Ανατροπή-βόμβα από Ζελένσκι:«Εγγυήσεις ασφαλείας και στη Ρωσία»–Τι κρύβει η νέα διαπραγμάτευση με τον Πούτιν;

Αιφνιδιαστική διπλωματική μετατόπιση του Ουκρανού προέδρου αποκαλύπτουν οι Financial Times. Το Κίεβο αφήνει για πρώτη φορά ανοιχτή τη συζήτηση για εγγυήσεις ασφαλείας προς τη Μόσχα, θέτοντας όμως αυστηρές προϋποθέσεις. Στο παρασκήνιο, οι ΗΠΑ εξετάζουν οικονομικές συμφωνίες με τη Ρωσία, ενώ η Ευρώπη διεκδικεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Μια νέα, ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη καταγράφεται στο διπλωματικό μέτωπο του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι εμφανίζεται διατεθειμένος να συζητήσει ακόμη και το ενδεχόμενο παροχής εγγυήσεων ασφαλείας στη Ρωσία, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει προηγηθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την προστασία της ουκρανικής κυριαρχίας.

Η τοποθέτηση, την οποία αναδεικνύουν οι Financial Times στις 28 Οκτωβρίου 2026, σηματοδοτεί αλλαγή στη δημόσια διατύπωση της ουκρανικής θέσης, χωρίς ωστόσο να συνιστά αποδοχή των απαιτήσεων του Κρεμλίνου.

Η ουκρανική ηγεσία αναγνωρίζει πλέον ότι το ζήτημα της μεταπολεμικής ασφάλειας δεν αφορά αποκλειστικά το Κίεβο, αλλά ενδέχεται να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.

Πίσω από αυτή τη μετατόπιση διαμορφώνεται ένα σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό, με την Ουάσιγκτον να εντείνει τις επαφές της με τη Μόσχα, τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να ανησυχούν για ενδεχόμενες αποφάσεις χωρίς τη συμμετοχή τους και τον Βλαντίμιρ Πούτιν να διατηρεί τις βασικές εδαφικές και στρατηγικές απαιτήσεις του.

Ζελένσκι: «Πρώτα πρέπει να επιλύσουμε το ζήτημα αυτού του πολέμου»

Ο Ουκρανός πρόεδρος, μιλώντας σε δημοσιογράφους, περιέγραψε με σαφήνεια τη σειρά με την οποία θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστούν τα ζητήματα ασφαλείας.

«Πρώτα πρέπει να επιλύσουμε το ζήτημα αυτού του πολέμου και στη συνέχεια να αναζητήσουμε απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει η Ρωσία, με βάση τις δικές της αντιλήψεις και προσδοκίες στον τομέα της ασφάλειας», δήλωσε.

Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη διπλωματική σημασία.

Μέχρι σήμερα, το Κίεβο και οι δυτικοί σύμμαχοί του αντιμετώπιζαν με μεγάλη επιφυλακτικότητα τις ρωσικές απαιτήσεις για εγγυήσεις από το ΝΑΤΟ, θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περιορισμό της κυριαρχίας των γειτονικών χωρών.

Ο Ζελένσκι δεν εγκαταλείπει αυτή τη θέση. Αναγνωρίζει όμως ότι οι ρωσικές ανησυχίες και απαιτήσεις ενδέχεται να τεθούν σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση, εφόσον προηγουμένως εξασφαλιστούν οι αναγκαίες εγγυήσεις για την Ουκρανία.

«Δεν μπορείς να συζητάς με τη Ρωσία για οποιεσδήποτε παγκόσμιες εγγυήσεις ασφαλείας προς αυτήν, μέχρι να είναι σαφές πώς και με ποιους όρους θα τελειώσει ο πόλεμός της εναντίον της Ουκρανίας και μέχρι να γνωρίζουμε ποιες εγγυήσεις ασφαλείας θα έχουμε εμείς», υπογράμμισε.

Τι ζητά πραγματικά η Μόσχα: ΝΑΤΟ, στρατιωτικές υποδομές και σφαίρες επιρροής

Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στο περιεχόμενο των ρωσικών απαιτήσεων.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Μόσχα δεν περιορίζει την έννοια των εγγυήσεων ασφαλείας στη διαβεβαίωση ότι η Ουκρανία δεν θα πραγματοποιεί επιθέσεις στο ρωσικό έδαφος.

Αντιθέτως, επιδιώκει μια ευρύτερη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει τη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας στην Ευρώπη.

«Δεν πρόκειται απλώς για το να μη χτυπά η Ουκρανία τη Ρωσία. Για εκείνους είναι ένα πολύ ευρύτερο και συγκεκριμένο ζήτημα. Θέλουν τη δική τους συμφωνία με το ΝΑΤΟ ή με τις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε ο Ουκρανός πρόεδρος.

