52 χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση: Η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από τα τανκς, αλλά και από την απαξίωση
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 9 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//52 χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση: Η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από τα τανκς, αλλά και από την απαξίωση
Η Αποκατάσταση της Δημοκρατίας υπήρξε μία από τις καθοριστικότερες στιγμές της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας. Σαν σήμερα, πριν από 52 χρόνια, μια κοινωνία τραυματισμένη από τη δικτατορία, την καταστολή και την κυπριακή τραγωδία αναζητούσε ένα σταθερό σημείο αναφοράς.
Οι ελπίδες και οι προσδοκίες του ελληνικού λαού ταυτίστηκαν τότε με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο οποίος επέστρεψε στην Αθήνα για να αναλάβει την ιστορική αποστολή της δημοκρατικής μετάβασης. Η νομιμοποίηση του ΚΚΕ, η κατάργηση της μοναρχίας μέσα από δημοψήφισμα, η ψήφιση του Συντάγματος του 1975 και, λίγα χρόνια αργότερα, η ένταξη της Ελλάδας στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα συγκρότησαν τα θεμέλια της νέας εποχής.
Η επιλογή της ευρωπαϊκής πορείας δεν υπήρξε απλώς μια οικονομική ή διπλωματική απόφαση. Ήταν η στρατηγική αγκύρωση της Ελλάδας στη Δύση, στη δημοκρατική σταθερότητα και σε ένα πλαίσιο θεσμικών εγγυήσεων που θα λειτουργούσε ως ασπίδα απέναντι σε μελλοντικές εκτροπές.
Η επέτειος δεν πρέπει να εξαντλείται στο εθιμοτυπικό
Κάθε 24η Ιουλίου, το πολιτικό σύστημα τιμά την επέτειο με δηλώσεις, δεξιώσεις και αναφορές στη θεσμική ανθεκτικότητα της χώρας. Όμως η Δημοκρατία δεν μπορεί να μετριέται μόνο με το αν πραγματοποιούνται εκλογές ή αν λειτουργεί τυπικά το Κοινοβούλιο.
Η ουσία της βρίσκεται αλλού: στη συμμετοχή των πολιτών, στην εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς, στην ισονομία, στην κοινωνική δικαιοσύνη και στην πραγματική δυνατότητα του λαού να επηρεάζει τις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή του.
Δημοκρατία χωρίς ενεργούς πολίτες είναι μια Δημοκρατία ελλιπής.
Όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας απομακρύνονται από την πολιτική, όταν η αποχή μετατρέπεται σε μόνιμο χαρακτηριστικό των εκλογικών αναμετρήσεων και όταν κυριαρχεί η πεποίθηση ότι «όλοι είναι ίδιοι», το πρόβλημα δεν είναι μόνο κομματικό. Είναι βαθιά θεσμικό.
Η λαϊκή κυριαρχία δεν μπορεί να περιορίζεται σε μία ψήφο ανά τέσσερα χρόνια. Προϋποθέτει ενημερωμένους πολίτες, λογοδοσία, διαφάνεια, ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και τη βεβαιότητα ότι ο νόμος εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο απέναντι στους ισχυρούς και στους αδύναμους.
Θεσμοί που αμφισβητούνται, Δημοκρατία που αποδυναμώνεται
Η Δημοκρατία τραυματίζεται όταν οι θεσμοί αμφισβητούνται διαρκώς ή χρησιμοποιούνται ως εργαλεία της εκάστοτε πολιτικής σκοπιμότητας.
Η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, η ελευθερία του Τύπου, η λειτουργία των ανεξάρτητων αρχών και η ποιότητα του κοινοβουλευτικού διαλόγου δεν αποτελούν δευτερεύουσες λεπτομέρειες του πολιτεύματος. Αποτελούν τον πυρήνα του.
Όταν η πολιτική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε μόνιμη τοξικότητα, όταν οι θεσμικές διαδικασίες αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως πεδία κομματικού ανταγωνισμού και όταν η καταγγελία υποκαθιστά την απόδειξη, η κοινωνία σταδιακά χάνει την εμπιστοσύνη της.
Και μια Δημοκρατία χωρίς εμπιστοσύνη μπορεί να παραμένει τυπικά όρθια, αλλά εσωτερικά αποδυναμώνεται.
Η σημερινή συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση θα μπορούσε να αποτελέσει μια μεγάλη ευκαιρία θεσμικής ανανέωσης. Ωστόσο, για να αποκτήσει πραγματικό νόημα, πρέπει να ξεφύγει από την τακτική του κομματικού υπολογισμού. Το Σύνταγμα δεν ανήκει σε μία κυβέρνηση ούτε σε μία κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ανήκει στον ελληνικό λαό και δεσμεύει όλες τις εξουσίες.
