Η Αθήνα ανοίγει δίαυλο με την Τεχεράνη:Το μήνυμα Γεραπετρίτη στον Αραγτσί και το ελληνικό στοίχημα στο Hormuz
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: Screenshot/Η Αθήνα ανοίγει δίαυλο με την Τεχεράνη: Το μήνυμα Γεραπετρίτη στον Αραγτσί και το ελληνικό στοίχημα στο Hormuz
Η συνάντηση στη Νέα Υόρκη θα μπορούσε εύκολα να περάσει ως μία ακόμη διμερής επαφή στο πυκνό πρόγραμμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Δεν είναι.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης κάθισε απέναντι από τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί σε μία στιγμή κατά την οποία τρία ζητήματα που αφορούν άμεσα την Ελλάδα έχουν ουσιαστικά συγχωνευθεί:
πόλεμος στη Μέση Ανατολή, ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας και ενεργειακό κόστος.
Και η Αθήνα έβαλε στο τραπέζι κάτι περισσότερο από μία γενική έκκληση για ειρήνη.
Δήλωσε ότι είναι έτοιμη να προσφέρει τις «καλές της υπηρεσίες» για την προώθηση της περιφερειακής ειρήνης και ασφάλειας.
Το μήνυμα Γεραπετρίτη στον Αραγτσί
Σύμφωνα με τις ελληνικές διπλωματικές πηγές, στη συνάντηση συζητήθηκαν οι τελευταίες εξελίξεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και οι προοπτικές αποκλιμάκωσης και σταθερότητας.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έδωσε ιδιαίτερο βάρος σε τέσσερα σημεία:
διάλογο και διπλωματία,
πλήρη σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου,
θαλάσσια ασφάλεια,
και ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Η τελευταία αναφορά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.
Για την Ελλάδα, η ελεύθερη ναυσιπλοΐα δεν είναι αφηρημένη διπλωματική αρχή.
Είναι άμεσο οικονομικό και στρατηγικό συμφέρον.
Η ελληνική προσφορά: «Καλές υπηρεσίες»
Το σημαντικότερο στοιχείο της ελληνικής τοποθέτησης είναι ίσως η φράση περί «καλών υπηρεσιών».
Η Αθήνα δεν ισχυρίζεται ότι έχει αναλάβει επίσημο ρόλο μεσολαβητή ούτε υπάρχει μέχρι στιγμής ανακοινωμένη διαμεσολαβητική διαδικασία.
Δηλώνει όμως διαθέσιμη να συμβάλει.
Σύμφωνα με τις διπλωματικές πηγές, ο Γεραπετρίτης «εξέφρασε την ετοιμότητα της Ελλάδας να προσφέρει τις καλές της υπηρεσίες για την προώθηση της περιφερειακής ειρήνης και ασφάλειας, καθώς και του σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας».
Η διατύπωση είναι προσεκτική.
Αλλά είναι και πολιτικά ουσιαστική.
Και η Τεχεράνη απάντησε: Περισσότερη συνεργασία
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ιρανική ανάγνωση της συνάντησης.
Το ιρανικό πρακτορείο IRNA επιβεβαίωσε ότι οι δύο υπουργοί συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις και τις διεθνείς εξελίξεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ιρανικής πλευράς που μεταδίδει ο ΣΚΑΪ, ο Αραγτσί αναφέρθηκε στους μακροχρόνιους ιστορικούς δεσμούς των δύο χωρών και εξέφρασε ενδιαφέρον για διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ Τεχεράνης και Αθήνας.
Άρα ο δίαυλος λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Η Αθήνα μιλά για αποκλιμάκωση και ναυσιπλοΐα.
Η Τεχεράνη προσθέτει στο τραπέζι και τη διμερή συνεργασία.
Το κλειδί βρίσκεται στα Στενά του Ορμούζ
Υπάρχει όμως μία λέξη που εξηγεί γιατί η συγκεκριμένη σχέση αποκτά μεγαλύτερη σημασία:
Hormuz.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες στον κόσμο.
