Πλεόνασμα-μαμούθ €4,49 δισ.: Ο ΦΠΑ γέμισε τα ταμεία – Η «κρυφή» αλήθεια πίσω από τα νούμερα

Ο κρατικός προϋπολογισμός ξεπέρασε τον εξαμηνιαίο στόχο κατά 2,538 δισ. ευρώ, όμως το μεγαλύτερο μέρος της εντυπωσιακής διαφοράς προέρχεται από μεταθέσεις πληρωμών. Μετά τις αναγκαίες προσαρμογές, η ουσιαστική υπέρβαση περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ.

Με ένα εντυπωσιακό πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 4,491 δισ. ευρώ έκλεισε το πρώτο εξάμηνο του 2026 ο κρατικός προϋπολογισμός, εμφανίζοντας επίδοση υπερδιπλάσια του στόχου των 1,953 δισ. ευρώ.

Η πρώτη ανάγνωση των στοιχείων δημιουργεί την εικόνα μιας δημοσιονομικής υπεραπόδοσης της τάξης των 2,538 δισ. ευρώ, με τα φορολογικά έσοδα να κινούνται υψηλότερα από τις προβλέψεις και τις κρατικές δαπάνες χαμηλότερα από τον προγραμματισμό.

Πίσω από τον εντυπωσιακό αριθμό, ωστόσο, βρίσκεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα.

Μεγάλο μέρος της διαφοράς δεν αποτελεί μόνιμο δημοσιονομικό όφελος, αλλά συνδέεται με πληρωμές οι οποίες δεν πραγματοποιήθηκαν στο πρώτο εξάμηνο και μεταφέρθηκαν χρονικά για τους επόμενους μήνες. Μετά την αφαίρεση των συγκεκριμένων ετεροχρονισμών και ορισμένων έκτακτων εσόδων, η πραγματική υπέρβαση έναντι του στόχου περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ.

Το πλεόνασμα των 4,49 δισ. ευρώ

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου–Ιουνίου 2026, το συνολικό ισοζύγιο παρουσίασε έλλειμμα 929 εκατ. ευρώ.

Ο στόχος προέβλεπε έλλειμμα 3,136 δισ. ευρώ, ενώ κατά το αντίστοιχο εξάμηνο του 2025 είχε καταγραφεί έλλειμμα 564 εκατ. ευρώ.

Το πρωτογενές αποτέλεσμα, δηλαδή το δημοσιονομικό ισοζύγιο πριν από την καταβολή των τόκων για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4,491 δισ. ευρώ.

Η επίδοση ήταν:

• κατά 2,538 δισ. ευρώ καλύτερη από τον στόχο,
• αλλά κατά 28 εκατ. ευρώ χαμηλότερη από το πρωτογενές πλεόνασμα των 4,519 δισ. ευρώ που είχε καταγραφεί στο πρώτο εξάμηνο του 2025.

Η μεγάλη εικόνα κρύβει ετεροχρονισμούς

Η διαφορά των 2,538 δισ. ευρώ από τον στόχο δεν μπορεί να θεωρηθεί στο σύνολό της καθαρή δημοσιονομική υπεραπόδοση.

Στα στοιχεία περιλαμβάνονται σημαντικές πληρωμές που είχαν προγραμματιστεί για το πρώτο εξάμηνο, αλλά μετατέθηκαν χρονικά.

Ειδικότερα, καταγράφονται:

• 81 εκατ. ευρώ από ετεροχρονισμό πληρωμών εξοπλιστικών προγραμμάτων,
• 555 εκατ. ευρώ από πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων,
• 1,597 δισ. ευρώ από μεταβιβάσεις προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης,
• 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας καζίνο στο Ελληνικό.

Οι πληρωμές αυτές είτε θα πραγματοποιηθούν αργότερα είτε δεν υπολογίζονται με τον ίδιο τρόπο στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης.

Μετά την αφαίρεσή τους, η πραγματική υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι του στόχου περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ.

Δεν είναι το πλεόνασμα ολόκληρης της οικονομίας

Μια ακόμη κρίσιμη διευκρίνιση αφορά τη φύση των στοιχείων.

Το πρωτογενές πλεόνασμα των 4,491 δισ. ευρώ:

• αφορά την Κεντρική Διοίκηση,
• υπολογίζεται σε τροποποιημένη ταμειακή βάση,
• δεν αποτελεί το τελικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης.