Η συζήτηση παραπέμπει στις απαιτήσεις που είχε προβάλει το Κρεμλίνο πριν από τη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου 2022, όταν ζητούσε περιορισμούς στη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και αναθεώρηση της δυτικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ανατολική Ευρώπη.

Ο Ζελένσκι εκτιμά ότι η ρωσική πλευρά επαναφέρει ουσιαστικά το ζήτημα της ανακατανομής των σφαιρών επιρροής.

«Κατά την άποψή μου, όταν συναντήθηκαν με τον πρόεδρο Μπάιντεν πριν από τον πόλεμο πλήρους κλίμακας, συζητούσαν ακριβώς αυτό. Δεν είναι νέο ζήτημα», επισήμανε.

Η διάκριση είναι ουσιαστική: άλλο η διαμόρφωση αμοιβαίων μηχανισμών αποτροπής και άλλο η παραχώρηση σε μια μεγάλη δύναμη δικαιώματος να καθορίζει τις αμυντικές επιλογές ανεξάρτητων κρατών.

Η κόκκινη γραμμή για το ΝΑΤΟ

Παρά το άνοιγμα στη συζήτηση, ο Ουκρανός πρόεδρος απορρίπτει την ιδέα ότι η Ρωσία μπορεί να επιβάλει μονομερώς αλλαγές στη Συμμαχία.

Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο αποχώρησης νατοϊκών δυνάμεων ή απομάκρυνσης στρατιωτικών υποδομών από ευρωπαϊκά κράτη, ξεκαθάρισε ότι τέτοιες αποφάσεις ανήκουν αποκλειστικά στα μέλη του ΝΑΤΟ.

«Αν ήμασταν μέλη του ΝΑΤΟ, θα λέγαμε: Όχι, δεν μπορούν να γίνουν παραχωρήσεις σε αυτό», τόνισε.

Και πρόσθεσε:

«Πιστεύω ότι οποιαδήποτε υποχώρηση, οποιαδήποτε οπισθοδρόμηση στην ασφάλεια, αποτελεί αδυναμία για τη Συμμαχία».

Η συγκεκριμένη θέση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Πολωνία, τις χώρες της Βαλτικής και τη βόρεια Ευρώπη, όπου η παρουσία αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων θεωρείται βασικό στοιχείο αποτροπής.

Η Ουάσιγκτον αλλάζει τους όρους της διαπραγμάτευσης

Παράλληλα, σύμφωνα με τους Financial Times, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι δεν σκοπεύουν πλέον να επιμείνουν στην παραχώρηση ουκρανικών εδαφών ως προϋπόθεση για την πρόοδο των συνομιλιών.

Πρόκειται για σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με προηγούμενες αμερικανικές προσεγγίσεις, οι οποίες συνέδεαν τις εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο με εδαφικούς συμβιβασμούς.

Ωστόσο, η αλλαγή αυτή δεν ισοδυναμεί με συμφωνία.

Η Μόσχα εξακολουθεί να απαιτεί ουκρανική αποχώρηση από περιοχές τις οποίες διεκδικεί, περιορισμούς στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και εγκατάλειψη της προοπτικής ένταξης στο ΝΑΤΟ.

Αντίθετα, το Κίεβο επιμένει ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ειρήνη χωρίς δεσμευτικούς μηχανισμούς αποτροπής μιας νέας ρωσικής εισβολής.

Το οικονομικό παρασκήνιο: Ενέργεια, κυρώσεις και συμφωνίες ΗΠΑ–Ρωσίας

Η διαπραγμάτευση δεν περιορίζεται στο στρατιωτικό πεδίο.

Κατά το δημοσίευμα των FT, Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι εξετάζουν παράλληλα πιθανές οικονομικές συμφωνίες που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν μετά τον τερματισμό του πολέμου.

Μεταξύ των σχεδίων που έχουν συζητηθεί περιλαμβάνονται η ενεργειακή συνεργασία, η αξιοποίηση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, η επανεκκίνηση ορισμένων εμπορικών ροών και η συμμετοχή αμερικανικών επιχειρήσεων σε έργα στρατηγικής σημασίας.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται την έρευνα, στο τραπέζι έχουν βρεθεί ακόμη και προτάσεις για τη μελλοντική λειτουργία του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, καθώς και για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Οι προτάσεις αυτές δεν αποτελούν εγκεκριμένες συμφωνίες και αρκετές προσκρούουν στις υφιστάμενες κυρώσεις και στις αντιρρήσεις ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Η οικονομική διάσταση, πάντως, δημιουργεί πρόσθετη ανησυχία στο Κίεβο: ότι ενδεχόμενη προσέγγιση Ουάσιγκτον και Μόσχας θα μπορούσε να επηρεάσει τις ισορροπίες της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Η Ευρώπη απαιτεί θέση στο τραπέζι

Ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία αφορά τη μελλοντική ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου δεν μπορεί να αποφασιστεί αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία.