Μια οικονομία για λίγους δεν ενισχύει τη Δημοκρατία
Η Δημοκρατία δεν δοκιμάζεται μόνο στους θεσμούς. Δοκιμάζεται καθημερινά στην οικονομία και στην κοινωνία.
Όταν ο πολίτης αδυνατεί να πληρώσει το ενοίκιό του, όταν ο εργαζόμενος αισθάνεται ότι η προσπάθειά του δεν ανταμείβεται, όταν οι νέοι δυσκολεύονται να δημιουργήσουν οικογένεια ή να σχεδιάσουν το μέλλον τους, η σχέση τους με το κράτος και το πολιτικό σύστημα φθείρεται.
Η οικονομική ανάπτυξη που δεν διαχέεται στην κοινωνία δεν αρκεί. Οι θετικοί δείκτες και οι επενδυτικές επιδόσεις αποκτούν πραγματική αξία όταν μεταφράζονται σε καλύτερους μισθούς, σταθερές θέσεις εργασίας, προσιτή κατοικία, ποιοτική υγεία και αποτελεσματική δημόσια παιδεία.
Μια οικονομία που λειτουργεί για πολύ λίγους παράγει κοινωνική απογοήτευση και πολιτική αποξένωση.
Η έντονη ακρίβεια, η στεγαστική πίεση, οι ανισότητες και η αίσθηση ανασφάλειας μπορούν να γίνουν εύφορο έδαφος για την άνοδο του λαϊκισμού, της συνωμοσιολογίας και της ακραίας πολιτικής έκφρασης.
Η Δημοκρατία θωρακίζεται όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι διαθέτουν πραγματική προοπτική. Όχι όταν τους ζητείται απλώς να επιδεικνύουν υπομονή.
Παιδεία, εργασία και ασφάλεια ως δημοκρατικά δικαιώματα
Η ποιότητα της παιδείας αποτελεί επίσης θεμελιώδες ζήτημα δημοκρατικής λειτουργίας. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που δεν εξοπλίζει τους νέους με γνώσεις, κρίση και δυνατότητα κοινωνικής ανέλιξης αναπαράγει τις ανισότητες αντί να τις περιορίζει.
Το ίδιο ισχύει για την εργασία. Όταν η εργασία δεν εξασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση, η κοινωνική συνοχή αποδυναμώνεται. Όταν η ασφάλεια του πολίτη γίνεται αντικείμενο κομματικής διαχείρισης και όχι σταθερή κρατική υποχρέωση, δημιουργείται η αίσθηση εγκατάλειψης.
Η προστασία της ζωής, της περιουσίας και της καθημερινότητας του πολίτη δεν αποτελεί αυταρχική εμμονή. Είναι στοιχειώδης υποχρέωση κάθε οργανωμένης και δημοκρατικής Πολιτείας.
Το αγροτικό πρόβλημα και η Ελλάδα των δύο ταχυτήτων
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση της ελληνικής περιφέρειας και του πρωτογενούς τομέα.
Η εγκατάλειψη των χωριών, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, το υψηλό κόστος παραγωγής και οι δυσκολίες πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες δημιουργούν μια χώρα δύο ταχυτήτων: μια Ελλάδα των μεγάλων αστικών κέντρων και μια Ελλάδα που αισθάνεται ότι βρίσκεται στα όρια της κρατικής προσοχής.
Η αγροτική παραγωγή δεν αφορά μόνο την οικονομία. Συνδέεται με τη διατροφική ασφάλεια, τη δημογραφική αντοχή, την προστασία της υπαίθρου και τη διατήρηση της εθνικής παρουσίας σε κρίσιμες περιοχές.
Μια Δημοκρατία που επιτρέπει σε ολόκληρες περιφέρειες να ερημώνουν υπονομεύει σταδιακά την ίδια την κοινωνική και εθνική της συνοχή.
Η εθνική απαισιοδοξία ως πολιτικός κίνδυνος
Στα εθνικά θέματα, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν διαρκή τουρκικό αναθεωρητισμό, ο οποίος εκφράζεται άλλοτε μέσα από ρητορικές αμφισβητήσεις και άλλοτε μέσα από τη δημιουργία τετελεσμένων.
Η αδυναμία παραγωγής μιας σταθερής και μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής μπορεί να γεννήσει στην κοινωνία ένα επικίνδυνο αίσθημα εθνικής απαισιοδοξίας.
Η αίσθηση ότι η Ελλάδα βρίσκεται διαρκώς σε άμυνα, ότι οι κόκκινες γραμμές μετακινούνται και ότι οι σύμμαχοι λειτουργούν μόνο βάσει των δικών τους συμφερόντων δεν επηρεάζει μόνο την εξωτερική πολιτική. Επηρεάζει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος και τη δυνατότητά του να προστατεύει την κυριαρχία και τα εθνικά δικαιώματα.