Το συνολικό αποτέλεσμα θα πρέπει να συμπεριλάβει τα οικονομικά δεδομένα των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των υπόλοιπων φορέων της Γενικής Κυβέρνησης.

Συνεπώς, ο αριθμός των 4,49 δισ. ευρώ δεν πρέπει να ταυτίζεται αυτομάτως με το πλεόνασμα που τελικά θα αναγνωριστεί βάσει των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.

Οι φόροι έφεραν 33,824 δισ. ευρώ

Η ουσιαστικότερη θετική ένδειξη προέρχεται από την πορεία των φορολογικών εσόδων.

Οι συνολικές εισπράξεις της κατηγορίας «Φόροι» έφτασαν τα 33,824 δισ. ευρώ στο πρώτο εξάμηνο.

Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται:

• 306 εκατ. ευρώ ΦΠΑ που σχετίζεται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού,
• 135 εκατ. ευρώ από τη δεύτερη δόση για την άδεια λειτουργίας του καζίνο στο Ελληνικό.

Εάν αφαιρεθούν τα δύο συγκεκριμένα ποσά, τα φορολογικά έσοδα διαμορφώνονται στα 33,383 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 584 εκατ. ευρώ, ή κατά 1,8%.

Πρόκειται για μια σημαντική υπέρβαση, η οποία δείχνει ότι η φορολογική βάση εξακολούθησε να αποδίδει ισχυρότερα από τις αρχικές προβλέψεις.

Ο ΦΠΑ ήταν ο μεγάλος πρωταγωνιστής

Η βασική πηγή της φορολογικής υπεραπόδοσης ήταν ο ΦΠΑ.

Τα συνολικά έσοδα από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας ανήλθαν στα 14,577 δισ. ευρώ.

Ακόμη και μετά την αφαίρεση των 306 εκατ. ευρώ που συνδέονται με την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού, οι εισπράξεις από ΦΠΑ ήταν κατά 573 εκατ. ευρώ υψηλότερες από τον στόχο.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να αντανακλά έναν συνδυασμό παραγόντων:

• την ονομαστική αύξηση της κατανάλωσης,
• τις αυξημένες τιμές προϊόντων και υπηρεσιών,
• την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών συναλλαγών,
• την αποτελεσματικότερη φορολογική συμμόρφωση,
• τους ελέγχους και τις ψηφιακές διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ.

Ωστόσο, η υψηλή απόδοση του ΦΠΑ έχει και δεύτερη ανάγνωση.

Επειδή ο ΦΠΑ υπολογίζεται επί της τελικής τιμής των προϊόντων, οι πληθωριστικές πιέσεις μπορούν να ενισχύουν τα δημόσια έσοδα ακόμη και όταν η πραγματική αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών παραμένει περιορισμένη.

Οι πολίτες έδωσαν περισσότερα από τον στόχο

Στα 10,917 δισ. ευρώ έφτασαν συνολικά τα έσοδα από τους φόρους εισοδήματος, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 147 εκατ. ευρώ.

Η θετική διαφορά προήλθε κυρίως από τη φορολογία φυσικών προσώπων.

Οι εισπράξεις από τους πολίτες ήταν κατά 311 εκατ. ευρώ υψηλότερες από την πρόβλεψη.

Αντίθετα:

• ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων υπολείφθηκε του στόχου κατά 125 εκατ. ευρώ,
• οι λοιποί φόροι εισοδήματος εμφάνισαν υστέρηση 39 εκατ. ευρώ.

Η σύνθεση αυτή δημιουργεί πολιτικό και οικονομικό ενδιαφέρον, καθώς δείχνει ότι η υπεραπόδοση στηρίχθηκε περισσότερο στα φυσικά πρόσωπα παρά στις επιχειρήσεις.

Ο ΕΝΦΙΑ έφερε επιπλέον 46 εκατ. ευρώ

Τα έσοδα από φόρους ακίνητης περιουσίας ανήλθαν σε 1,685 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας την πρόβλεψη κατά 46 εκατ. ευρώ.

Η καλύτερη πορεία των εισπράξεων από την ακίνητη περιουσία προστέθηκε στη θετική συμβολή του ΦΠΑ και της φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων.

Η εικόνα επιβεβαιώνει ότι ο κύριος πυρήνας της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης εξακολουθεί να βασίζεται σε φόρους που επιβαρύνουν άμεσα ή έμμεσα τα νοικοκυριά.