Και για την Ελλάδα το ζήτημα είναι διπλό.
Από τη μία βρίσκεται η ενεργειακή ασφάλεια.
Από την άλλη, η ελληνόκτητη ναυτιλία.
Όταν διαταράσσεται η ασφάλεια σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και LNG, η Ελλάδα δεν παρακολουθεί απλώς μια κρίση χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Βρίσκεται οικονομικά μέσα σε αυτήν.
Ο δίαυλος με την Τεχεράνη δεν άνοιξε χθες
Η επαφή της Νέας Υόρκης δεν ξεκίνησε από το μηδέν.
Στις 13 Αυγούστου, Γεραπετρίτης και Αραγτσί είχαν τηλεφωνική επικοινωνία με επίκεντρο ακριβώς τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.
Τότε ο Ιρανός υπουργός ενημέρωσε τον Έλληνα ομόλογό του για τις συνομιλίες Ιράν–Ομάν σχετικά με το στενό, ενώ η Αθήνα υπογράμμισε τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της θαλάσσιας ασφάλειας.
Αυτό αλλάζει την ανάγνωση της σημερινής συνάντησης.
Δεν έχουμε μία μεμονωμένη φωτογραφία στο περιθώριο του ΟΗΕ.
Έχουμε συνέχεια ενός ήδη ενεργού διπλωματικού διαύλου.
Γιατί η Αθήνα μιλά με την Τεχεράνη ενώ έχει στενή σχέση με το Ισραήλ
Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον γεωπολιτικό στοιχείο.
Η Ελλάδα έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια στενή στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ.
Ταυτόχρονα, όμως, διατηρεί διπλωματικές σχέσεις και κανάλια επικοινωνίας με το Ιράν.
Τα δύο δεν είναι κατ’ ανάγκη αντιφατικά.
Η ελληνική θέση, όπως παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη, βασίζεται στον διάλογο, στο Διεθνές Δίκαιο και στην προστασία της ναυσιπλοΐας — όχι σε ταύτιση με τις θέσεις της Τεχεράνης.
Η δυνατότητα συνομιλίας με διαφορετικές πλευρές μπορεί να αποκτήσει αξία ακριβώς όταν οι απευθείας δίαυλοι μεταξύ των βασικών αντιπάλων είναι περιορισμένοι.
Γεραπετρίτης: Η αστάθεια χτυπά ενέργεια και τρόφιμα
Ο Έλληνας ΥΠΕΞ έκανε ακόμη πιο καθαρή τη σύνδεση της γεωπολιτικής κρίσης με την οικονομία.
Από τη Νέα Υόρκη ζήτησε άμεση παύση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή και πλήρη αποκατάσταση της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η συνεχιζόμενη αστάθεια δημιουργεί κινδύνους όχι μόνο για τη διεθνή ασφάλεια αλλά και για την επισιτιστική ασφάλεια και την παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα.
Και εδώ βρίσκεται το σημείο στο οποίο η ελληνική διπλωματία συναντά τις αγορές.
Από τον Αραγτσί στο Brent
Την ίδια ημέρα που πραγματοποιείται αυτή η διπλωματική κινητικότητα, η αγορά πετρελαίου αρχίζει να αφαιρεί μέρος του πολεμικού premium.
Η πιθανότητα μεγαλύτερης αποκλιμάκωσης γύρω από το Ιράν και η προσπάθεια αποκατάστασης ασφαλέστερων ενεργειακών διαδρομών επηρεάζουν ήδη τις προσδοκίες της αγοράς.
Αυτό σημαίνει ότι η φράση «ελευθερία της ναυσιπλοΐας» που χρησιμοποιεί η Αθήνα έχει και πολύ συγκεκριμένη οικονομική μετάφραση:
περισσότερη ασφάλεια στη θάλασσα → μικρότερος κίνδυνος στην προσφορά → χαμηλότερο ενεργειακό risk premium.
Δεν πρόκειται για αυτόματη σχέση ούτε για εγγύηση χαμηλότερων τιμών.
Αλλά είναι ο μηχανισμός που παρακολουθούν οι αγορές.
