Γεραπετρίτης στην Άγκυρα: «Με κάθε μέσο» – Τα 12 μίλια, ο GSI και το τέλος της παθητικής Ελλάδας

Ο ΥΠΕΞ δηλώνει «έτοιμος για κάθε σενάριο» – Η τουρκική απάντηση για Αιγαίο και «γκρίζες ζώνες» και τα νέα μέτωπα

Σε μια συγκυρία κατά την οποία τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο δοκιμάζονται ξανά, ο Γιώργος Γεραπετρίτης στέλνει ίσως ένα από τα σαφέστερα μηνύματα της τελευταίας περιόδου προς την Άγκυρα: η Αθήνα επιμένει στον διάλογο, αλλά δηλώνει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων.

Η συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών στο «Βήμα της Κυριακής» έρχεται μετά την ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», τις νέες τουρκικές αντιδράσεις για τον ελληνικό χωροταξικό σχεδιασμό και ενώ η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου επανέρχεται στο γεωπολιτικό προσκήνιο.

Η φράση του Γεραπετρίτη είναι χαρακτηριστική:

«Οποιαδήποτε απόπειρα προσβολής των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων αντιμετωπίζεται με οποιοδήποτε μέσο».

Και ακολουθεί μία δεύτερη, εξίσου πολιτική:

«Η Ελλάδα της παθητικής διπλωματικής αδράνειας πέρασε ανεπιστρεπτί».

Τα 5 μηνύματα Γεραπετρίτη

• «Απολύτως έτοιμη» η Ελλάδα για κάθε σενάριο
• 12 ν.μ.: αναφαίρετο μονομερές δικαίωμα της Ελλάδας
• GSI: πλήρης και ανεμπόδιστη υλοποίηση
• Τουρκικά τετελεσμένα: δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα
• Διάλογος: παραμένει ανοικτός ο δίαυλος με τον Χακάν Φιντάν

«Τα ήρεμα νερά δεν είναι αυτοσκοπός»

Ο υπουργός Εξωτερικών δεν εγκαταλείπει τη στρατηγική της αποκλιμάκωσης. Επιχειρεί όμως να την επαναπροσδιορίσει.

«Τα ήρεμα νερά δεν συνιστούν αυτοσκοπό αλλά το μέσο για την εξυπηρέτηση των εθνικών μας στόχων», τονίζει.

Η θέση της Αθήνας είναι ότι η περίοδος αποκλιμάκωσης χρησιμοποιήθηκε για να ενισχυθεί η χώρα στρατιωτικά και διπλωματικά: Rafale, αναβαθμισμένα F-16, Belharra και η μελλοντική ένταξη των F-35 στο ελληνικό οπλοστάσιο εντάσσονται από τον Γεραπετρίτη στην ίδια στρατηγική εικόνα.

Ταυτόχρονα, επικαλείται την ενίσχυση των σχέσεων με ΗΠΑ, Γαλλία, Ισραήλ, Αίγυπτο, Ινδία και κράτη του Κόλπου.

Με άλλα λόγια, η κυβερνητική θέση είναι ότι η αποκλιμάκωση δεν ισοδυναμούσε με ακινησία αλλά με αγορά στρατηγικού χρόνου.

Η Άγκυρα ανεβάζει ξανά το θερμόμετρο

Το timing της συνέντευξης δεν είναι τυχαίο.

Στις 15 Αυγούστου η Τουρκία προχώρησε με προεδρικές αποφάσεις στη δημιουργία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το ελληνικό ΥΠΕΞ απάντησε ότι, στον βαθμό που οι τουρκικές ζώνες καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα ή εκτείνονται στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα και δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα.

Η Αθήνα έκανε επίσης μία κρίσιμη διάκριση: τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα έχουν θεσπιστεί αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Και η Τουρκία επαναφέρει θέμα κυριαρχίας

Η Άγκυρα, ωστόσο, προχώρησε ακόμη περισσότερο.

Με αφορμή το ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, ο εκπρόσωπος του τουρκικού ΥΠΕΞ Οντζού Κετσελί δήλωσε στις 19 Αυγούστου ότι οι ελληνικές αποφάσεις δεν παράγουν, κατά την τουρκική θέση, έννομες συνέπειες για την Τουρκία.

Και επανέφερε τον γνωστό τουρκικό ισχυρισμό περί γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων, όπως υποστηρίζει η Άγκυρα, η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.

Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει παράλληλα ότι πρέπει να αποφεύγονται «μονομερείς ενέργειες» στο Αιγαίο και στη Μεσόγειο και δηλώνει ότι παραμένει έτοιμη για συνεργασία στο πλαίσιο της Διακήρυξης των Αθηνών.