Η Δημοκρατία χρειάζεται ειρήνη, αλλά η ειρήνη δεν διασφαλίζεται με παθητικότητα. Χρειάζεται ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, ενεργητική διπλωματία, διεθνείς συμμαχίες και καθαρές εθνικές θέσεις.
Η Κύπρος ως ανοιχτή πληγή του Ελληνισμού
Πενήντα δύο χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση, η κυπριακή τραγωδία παραμένει ανοιχτή.
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τμήμα της επικράτειάς της υπό τουρκική κατοχή. Η κατοχή δεν μπορεί να μετατραπεί σε «κανονικότητα» ούτε να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη διπλωματικό ζήτημα χαμηλής έντασης.
Η υπεράσπιση της διεθνούς νομιμότητας στην Κύπρο αποτελεί δοκιμασία όχι μόνο για τον Ελληνισμό, αλλά και για την αξιοπιστία της Ευρώπης.
Η Ελλάδα οφείλει να διατηρεί το Κυπριακό στην κορυφή των εθνικών της προτεραιοτήτων, αποφεύγοντας τόσο τις εύκολες κορώνες όσο και τη σιωπηλή αποδοχή της στασιμότητας.
Αγία Σοφία, Συρία και Μονή Σινά
Οι εξελίξεις που αφορούν ιστορικά και θρησκευτικά μνημεία του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας προσθέτουν ένα ακόμη πεδίο ανησυχίας.
Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί αποτέλεσε ισχυρό συμβολικό πλήγμα για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Παράλληλα, η δοκιμασία των χριστιανικών κοινοτήτων στη Συρία και οι ανησυχίες γύρω από το καθεστώς και το μέλλον της Μονής της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά υπενθυμίζουν ότι η προστασία του ελληνικού και ορθόδοξου πολιτιστικού αποτυπώματος δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη.
Η Ελλάδα οφείλει να κινητοποιεί συστηματικά τα διεθνή και ευρωπαϊκά fora, όχι μόνο όταν μια κρίση φτάνει στην κορύφωσή της, αλλά προληπτικά και με σταθερότητα.
Η Δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένη
Το μεγαλύτερο λάθος μιας ώριμης Δημοκρατίας είναι να θεωρήσει ότι δεν κινδυνεύει.
Η σύγχρονη ιστορία δείχνει ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί δεν καταρρέουν πάντοτε με πραξικοπήματα, στρατιωτικές επεμβάσεις ή τανκς στους δρόμους. Μπορούν να διαβρωθούν σταδιακά μέσα από την αδιαφορία, την απαξίωση, τη χειραγώγηση, την κοινωνική απόγνωση και την απομάκρυνση των πολιτών από τα κοινά.
Ό,τι θεωρούμε δεδομένο, παύουμε συχνά να το προστατεύουμε.
Γι’ αυτό η Δημοκρατία χρειάζεται καθημερινή θωράκιση: με ισχυρούς θεσμούς, ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, ελεύθερη ενημέρωση, ενεργούς πολίτες, κοινωνική δικαιοσύνη και ουσιαστικό σεβασμό στη διαφορετική άποψη.
Ημέρα μνήμης και εθνικής περισυλλογής
Η 24η Ιουλίου είναι μια ημέρα που δικαιολογεί την υπερηφάνεια. Η Ελλάδα διαθέτει επί 52 χρόνια σταθερή κοινοβουλευτική Δημοκρατία, χωρίς εκτροπές και με αδιατάρακτη ευρωπαϊκή πορεία.
Αλλά δεν είναι ημέρα αυτάρεσκου πανηγυρισμού.
Είναι ημέρα μνήμης για όσους αντιστάθηκαν στη δικτατορία, για όσους διώχθηκαν, βασανίστηκαν ή θυσιάστηκαν για την ελευθερία. Είναι επίσης ημέρα απολογισμού για όσα το πολιτικό σύστημα πέτυχε, αλλά και για όσα δεν κατόρθωσε να διορθώσει.
Η Δημοκρατία δεν τιμάται μόνο με δεξιώσεις. Τιμάται όταν λειτουργεί.
Όταν ο πολίτης ακούγεται. Όταν οι θεσμοί προστατεύονται. Όταν η οικονομία υπηρετεί την κοινωνία. Όταν η χώρα υπερασπίζεται με αυτοπεποίθηση τα συμφέροντά της. Όταν η νέα γενιά μπορεί να ελπίζει.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την ιστορική επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, η Ελλάδα καλείται να αποδείξει ότι η Μεταπολίτευση δεν αποτελεί μόνο μια ένδοξη ανάμνηση, αλλά μια ζωντανή δημοκρατική παρακαταθήκη.
Η σημερινή ημέρα είναι, επομένως, πρωτίστως ημέρα εθνικής περισυλλογής, ευθύνης και δημοκρατικής εγρήγορσης.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