Και στο βάθος IMEC
Υπάρχει και μία δεύτερη ελληνική στρατηγική που συνδέεται με όλα αυτά.
Ο India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC).
Σύμφωνα με σημερινό ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, η Αθήνα επιδιώκει κομβικό ρόλο στη σύνδεση του διαδρόμου με την Ευρώπη, ενώ το ζήτημα της θαλάσσιας ασφάλειας βρίσκεται ψηλά στις ελληνικές επαφές στη Νέα Υόρκη.
Ο IMEC φιλοδοξεί να συνδέσει Ινδία, Μέση Ανατολή και Ευρώπη μέσω ενός δικτύου θαλάσσιων και χερσαίων διαδρομών.
Για την Ελλάδα, αυτό δημιουργεί μία πιθανή μακροπρόθεσμη ευκαιρία:
να αποτελέσει ευρωπαϊκή πύλη ενός νέου εμπορικού και ενεργειακού άξονα.
Αλλά χωρίς σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και ασφαλείς θαλάσσιες διαδρομές, τέτοια σχέδια γίνονται πολύ δυσκολότερα.
Ο ΟΗΕ δίνει στην Αθήνα επιπλέον θεσμικό βάρος
Υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει τον Οκτώβριο την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ο Γεραπετρίτης συνέδεσε ήδη αυτή την περίοδο με την ενίσχυση της πολυμέρειας και την προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο.
Αυτό δεν μετατρέπει αυτομάτως την Αθήνα σε διαμεσολαβητή της κρίσης.
Της δίνει όμως ένα επιπλέον θεσμικό βήμα σε μια περίοδο κατά την οποία η Μέση Ανατολή βρίσκεται στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας.
Η λεπτή ισορροπία
Το ελληνικό εγχείρημα έχει και σαφή όρια.
Η Αθήνα πρέπει να διατηρεί τη στρατηγική της συνεργασία με το Ισραήλ.
Να παραμένει ευθυγραμμισμένη με τις ευρωπαϊκές θέσεις.
Να υπερασπίζεται το Διεθνές Δίκαιο.
Να προστατεύει τα συμφέροντα της ελληνικής ναυτιλίας.
Και ταυτόχρονα να κρατά ανοιχτό δίαυλο με την Τεχεράνη.
Δεν πρόκειται επομένως για «στροφή προς το Ιράν».
Πρόκειται για προσπάθεια διατήρησης ενός λειτουργικού καναλιού με έναν από τους βασικούς παίκτες της περιφερειακής κρίσης.
Η ελληνική εξίσωση είναι τελικά πολύ συγκεκριμένη
Για την Αθήνα, η αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή δεν είναι απλώς ζήτημα εξωτερικής πολιτικής.
Είναι ταυτόχρονα:
ναυτιλία, ενέργεια, πληθωρισμός, εμπόριο, ασφάλεια και γεωπολιτική θέση.
Και γι’ αυτό η συνάντηση Γεραπετρίτη–Αραγτσί έχει μεγαλύτερο βάρος από τη συνηθισμένη διπλωματική φωτογραφία της Γενικής Συνέλευσης.
Η Ελλάδα δεν ανακοίνωσε κάποια συμφωνία με το Ιράν.
Δεν έχει αναλάβει επίσημη μεσολάβηση.
Έκανε όμως δύο σαφείς κινήσεις:
κράτησε ανοιχτό τον δίαυλο με την Τεχεράνη και προσφέρθηκε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση.
Η απάντηση Αραγτσί ότι η Τεχεράνη επιθυμεί διεύρυνση της συνεργασίας δείχνει ότι ο δίαυλος είναι ενεργός.
Και αν η επόμενη φάση της κρίσης μετακινηθεί πράγματι από το πεδίο των επιχειρήσεων προς τη διπλωματία, η Αθήνα θέλει να βρίσκεται μέσα στη συζήτηση — ιδιαίτερα εκεί όπου το ελληνικό συμφέρον είναι άμεσο:
στις θάλασσες, στις ενεργειακές διαδρομές και στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: Pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