«Μπορούμε να συζητήσουμε εννοιολογικά ζητήματα με τους Ρώσους μέσω της αμερικανικής διαμεσολάβησης. Αλλά εάν περάσουμε στη μορφή των εγγυήσεων ασφαλείας και συμφωνηθεί ότι απαιτείται η συμμετοχή της Ευρώπης, τότε η Ευρώπη πρέπει να βρίσκεται σε αυτές τις συζητήσεις», δήλωσε.

Η τοποθέτηση απευθύνεται τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Για τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο, το Παρίσι και τη Βαρσοβία, η διαμόρφωση νέων κανόνων ασφαλείας αποτελεί ζήτημα άμεσου στρατηγικού ενδιαφέροντος.

Η συζήτηση για τις εγγυήσεις προς τη Ρωσία αγγίζει τη μελλοντική διάταξη των συμμαχικών δυνάμεων, τη συνοχή του ΝΑΤΟ, την πολιτική κυρώσεων και τη σχέση της Ευρώπης με τη Μόσχα.

Το Αμπού Ντάμπι και η επόμενη κρίσιμη συνάντηση

Το διπλωματικό ενδιαφέρον στρέφεται τώρα στις πιθανές τριμερείς συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών, Ουκρανίας και Ρωσίας μέσα στον Νοέμβριο, με το Αμπού Ντάμπι να περιλαμβάνεται στις πιθανές τοποθεσίες.

Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, η ατζέντα των τεχνικών διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να περιλαμβάνει αποκλιμάκωση των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές, ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, ανταλλαγές αιχμαλώτων και προετοιμασία μιας συνάντησης κορυφής.

Οι πρόσφατες επαφές του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ με το Κίεβο και τη Μόσχα έχουν ενισχύσει τις προσδοκίες για επανέναρξη της διαδικασίας.

Παρά ταύτα, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε κοινό πλαίσιο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

Τρία γεωπολιτικά σενάρια για την επόμενη ημέρα

Πρώτο σενάριο – Συμφωνία για την κατάπαυση του πυρός με ξεχωριστές εγγυήσεις ασφαλείας.

Η Ουκρανία αποκτά δεσμευτικές εγγυήσεις από τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες, ενώ οι ρωσικές απαιτήσεις εξετάζονται σε διαφορετικό διπλωματικό πλαίσιο. Πρόκειται για ένα ενδεχόμενο που θα επέτρεπε διαπραγματεύσεις χωρίς άμεση αναθεώρηση της δομής του ΝΑΤΟ.

Δεύτερο σενάριο – Ευρύτερη συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Η Ουάσιγκτον, η Μόσχα και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαπραγματεύονται νέους μηχανισμούς ελέγχου εξοπλισμών, στρατιωτικής διαφάνειας και αποτροπής. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα απαιτούσε δύσκολες πολιτικές αποφάσεις και δεν θα μπορούσε να παρακάμψει την κυριαρχία των ευρωπαϊκών κρατών.

Τρίτο σενάριο – Διπλωματικό αδιέξοδο παρά την επανέναρξη των επαφών.

Η Ρωσία επιμένει στις εδαφικές και νατοϊκές απαιτήσεις της, ενώ η Ουκρανία αρνείται παραχωρήσεις που θα υπονόμευαν τη μελλοντική της ασφάλεια. Σε αυτή την περίπτωση, οι συνομιλίες μπορεί να συνεχιστούν χωρίς ουσιαστική συμφωνία και ο πόλεμος να παραταθεί.

Τα παραπάνω αποτελούν αναλυτικά σενάρια και όχι συμφωνημένες επιλογές των εμπλεκομένων.

Η μεγάλη εικόνα: Δεν διαπραγματεύονται μόνο την Ουκρανία, αλλά την ασφάλεια της Ευρώπης

Η δήλωση Ζελένσκι δεν αποτελεί αναγνώριση ρωσικού δικαιώματος ελέγχου της ευρωπαϊκής ασφάλειας, ούτε αποδοχή των αξιώσεων του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Αποτυπώνει, όμως, την προσπάθεια του Κιέβου να διατηρήσει ενεργή τη διπλωματική διαδικασία, χωρίς να εγκαταλείψει τις βασικές του θέσεις για την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο που θα προσφέρει πραγματικές εγγυήσεις στην Ουκρανία, θα αντιμετωπίζει συγκεκριμένες ανησυχίες ασφαλείας και θα διατηρεί την αυτονομία των ευρωπαϊκών συμμάχων.

Η νέα συζήτηση για εγγυήσεις ασφαλείας προς τη Ρωσία δείχνει ότι η αναζήτηση ειρήνης εισέρχεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πεδίο: όχι μόνο πώς θα σταματήσει ο πόλεμος, αλλά ποιοι κανόνες θα καθορίζουν την ασφάλεια της Ευρώπης μετά από αυτόν.

Πηγή: pagenews.gr