Χωροταξικό ΑΠΕ: Ανατροπή στον επενδυτικό χάρτη – Ποια έργα κερδίζουν και ποια μπαίνουν στον «πάγο»
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 7 '
Πηγή Φωτογραφίας: Χωροταξικό ΑΠΕ: Ανατροπή στον επενδυτικό χάρτη – Ποια έργα κερδίζουν και ποια μπαίνουν στον «πάγο»
Νέα δεδομένα για επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ στην πράσινη ενέργεια δημιουργεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο βρίσκεται πλέον σε ισχύ και αρχίζει να αναδιατάσσει τον χάρτη της αγοράς.
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται τώρα από το τι προβλέπει το θεσμικό κείμενο στο ποια έργα μπορούν πραγματικά να προχωρήσουν.
Και εδώ αρχίζει το δύσκολο παιχνίδι για επενδυτές, developers και ενεργειακούς ομίλους.
Γιατί το νέο πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει όλα τα χαρτοφυλάκια με τον ίδιο τρόπο. Δημιουργεί αυστηρότερα φίλτρα για νέες επενδύσεις, διευρύνει ζώνες αποκλεισμού, αλλά παράλληλα προστατεύει ώριμα projects και αφήνει συγκεκριμένα παράθυρα για έργα που μπορούν να αποδείξουν υψηλή ενεργειακή αποδοτικότητα.
Το νέο παιχνίδι για τα δισεκατομμύρια των ΑΠΕ
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ αντικαθιστά ένα πλαίσιο που είχε διαμορφωθεί σε μια εντελώς διαφορετική εποχή για την ελληνική αγορά ενέργειας.
Σήμερα η χώρα διαθέτει πολύ μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ, ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον, περισσότερα αιτήματα σύνδεσης, αλλά και μεγαλύτερες αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες για τη συγκέντρωση έργων σε συγκεκριμένες περιοχές.
Η κυβέρνηση επιχειρεί πλέον να βάλει σαφέστερους κανόνες στο πού μπορούν να εγκαθίστανται αιολικά, φωτοβολταϊκά, μικρά υδροηλεκτρικά, μονάδες βιομάζας και σταθμοί αποθήκευσης.
Ο επίσημος στόχος είναι διπλός: να συνεχιστεί η ενεργειακή μετάβαση έως το 2050, αλλά χωρίς ανεξέλεγκτη χωροθέτηση εις βάρος του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου, της πολιτιστικής κληρονομιάς και των τοπικών κοινωνιών.
Νέοι «κόφτες» για τα αιολικά
Οι μεγαλύτερες ανατροπές αφορούν τα χερσαία αιολικά.
Το νέο πλαίσιο διατηρεί σημαντικούς περιορισμούς που είχαν προκαλέσει αντιδράσεις στην αγορά κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης και εισάγει αυστηρότερη λογική ως προς τη φέρουσα ικανότητα συγκεκριμένων περιοχών.
Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη διαθέσιμης έκτασης και αιολικού δυναμικού δεν αρκεί πλέον από μόνη της.
Ένα project πρέπει να περνά ταυτόχρονα από μια σειρά χωροταξικών, περιβαλλοντικών και τεχνικών φίλτρων.
Για τους developers αυτό αλλάζει ουσιαστικά την αξία ορισμένων χαρτοφυλακίων: άδειες και βεβαιώσεις που μέχρι χθες δημιουργούσαν προσδοκία ανάπτυξης δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι το έργο θα μπορέσει να φτάσει μέχρι την κατασκευή.
Το κρίσιμο παράθυρο των 7,5 m/s
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική αλλαγή που δίνει ανάσα σε συγκεκριμένες αιολικές επενδύσεις.
Το τελικό πλαίσιο επιτρέπει υπό προϋποθέσεις την αξιοποίηση θέσεων με μέση ετήσια ταχύτητα ανέμου τουλάχιστον 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, ακόμη και όταν η ευρύτερη Δημοτική Ενότητα δεν πληροί το γενικό κριτήριο.
Δεν πρόκειται για ελεύθερη εξαίρεση.
Απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση που υποβάλλεται στη ΡΑΑΕΥ, τα έργα δεν μπορούν να ξεπερνούν το 1% της φέρουσας ικανότητας της συγκεκριμένης Δημοτικής Ενότητας και εξακολουθούν να ισχύουν οι υπόλοιποι περιορισμοί.
Για την αγορά, όμως, η αλλαγή είναι ουσιαστική.
Ένα εξαιρετικά αποδοτικό σημείο δεν απορρίπτεται πλέον αυτομάτως επειδή ο μέσος όρος μιας μεγαλύτερης γεωγραφικής περιοχής βρίσκεται χαμηλότερα.
Ποια έργα «σώζονται»
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο για τους επενδυτές.
Η 19η Αυγούστου 2026 αποτελεί ημερομηνία-κλειδί.
Έργα που έχουν ήδη άδεια εγκατάστασης μπορούν να προχωρήσουν σύμφωνα με το καθεστώς με το οποίο αδειοδοτήθηκαν.
Αντίστοιχα, projects που έχουν ήδη εξασφαλίσει Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων μπορούν, εφόσον πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις, να συνεχίσουν προς την κατασκευή και λειτουργία τους με βάση το προηγούμενο πλαίσιο.