Η ακρίβεια στα καύσιμα χτύπησε τους ειδικούς φόρους

Στον αντίποδα, οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης εμφάνισαν σημαντική υστέρηση.

Οι εισπράξεις από ΕΦΚ διαμορφώθηκαν στα 3,223 δισ. ευρώ, κατά 233 εκατ. ευρώ χαμηλότερα από τον στόχο.

Η υστέρηση συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την κατανάλωση καυσίμων, η οποία επηρεάζεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος και τη συγκράτηση της ζήτησης.

Η εξέλιξη αποκαλύπτει μία από τις αντιφάσεις της εκτέλεσης του προϋπολογισμού:

Ο ΦΠΑ ενισχύεται από τις υψηλές ονομαστικές τιμές, αλλά οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης υποχωρούν όταν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις περιορίζουν τις ποσότητες καυσίμων που αγοράζουν.

Στα 36 δισ. ευρώ τα καθαρά έσοδα

Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν συνολικά στα 36,012 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υπέρβαση 1,079 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Η σύγκριση, όμως, επηρεάζεται από τον χρόνο είσπραξης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Στον προϋπολογισμό προβλεπόταν ότι τον Ιούνιο θα εισπράττονταν 1,258 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Από αυτά:

• τα 884 εκατ. ευρώ είχαν ήδη εισπραχθεί τον Απρίλιο,
• τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένονται εντός του έτους.

Χωρίς την επίδραση αυτής της χρονικής μετατόπισης, τα καθαρά έσοδα εμφανίζονται αυξημένα κατά 1,454 δισ. ευρώ, ή 4,3%, έναντι του στόχου.

Ισχυρός ο Ιούνιος: €5,793 δισ. από φόρους

Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν η φορολογική απόδοση του Ιουνίου.

Τα έσοδα από φόρους έφτασαν τα 5,793 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον μηνιαίο στόχο κατά 413 εκατ. ευρώ, ή 7,7%.

Τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν στα 2,237 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 229 εκατ. ευρώ έναντι της πρόβλεψης.

Οι φόροι εισοδήματος απέφεραν 2,069 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 139 εκατ. ευρώ.

Ειδικότερα:

• ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων απέδωσε 99 εκατ. ευρώ περισσότερα,
• ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων εμφάνισε υστέρηση 20 εκατ. ευρώ.

Ο Ιούνιος επιβεβαίωσε έτσι ότι η φορολογική υπεραπόδοση δεν στηρίχθηκε μόνο σε έκτακτα ή εφάπαξ έσοδα, αλλά και στην πορεία των τακτικών εισπράξεων.

Γιατί τα καθαρά έσοδα του Ιουνίου εμφανίζονται μειωμένα

Παρά την καλή εικόνα των φόρων, τα συνολικά καθαρά έσοδα του Ιουνίου ήταν κατά 1,452 δισ. ευρώ χαμηλότερα από τον μηνιαίο στόχο.

Η μεγάλη αυτή απόκλιση οφείλεται κυρίως στη χρονική μετατόπιση της δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Εάν αφαιρεθεί η συγκεκριμένη επίδραση, η υστέρηση περιορίζεται στα 194 εκατ. ευρώ.

Το μεγαλύτερο μέρος της υπολειπόμενης διαφοράς συνδέεται με τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, τα οποία ήταν μειωμένα κατά 473 εκατ. ευρώ.

Δαπάνες χαμηλότερες κατά €1,127 δισ.

Οι κρατικές δαπάνες έφτασαν στο πρώτο εξάμηνο τα 36,942 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 38,068 δισ. ευρώ.

Ήταν, συνεπώς, χαμηλότερες από τον προγραμματισμό κατά 1,127 δισ. ευρώ.

Σε σύγκριση, ωστόσο, με το πρώτο εξάμηνο του 2025, οι δαπάνες ήταν αυξημένες κατά 1,996 δισ. ευρώ.

Αυτό σημαίνει ότι το κράτος δαπάνησε περισσότερα σε ετήσια βάση, αλλά λιγότερα από όσα είχε αρχικά προγραμματίσει για το εξάμηνο.

Στον Τακτικό Προϋπολογισμό, οι πληρωμές υπολείπονταν του στόχου κατά 1,141 δισ. ευρώ.

