Οι ΗΠΑ ζητούν από συμμάχους στο ΝΑΤΟ να φύγουν από το ICC

Η Ουάσιγκτον κλιμακώνει την πίεση προς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ζητώντας από χώρες του ΝΑΤΟ να αποχωρήσουν από το Καταστατικό της Ρώμης. Η κίνηση προκαλεί αντιδράσεις στην Ευρώπη και προσθέτει νέα ένταση στις ήδη δύσκολες διατλαντικές σχέσεις.

Η αμερικανική πίεση στο ΝΑΤΟ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζήτησαν από τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ να αποχωρήσουν από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους απέναντι στον θεσμό. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη εκστρατεία της κυβέρνησης Τραμπ κατά του ICC.

Το αίτημα διατυπώθηκε σε κλειστή συνεδρίαση των 32 πρεσβευτών της Συμμαχίας στις Βρυξέλλες, στα μέσα Ιουλίου. Εκεί, ο Αμερικανός πρέσβης στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, κάλεσε τις χώρες-μέλη να εγκαταλείψουν το Καταστατικό της Ρώμης, δηλαδή τη συνθήκη πάνω στην οποία στηρίζεται η λειτουργία του δικαστηρίου.

Στο έγγραφο που διανεμήθηκε στις αντιπροσωπείες, η αμερικανική πλευρά υποστήριξε ότι σκοπεύει να «αποδομήσει συστηματικά» τις δυνατότητες του δικαστηρίου. Παράλληλα, ζήτησε από τους συμμάχους να εξετάσουν αν το ICC συνιστά απειλή και για τους ίδιους, να καταδικάσουν δημόσια αυτό που η Ουάσιγκτον θεωρεί υπέρβαση αρμοδιοτήτων και να διακόψουν κάθε υλική στήριξη προς τον θεσμό.

Σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ που βρίσκονταν στη συνεδρίαση, ο Γουίτακερ ολοκλήρωσε την παρέμβασή του λέγοντας ότι οι ΗΠΑ «θα παρακολουθούν στενά ποιοι στέκονται στο πλευρό της Αμερικής».

Το πλαίσιο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου

Η απαίτηση αφορά σχεδόν ολόκληρη τη Συμμαχία, καθώς από τα 32 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ μόνο οι ΗΠΑ και η Τουρκία δεν συμμετέχουν στο Καταστατικό της Ρώμης. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ιδρύθηκε το 2002 και έχει αρμοδιότητα να διώκει πρόσωπα για τα σοβαρότερα διεθνή εγκλήματα, όπως η γενοκτονία, τα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν αναγνωρίσει τη δικαιοδοσία του και αντιδρούν ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο να τεθούν στο μικροσκόπιο Αμερικανοί στρατιωτικοί ή κυβερνητικοί αξιωματούχοι. Το 2020, το ICC άνοιξε έρευνα για καταγγελίες περί εγκλημάτων πολέμου από Αμερικανούς στρατιώτες στο Αφγανιστάν, αν και έναν χρόνο αργότερα το συγκεκριμένο σκέλος της έρευνας υποβαθμίστηκε στις προτεραιότητές του.

Πιο πρόσφατα, έχουν κατατεθεί αιτήματα για να εξεταστούν και αμερικανικές επιθέσεις κατά σκαφών στην Καραϊβική, στο πλαίσιο επιχειρήσεων κατά του εμπορίου ναρκωτικών.

Ρούμπιο και Γουίτακερ στην αιχμή της επίθεσης

Σημαντικό μέρος της αμερικανικής πίεσης έχει αναλάβει ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος κατηγορεί το ICC ότι παραβιάζει την αμερικανική κυριαρχία. Τον Ιούλιο είχε δηλώσει ότι το δικαστήριο και οι υποστηρικτές του στρέφονται κατά των ΗΠΑ χρησιμοποιώντας «καταστατικά, συμφωνίες και τη δύναμη του λεγόμενου διεθνούς δικαίου».

