Βερολίνο vs Νότος: Η μάχη των εκατοντάδων δισ. ευρώ που θα κρίνει το μέλλον της Ευρώπης

Η Γερμανία απαιτεί βαθιές περικοπές στον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, βάζοντας στο στόχαστρο τη γεωργία και την περιφερειακή συνοχή. Οι χώρες του Νότου προειδοποιούν για έναν νέο γύρο οικονομικών ανισοτήτων, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με το δίλημμα «άμυνα ή ανάπτυξη».

Η διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034) εξελίσσεται ήδη σε μία από τις πιο κρίσιμες πολιτικές συγκρούσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη αντιπαράθεση για το ποιο μοντέλο Ευρώπης θα επικρατήσει τα επόμενα χρόνια: μια Ένωση που θα επενδύει περισσότερο στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα ή μια Ένωση που θα συνεχίσει να χρηματοδοτεί τη συνοχή, τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Το Βερολίνο σηκώνει «κόκκινη κάρτα» στις αυξήσεις

Κατά την επίσκεψή του στο Δουβλίνο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ξεκαθάρισε ότι το Βερολίνο δεν πρόκειται να αποδεχθεί έναν σημαντικά αυξημένο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Ο Μερτς χαρακτήρισε «αβάσιμη και αδύνατο να δικαιολογηθεί» την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση των δαπανών κατά περίπου 60%, υποστηρίζοντας ότι, τη στιγμή που τα περισσότερα κράτη-μέλη εφαρμόζουν δημοσιονομική πειθαρχία, δεν μπορεί η ίδια η ΕΕ να επεκτείνει δραστικά τις δαπάνες της.

Το μήνυμα προς την ιρλανδική προεδρία ήταν σαφές: ο επόμενος προϋπολογισμός πρέπει να στηριχθεί σε ουσιαστικές περικοπές.

Στο στόχαστρο η γεωργία και η συνοχή

Η μεγαλύτερη πίεση αφορά δύο από τις πιο παραδοσιακές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης:

• την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ),
• και τα Ταμεία Συνοχής και Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Πρόκειται για τους βασικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς από τους οποίους επωφελούνται κυρίως οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, μεταξύ αυτών η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και σε μεγάλο βαθμό η Γαλλία.

Για τις χώρες αυτές, οι συγκεκριμένοι πόροι χρηματοδοτούν έργα υποδομών, αγροτική παραγωγή, περιφερειακή ανάπτυξη και επενδύσεις στην πραγματική οικονομία.

Οι “φειδωλοί” αλλάζουν τις προτεραιότητες

Πίσω από τη γερμανική στάση βρίσκεται η ευρύτερη συμμαχία των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών της βόρειας Ευρώπης.

Γερμανία, Ολλανδία, σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες θεωρούν ότι οι περιορισμένοι ευρωπαϊκοί πόροι πρέπει να κατευθυνθούν σε νέες προτεραιότητες, όπως:

• η ανταγωνιστικότητα,
• η καινοτομία,
• η έρευνα,
• οι ψηφιακές τεχνολογίες,
• η τεχνητή νοημοσύνη,
• και κυρίως η ευρωπαϊκή άμυνα.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η αυξανόμενη γεωπολιτική αστάθεια έχουν μεταβάλει τις ισορροπίες, με την ασφάλεια να αποκτά πλέον πολύ μεγαλύτερο δημοσιονομικό βάρος.

Ο Νότος φοβάται νέα περίοδο λιτότητας

Στον αντίποδα, οι χώρες της νότιας Ευρώπης υποστηρίζουν ότι η μείωση των πόρων για τη γεωργία και τη συνοχή θα επιτείνει τις αναπτυξιακές ανισότητες εντός της Ένωσης.

Για πολλές κυβερνήσεις του Νότου, η μεταφορά πόρων από την περιφερειακή ανάπτυξη προς την άμυνα δημιουργεί τον κίνδυνο μιας «Ευρώπης δύο ταχυτήτων», όπου οι ισχυρότερες βιομηχανικές οικονομίες θα ενισχύουν περαιτέρω την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ οι λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες θα διαθέτουν μικρότερα χρηματοδοτικά εργαλεία για να συγκλίνουν.

Η σκιά της κρίσης χρέους επιστρέφει

Η σημερινή αντιπαράθεση ξυπνά μνήμες από τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης. Τότε, οι βόρειες χώρες επέμειναν στην αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, ενώ πολλές οικονομίες του Νότου βρέθηκαν αντιμέτωπες με ύφεση, προγράμματα προσαρμογής και πολυετή λιτότητα.

Αν και το σημερινό περιβάλλον είναι διαφορετικό, η συζήτηση επαναφέρει το ίδιο θεμελιώδες ερώτημα: ποιος χρηματοδοτεί την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και ποιες πολιτικές προτεραιότητες προηγούνται όταν οι πόροι δεν επαρκούν για όλους.]

Η διαπραγμάτευση για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό δεν αφορά μόνο τη λογιστική κατανομή κονδυλίων. Αποτελεί την πρώτη μεγάλη πολιτική δοκιμασία της νέας ευρωπαϊκής ισορροπίας μετά την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών και την αναδιάταξη των γεωπολιτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης. Το Βερολίνο επιδιώκει έναν προϋπολογισμό περισσότερο προσανατολισμένο στην ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια, ενώ ο ευρωπαϊκός Νότος υπερασπίζεται τη συνοχή ως βασικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι διαπραγματεύσεις που θα κορυφωθούν τους επόμενους μήνες αναμένεται να καθορίσουν όχι μόνο τη χρηματοδότηση της ΕΕ έως το 2034, αλλά και τη συνολική κατεύθυνση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος την επόμενη δεκαετία.

Πηγή: pagenews.gr