Έτσι δημιουργείται ένα εμφανές παράδοξο: Αθήνα και Άγκυρα επικαλούνται ταυτόχρονα τον διάλογο και το Διεθνές Δίκαιο, αλλά ξεκινούν από ριζικά διαφορετικές ερμηνείες για το Αιγαίο.

Γεραπετρίτης: «Αναφαίρετο δικαίωμα» τα 12 μίλια

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η αναφορά του Έλληνα ΥΠΕΞ στα χωρικά ύδατα.

«Η επέκταση των χωρικών υδάτων μας έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα να το ασκήσει μονομερώς στον χρόνο και με τον τρόπο που θα επιλέξει.

Και προσθέτει μία φράση που απαντά ευθέως στην τουρκική επιχειρηματολογία:

«Το Διεθνές Δίκαιο δεν εφαρμόζεται à la carte».

Πρόκειται για ένα από τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, καθώς η Τουρκία εξακολουθεί να συνδέει πιθανή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο με το casus belli του 1995.

433 παραβιάσεις και επιστροφή της έντασης

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη στοιχείο που δείχνει πόσο έχει αλλάξει η εικόνα.

Σύμφωνα με στοιχεία του ελληνικού υπουργείου Άμυνας που επικαλείται η Le Monde, οι τουρκικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου είχαν μηδενιστεί το 2024, αυξήθηκαν στις 225 το 2025 και έχουν ήδη φτάσει τις 433 μέσα στο 2026, με αυξημένη παρουσία drones.

Αιγαίο – Η νέα εικόνα

• 0 παραβιάσεις το 2024
• 225 το 2025
• 433 ήδη μέσα στο 2026
• 2 νέα τουρκικά θαλάσσια πάρκα
• 12 ν.μ. το δικαίωμα που η Αθήνα δηλώνει ότι διατηρεί
• 2023: Διακήρυξη των Αθηνών και έναρξη της περιόδου των «ήρεμων νερών»

Η επόμενη δοκιμασία λέγεται GSI

Και υπάρχει ένα σημείο όπου η θεωρητική αντιπαράθεση μπορεί να μετατραπεί ξανά σε πρακτικό τεστ στο πεδίο: το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου.

Ο Γεραπετρίτης χαρακτηρίζει τον Great Sea Interconnector έργο μείζονος σημασίας και δηλώνει ότι Αθήνα και Λευκωσία θα πράξουν όσα απαιτούνται για την «πλήρη και ανεμπόδιστη υλοποίησή του».

Η νέα είσοδος της γαλλικής Meridiam στο project αλλάζει ταυτόχρονα τις ισορροπίες.

Η επανέναρξη των ερευνών βυθού μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο τεστ, καθώς τμήματα της διαδρομής βρίσκονται σε περιοχές όπου η Τουρκία αμφισβητεί τα ελληνικά θαλάσσια δικαιώματα. Το προηγούμενο είναι γνωστό: τον Ιούλιο του 2024 η παρουσία του ερευνητικού Ievoli Relume κοντά στην Κάσο είχε προκαλέσει κινητοποίηση πέντε τουρκικών πολεμικών πλοίων.

Το πραγματικό ερώτημα: Τελείωσαν τα «ήρεμα νερά»;

Όχι απαραίτητα.

Ο Γεραπετρίτης επιμένει ότι η Διακήρυξη των Αθηνών δεν είναι νεκρή και θεωρεί τον δομημένο διάλογο απαραίτητο ως μηχανισμό αποσυμπίεσης σε ένα εξαιρετικά ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Όμως η σχέση έχει αλλάξει.

Η Τουρκία επαναφέρει στο προσκήνιο τις πάγιες διεκδικήσεις της, δημιουργεί θαλάσσια πάρκα, αμφισβητεί ελληνικούς χωροταξικούς σχεδιασμούς και η αεροπορική δραστηριότητα έχει αυξηθεί. Η Αθήνα, από την άλλη, προχωρά σε θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ενεργειακά projects και ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων.

Γι’ αυτό ίσως η σημαντικότερη φράση της συνέντευξης δεν είναι καν η αναφορά στο «κάθε μέσο».

Είναι η διακήρυξη ότι:

«Η Ελλάδα θα συνεχίσει να δομεί την εξωτερική της πολιτική στην περιοχή μας. Αν αυτό ενοχλεί κάποιους, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, ας το ξεπεράσουν».

Και πίσω από αυτή τη φράση βρίσκεται η νέα εξίσωση των ελληνοτουρκικών: διάλογος χωρίς αδράνεια, αποκλιμάκωση χωρίς παραίτηση από δικαιώματα και προετοιμασία για το ενδεχόμενο τα «ήρεμα νερά» να γίνουν ξανά ταραγμένα.

Πηγή: pagenews.gr