Η νέα ενεργειακή πολιορκία της Μέσης Ανατολής: Οι Χούθι απειλούν τη Σαουδική Αραβία

Μετά τα Στενά του Ορμούζ, στο στόχαστρο μπαίνει και το Bab el-Mandeb. Η ανακοίνωση των Χούθι για ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας δημιουργεί τον κίνδυνο μιας πρωτοφανούς ενεργειακής ασφυξίας, με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία, τις αγορές και τη γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή.

Η κρίση εισέρχεται σε μια νέα και πιο επικίνδυνη φάση

Η γεωπολιτική αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή αποκτά πλέον χαρακτηριστικά ολοκληρωμένου ενεργειακού πολέμου.

Η ανακοίνωση των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι δήλωσαν ότι επιβάλλουν ναυτικό αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία, δεν αποτελεί απλώς ακόμη μία στρατιωτική απειλή. Εισάγει έναν νέο παράγοντα αβεβαιότητας στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες βρίσκονται ήδη υπό πρωτοφανή πίεση.

Εάν μέχρι σήμερα το επίκεντρο της κρίσης ήταν τα Στενά του Ορμούζ, πλέον και το Bab el-Mandeb, η στρατηγική δίοδος που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν, μετατρέπεται σε πεδίο υψηλού γεωπολιτικού κινδύνου.

Το δεύτερο ενεργειακό “στενό” του πλανήτη

Το Bab el-Mandeb αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου.

Μέσω αυτού:

• μεταφέρεται σημαντικό μέρος των εξαγωγών σαουδαραβικού πετρελαίου,
• τροφοδοτούνται οι ευρωπαϊκές αγορές,
• διακινούνται φορτία προς την Ασία μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, μόνο τον Ιούνιο διακινήθηκαν από το Bab el-Mandeb περίπου 7,4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, έναντι 4,2 εκατ. βαρελιών την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Η αύξηση αυτή δεν είναι τυχαία.

Αποτελεί άμεση συνέπεια της δραστικής μείωσης της κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που ανάγκασε τη Σαουδική Αραβία να ανακατευθύνει μεγάλο μέρος των εξαγωγών της προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η στρατηγική των Χούθι και η σκιά της Τεχεράνης

Οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι εφαρμόζουν «ναυτικό εμπάργκο κατά του εγκληματικού σαουδαραβικού εχθρού», επικαλούμενοι ως αιτία τον αποκλεισμό της Υεμένης και τις πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές της Σαουδικής Αραβίας.

Ωστόσο, πίσω από τη ρητορική αυτή διακρίνεται η ευρύτερη στρατηγική της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Οι Χούθι αποτελούν τον σημαντικότερο περιφερειακό σύμμαχο της Τεχεράνης στην Αραβική Χερσόνησο και λειτουργούν ολοένα και περισσότερο ως εργαλείο άσκησης πίεσης απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και στους συμμάχους τους.

Δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών αναφέρουν ότι η Τεχεράνη έχει ενθαρρύνει τους Χούθι να εξετάσουν το κλείσιμο του Bab el-Mandeb, εφόσον συνεχιστούν οι αμερικανικές επιθέσεις σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές.

Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί στην πράξη, η κρίση παύει να είναι τοπική και μετατρέπεται σε μέρος της ευρύτερης αντιπαράθεσης μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και των αραβικών μοναρχιών του Κόλπου.

Η Σαουδική Αραβία εγκλωβίζεται ενεργειακά

Η γεωγραφία λειτουργεί πλέον εις βάρος του Ριάντ.

Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν εξαιρετικά επισφαλή και το Bab el-Mandeb να απειλείται από τους Χούθι, οι διαθέσιμες θαλάσσιες οδοί περιορίζονται δραματικά.

Η UBS εκτιμά ότι περίπου 4,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως εξάγονται σήμερα από το λιμάνι Yanbu.

Από αυτά, περίπου 2,5 εκατ. βαρέλια διέρχονται νότια μέσω του Bab el-Mandeb προς τις ασιατικές αγορές.