Υπάρχει όμως και μια κρίσιμη προστασία για έργα που δεν είχαν ακόμη φτάσει στην ΑΕΠΟ.
Εφόσον η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων είχε κατατεθεί και είχε λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου Χωροταξικού, το project μπορεί να συνεχίσει να εξετάζεται με τους προηγούμενους κανόνες.
Η παγίδα για τα λιγότερο ώριμα projects
Εδώ, αντίθετα, αρχίζουν τα δύσκολα.
Η ύπαρξη μόνο Βεβαίωσης Παραγωγού, Βεβαίωσης Ειδικών Έργων ή παλαιότερης Άδειας Παραγωγής δεν αρκεί για να εξασφαλίσει ότι ένα έργο θα συνεχίσει χωρίς επανέλεγχο.
Εφόσον το project δεν εμπίπτει στις μεταβατικές διατάξεις, θα πρέπει να ελεγχθεί ως προς τη συμβατότητά του με τους νέους χωροταξικούς κανόνες.
Αυτό δημιουργεί πλέον δύο ταχύτητες στην αγορά.
Από τη μία βρίσκονται τα ώριμα έργα, τα οποία αποκτούν μεγαλύτερη επενδυτική ασφάλεια.
Από την άλλη, χαρτοφυλάκια με μεγάλο αριθμό πρώιμων αδειών ενδέχεται να χρειαστούν επαναξιολόγηση.
Και αυτό μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τα χρονοδιαγράμματα αλλά και τις ίδιες τις αποτιμήσεις σε μελλοντικά deals.
Φωτοβολταϊκά: Το τέλος της λογικής «παντού πάνελ»
Οι περιορισμοί δεν σταματούν στα αιολικά.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει πιο σαφείς κανόνες και στη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, ιδιαίτερα όταν συγκρούονται με γεωργικές χρήσεις, περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές ή άλλες παραγωγικές δραστηριότητες.
Η φιλοσοφία είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να λειτουργεί αποκομμένη από τη γεωργία, τον τουρισμό, την προστασία του τοπίου και τον συνολικό χωρικό σχεδιασμό.
Αυτό σημαίνει ότι το επενδυτικό ερώτημα πλέον δεν είναι απλώς «υπάρχει γη;».
Είναι «επιτρέπεται αυτή η χρήση σε αυτή τη συγκεκριμένη γη;».
Οι ώριμες άδειες αποκτούν μεγαλύτερη αξία
Υπάρχει όμως και μία επιχειρηματική συνέπεια που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική.
Όσο δυσκολότερη γίνεται η ανάπτυξη ενός νέου project από το μηδέν, τόσο μεγαλύτερη αξία μπορεί να αποκτούν ώριμα έργα που έχουν ήδη περάσει κρίσιμα στάδια αδειοδότησης.
Για τους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους αυτό μπορεί να ενισχύσει το ενδιαφέρον για εξαγορές έτοιμων ή σχεδόν έτοιμων projects αντί για ανάπτυξη νέων χαρτοφυλακίων από την αρχή.
Η αγορά ήδη επιχειρεί να χαρτογραφήσει ποια projects βρίσκονται στην ασφαλή πλευρά των μεταβατικών διατάξεων και ποια θα χρειαστεί να περάσουν από τα νέα φίλτρα.
Από την κούρσα των αδειών στην κούρσα των ώριμων έργων
Αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που φέρνει το νέο Χωροταξικό.
Για χρόνια, η αγορά ΑΠΕ χαρακτηριζόταν από έναν αγώνα δημιουργίας όσο το δυνατόν μεγαλύτερων χαρτοφυλακίων αδειών.
Τώρα το βάρος μεταφέρεται περισσότερο στην ποιότητα και στην πραγματική δυνατότητα υλοποίησης.
Ένα μικρότερο χαρτοφυλάκιο με ώριμα, χωροταξικά συμβατά projects μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο πολύτιμο από χιλιάδες MW πρώιμων αδειών που δεν είναι βέβαιο ότι θα φτάσουν ποτέ στην κατασκευή.
Το νέο στοίχημα για την κυβέρνηση
Για το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η μεγάλη πρόκληση είναι να ισορροπήσει δύο στόχους που συχνά συγκρούονται.
Η Ελλάδα χρειάζεται νέες επενδύσεις ΑΠΕ για να πετύχει τους ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους έως το 2050.
Ταυτόχρονα χρειάζεται κανόνες που να περιορίζουν τις συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες και να προστατεύουν περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής, πολιτιστικής ή παραγωγικής αξίας.
Το νέο Χωροταξικό επιχειρεί ακριβώς αυτή την ισορροπία: λιγότερη αβεβαιότητα για το πού επιτρέπεται μια επένδυση, αυστηρότερα φίλτρα εκεί όπου υπάρχουν πραγματικά όρια και προστασία για projects που έχουν ήδη επενδύσει χρόνο και κεφάλαια στην αδειοδοτική διαδικασία.
Για την αγορά, πάντως, η νέα εποχή έχει ήδη αρχίσει.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον πόσα GW διαθέτει κάποιος στα χαρτιά.
Είναι πόσα από αυτά τα GW μπορούν πραγματικά να χτιστούν.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
