατούμενους σε ποινικές δομές προβλέπεται δυνατότητα ατομικής ενημέρωσης.

Αυστηρό ασυμβίβαστο και πλήρης εμπιστευτικότητα

Η νέα ρύθμιση εισάγει σαφές πλαίσιο αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων.

Δικηγόρος που παρέχει δωρεάν νομική καθοδήγηση δεν θα μπορεί στη συνέχεια να αναλάβει ιδιωτικά την ίδια υπόθεση ενώπιον των διοικητικών ή δικαστικών αρχών.

Παράλληλα, όλες οι πληροφορίες που γνωστοποιούνται κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης προστατεύονται πλήρως από το δικηγορικό απόρρητο, ενώ οι συμμετέχοντες δεσμεύονται από αυστηρή υποχρέωση εμπιστευτικότητας.

Στο πλαίσιο της νέας μεταναστευτικής στρατηγικής

Η εφαρμογή της ΚΥΑ εντάσσεται στη συνολική κατεύθυνση που έχει χαράξει το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου, ενίσχυση των επιστροφών και αποτελεσματικότερη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το υπουργείο, 599 αλλοδαποί έχουν ήδη επιλέξει τη διαδικασία της εθελούσιας επιστροφής προκειμένου να αποφύγουν την κράτηση, ενώ 450 επιστροφές έχουν ήδη ολοκληρωθεί και οι υπόλοιπες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Με τη νέα ΚΥΑ, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τον θεσμικό χαρακτήρα της νομικής ενημέρωσης, να ενοποιήσει τις διαδικασίες μέσω πιστοποιημένων δικηγόρων και να εντάξει την παροχή πληροφόρησης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μεταναστευτικής πολιτικής που δίνει αυξημένη βαρύτητα στις νόμιμες επιστροφές όσων δεν πληρούν τα κριτήρια διεθνούς προστασίας.