Εάν ο αποκλεισμός εφαρμοστεί στην πράξη, σημαντικό μέρος των σαουδαραβικών εξαγωγών ενδέχεται να παγώσει, περιορίζοντας αισθητά τη διεθνή προσφορά πετρελαίου.

Οι αγορές προεξοφλούν νέο ενεργειακό σοκ

Οι αναλυτές παρακολουθούν με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις.

Ο Giovanni Staunovo της UBS προειδοποιεί ότι μεγάλο μέρος των σαουδαραβικών εξαγωγών που εξαρτώνται από το Bab el-Mandeb βρίσκεται πλέον σε κίνδυνο.

Από την πλευρά του, ο Jorge Leon της Rystad Energy επισημαίνει ότι οι Χούθι δεν έχουν ακόμη εξηγήσει πώς θα επιβάλουν τον αποκλεισμό. Ωστόσο, υπενθυμίζει ότι έχουν ήδη αποδείξει την ικανότητά τους να πλήττουν εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η πραγματική ανησυχία δεν αφορά μόνο την απειλή.

Αφορά την πιθανότητα οι αγορές να θεωρήσουν ότι η απειλή είναι απολύτως αξιόπιστη.

Στην αγορά πετρελαίου, πολλές φορές η προσδοκία μιας διαταραχής αρκεί για να προκαλέσει έντονες ανατιμήσεις.

Το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα δοκιμάζεται

Η διεθνής ενεργειακή αγορά βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές σενάριο.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα μεταφοράς πετρελαίου κινδυνεύουν να τεθούν ταυτόχρονα εκτός πλήρους λειτουργίας.

Σε περίοδο ειρήνης:

• περίπου 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ,
• ενώ το Bab el-Mandeb αποτελεί τη βασική δίοδο μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Μέσης Ανατολής.

Η ταυτόχρονη αποσταθεροποίηση και των δύο διαδρόμων θα μπορούσε να προκαλέσει τη σοβαρότερη ενεργειακή διαταραχή μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.

Οι συνέπειες για την Ευρώπη

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής, ενώ η Διώρυγα του Σουέζ και η Ερυθρά Θάλασσα αποτελούν κρίσιμες οδούς τόσο για το πετρέλαιο όσο και για τα εμπορεύματα.

Ενδεχόμενη παράταση της κρίσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε:

• νέα άνοδο του πληθωρισμού,
• αυξημένο ενεργειακό κόστος για τη βιομηχανία,
• επιβάρυνση των μεταφορικών,
• καθυστερήσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού,
• αναζωπύρωση των φόβων για επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η ενέργεια ως όπλο ισχύος

Η Μέση Ανατολή επιβεβαιώνει για ακόμη μία φορά ότι η ενέργεια δεν αποτελεί απλώς οικονομικό αγαθό αλλά εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.

Οι Χούθι επιχειρούν να μετατρέψουν την Ερυθρά Θάλασσα σε ακόμη ένα μέτωπο πίεσης προς τη Σαουδική Αραβία και τους δυτικούς συμμάχους της, ενώ η Τεχεράνη αξιοποιεί την περιφερειακή της επιρροή για να αυξήσει το κόστος κάθε στρατιωτικής ή οικονομικής πίεσης που δέχεται.

Το αν η απειλή θα εξελιχθεί σε πλήρη ναυτικό αποκλεισμό παραμένει αβέβαιο. Ωστόσο, ακόμη και ως ενδεχόμενο, αρκεί για να υπενθυμίσει ότι η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρόμων έχει επιστρέψει στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής.

Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα δεν αφορά πλέον μόνο την Υεμένη ή τη Σαουδική Αραβία. Αγγίζει τον πυρήνα της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας και της διεθνούς οικονομίας. Εάν οι απειλές των Χούθι μετατραπούν σε συστηματική παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στις τιμές του πετρελαίου. Θα επηρεάσουν τον πληθωρισμό, το κόστος μεταφορών, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις γεωπολιτικές ισορροπίες σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η ενέργεια εξελίσσεται για ακόμη μία φορά στο ισχυρότερο στρατηγικό όπλο του 21ου αιώνα.

Πηγή: Pagenews.gr