Ο Αμερικανός πρέσβης στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, κινήθηκε στην ίδια γραμμή. Οι τοποθετήσεις του προκάλεσαν την εντύπωση ότι η Ουάσιγκτον συνδέει πιο στενά από ποτέ το ζήτημα του ICC με τη στάση των συμμάχων της απέναντι στις αμερικανικές προτεραιότητες.

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει κυρώσεις σε ανώτατα στελέχη του ICC, ανάμεσά τους και στην πρόεδρο του δικαστηρίου, Τομόκο Ακάνε. Από την πλευρά του, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δηλώνει ότι θα συνεχίσει να ασκεί τα καθήκοντά του ανεξάρτητα και σύμφωνα με το Καταστατικό της Ρώμης, παρά τις προσπάθειες παρεμπόδισης του έργου του.

Αντιδράσεις από Ευρώπη και διπλωματική αμηχανία

Η παρέμβαση του Γουίτακερ προκάλεσε εμφανή δυσφορία στη συνεδρίαση των πρεσβευτών. Ένας από τους διπλωμάτες που ήταν παρόντες τη χαρακτήρισε «αρκετά σοκαριστική», ενώ δεύτερος μίλησε για «απογοητευτική» εξέλιξη.

Η Γαλλία και η Ολλανδία τάχθηκαν ανοιχτά κατά της αμερικανικής απαίτησης και υπερασπίστηκαν τη λειτουργία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Το Παρίσι επανέλαβε την «ακλόνητη στήριξή» του προς το ICC, ενώ η ολλανδική κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι στηρίζει πλήρως το δικαστήριο.

Το θέμα δεν περιορίστηκε στη συνεδρίαση του ΝΑΤΟ. Η Ουάσιγκτον το έθεσε και σε διμερείς επαφές με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ μάλιστα προειδοποίησε για «αυξημένο έλεγχο» απέναντι σε χώρες που εξακολουθούν να αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του ICC ενώ ταυτόχρονα λαμβάνουν αμερικανική βοήθεια.

Νέα δοκιμασία για τις διατλαντικές σχέσεις

Η αντιπαράθεση για το ICC βρίσκει το ΝΑΤΟ σε μια περίοδο ήδη τεταμένων σχέσεων ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους. Τους προηγούμενους μήνες, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο των ΗΠΑ με το Ιράν, γεγονός που προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ.

Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, οι απειλές του Αμερικανού προέδρου για προσάρτηση της Γροιλανδίας είχαν προκαλέσει άλλη μία σοβαρή κρίση, καθώς το νησί αποτελεί αυτοδιοικούμενο έδαφος της Δανίας, χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ. Οι εντάσεις είχαν υποχωρήσει προσωρινά μετά τη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα τον Ιούλιο, όμως το ζήτημα του ICC άνοιξε γρήγορα μια νέα εστία τριβής.

Το ευρύτερο κλίμα επηρεάζεται και από την προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της Συμμαχίας. Στο πλαίσιο της στρατηγικής που έχει αποκληθεί «NATO 3.0», η Ουάσιγκτον ζητά από την Ευρώπη και τον Καναδά να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών δαπανών και δυνατοτήτων τους, περιορίζοντας σταδιακά το βάρος που σηκώνουν οι ΗΠΑ.

Επιπλέον, πρόσφατο ερωτηματολόγιο προς τις χώρες του ΝΑΤΟ, με ερωτήσεις για τις θέσεις τους απέναντι σε επιλογές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, προκάλεσε επιφυλάξεις σε ορισμένους Ευρωπαίους διπλωμάτες, οι οποίοι το θεώρησαν προσπάθεια καταγραφής του βαθμού ευθυγράμμισής τους με την Ουάσιγκτον.

Οι διπλωμάτες που μίλησαν για την υπόθεση του ICC δεν θεωρούν πάντως ότι οι ΗΠΑ συνέδεσαν ευθέως την αποχώρηση από το δικαστήριο με την αμερικανική στρατιωτική προστασία. Η συζήτηση τέθηκε ως δευτερεύον ζήτημα σε τακτική συνεδρίαση και όχι ως επίσημος όρος στο πλαίσιο της Συμμαχίας. Πηγή: Pagenews.gr