Οι επενδυτικές δαπάνες ανήλθαν στα 5,796 δισ. ευρώ, οριακά υψηλότερες κατά 15 εκατ. ευρώ από τον στόχο και αυξημένες κατά 745 εκατ. ευρώ σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Πού κατευθύνθηκαν τα μεγαλύτερα ποσά

Μεταξύ των σημαντικότερων πληρωμών του πρώτου εξαμήνου περιλαμβάνονται:

• 1,201 δισ. ευρώ προς τον ΕΟΠΥΥ,
• 1,354 δισ. ευρώ προς τον ΟΠΕΚΑ,
• 915 εκατ. ευρώ προς την ΕΚΑΠΥ για φάρμακα και υπηρεσίες υγείας,
• 683 εκατ. ευρώ προς νοσοκομεία και δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας,
• 220 εκατ. ευρώ για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση οικογενειών με παιδιά.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι σημαντικό τμήμα των κρατικών πληρωμών κατευθύνεται στην κοινωνική προστασία και στο σύστημα Υγείας.

Παράλληλα, όμως, η υστέρηση ορισμένων μεταβιβαστικών πληρωμών είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το ταμειακό πρωτογενές πλεόνασμα εμφανίζεται τόσο υψηλό.

Δημοσιονομικό “μαξιλάρι” ή λογιστική εικόνα;

Η πορεία του προϋπολογισμού δημιουργεί αναμφίβολα ένα θετικό μήνυμα για την ανθεκτικότητα των κρατικών εσόδων.

Οι φόροι κινούνται πάνω από τον στόχο, το συνολικό έλλειμμα είναι σαφώς χαμηλότερο από την πρόβλεψη και οι επενδυτικές δαπάνες παραμένουν αυξημένες σε σχέση με το 2025.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να θεωρηθεί ότι υπάρχει ήδη ένας ελεύθερος δημοσιονομικός χώρος 2,5 δισ. ευρώ που μπορεί να διοχετευθεί σε παροχές ή φοροελαφρύνσεις.

Το μεγαλύτερο μέρος της διαφοράς συνδέεται με πληρωμές που απλώς δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί.

Η καθαρή υπέρβαση των 171 εκατ. ευρώ αποτελεί πιο ασφαλή ένδειξη της πραγματικής επίδοσης, χωρίς όμως να είναι ακόμη το τελικό αποτέλεσμα για το σύνολο του έτους.

Το βλέμμα στη ΔΕΘ

Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου αποκτούν ιδιαίτερη πολιτική σημασία ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.

Η κυβέρνηση αναζητεί δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις σε φορολογία, εισοδήματα και κοινωνική πολιτική.

Η ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων ενισχύει την επιχειρηματολογία ότι η οικονομία και η φορολογική συμμόρφωση μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετες δυνατότητες.

Ωστόσο, οι τελικές αποφάσεις δεν θα εξαρτηθούν μόνο από το ταμειακό αποτέλεσμα του εξαμήνου.

Θα πρέπει να συνυπολογιστούν:

• η εκτέλεση των δαπανών στο δεύτερο εξάμηνο,
• το κόστος των ενεργειακών και γεωπολιτικών εξελίξεων,
• η πορεία της κατανάλωσης,
• τα έσοδα από τον τουρισμό,
• η επίτευξη των ετήσιων δημοσιονομικών στόχων,
• οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες.

Η πραγματική ανάγνωση του πλεονάσματος

Ο τίτλος των 4,491 δισ. ευρώ είναι ισχυρός, αλλά δεν λέει ολόκληρη την ιστορία.

Ο προϋπολογισμός παρουσιάζει καλύτερη εικόνα από τον στόχο, όμως:

• μεγάλο μέρος της υπέρβασης προέρχεται από μεταθέσεις πληρωμών,
• τα έσοδα στηρίζονται κυρίως στον ΦΠΑ και στη φορολογία φυσικών προσώπων,
• οι φόροι επιχειρήσεων κινούνται χαμηλότερα από τις προβλέψεις,
• οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης υποχωρούν,
• και το τελικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί.

Η θετική είδηση είναι ότι τα έσοδα αντέχουν και ο προϋπολογισμός δεν εκτροχιάζεται.

Η δύσκολη πολιτική ερώτηση είναι διαφορετική:

Πόσο από αυτή την υπεραπόδοση μπορεί να επιστρέψει στην οικονομία και στα νοικοκυριά, χωρίς να υπονομευθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι του δεύτερου εξαμήνου;

Πηγή: pagenews.gr