Το Ιράν κρατά κλειστό το Ορμούζ: Ζητά αποζημιώσεις, άρση αποκλεισμού και αμερικανική υποχώρηση

Η Τεχεράνη ανεβάζει ξανά τον πήχη για την επαναλειτουργία του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη – Οι Φρουροί της Επανάστασης ξεκαθαρίζουν ότι το Ορμούζ δεν θα ανοίξει απλώς με μια συμφωνία μέσω Ομάν, αλλά μόνο αν οι ΗΠΑ αποδεχθούν «πλήρως» τους ιρανικούς όρους

Το Ιράν μετατρέπει πλέον το Στενό του Ορμούζ από στρατιωτικό πεδίο πίεσης σε διαπραγματευτικό όπλο πρώτης γραμμής απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Τεχεράνη έθεσε στις 8 Αυγούστου νέα και πολύ αυστηρότερα προαπαιτούμενα για την πλήρη επαναλειτουργία του στρατηγικού θαλάσσιου περάσματος, συνδέοντας την ελεύθερη ναυσιπλοΐα όχι μόνο με μια τεχνική συμφωνία μέσω Ομάν αλλά με ένα ευρύτερο πακέτο αμερικανικών υποχωρήσεων.

Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, ζήτησε μεταξύ άλλων:

τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, άρση κυρώσεων, αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημιές του πολέμου.

Και οι Φρουροί της Επανάστασης πήγαν ακόμη παραπέρα.

Ο εκπρόσωπός τους, Σαρντάρ Μοχέμπι, ξεκαθάρισε ότι το άνοιγμα του Ορμούζ «δεν αποτελεί αντικείμενο συμφωνίας με το Ομάν», αλλά εξαρτάται από την πλήρη αποδοχή των ιρανικών όρων από τις ΗΠΑ.

Το μήνυμα της Τεχεράνης: «Δεν ανοίγουμε απλώς μια θαλάσσια λωρίδα – αλλάζουμε τους όρους του παιχνιδιού»

Αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο των νέων δηλώσεων.

Μέχρι τώρα η διεθνής συζήτηση επικεντρωνόταν σε ένα πιθανό τεχνικό arrangement με το Ομάν για τη σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.

Η νέα ιρανική γραμμή μετατρέπει το θέμα σε πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική διαπραγμάτευση.

Η Τεχεράνη ουσιαστικά λέει:

το Ορμούζ δεν ανοίγει αν δεν αλλάξει συνολικά η αμερικανική συμπεριφορά απέναντι στο Ιράν.

Και αυτό σημαίνει ότι ένα από τα σημαντικότερα chokepoints της παγκόσμιας οικονομίας βρίσκεται πλέον άμεσα συνδεδεμένο με:

το καθεστώς κυρώσεων,

την παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων στον Κόλπο,

τις πολεμικές αποζημιώσεις,

και τη μελλοντική περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Γιατί το Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμο

Το Στενό του Ορμούζ είναι ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο.

Μέσω αυτού περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου, ενώ αποτελεί κρίσιμη δίοδο και για LNG, πετρελαϊκά προϊόντα και φορτία από τα κράτη του Κόλπου.

Άρα κάθε μέρα περιορισμένης λειτουργίας επηρεάζει:

τιμές πετρελαίου,

ναύλους,

ασφάλιστρα πλοίων,

κόστος LNG,

εφοδιαστικές αλυσίδες,

και πληθωριστικές προσδοκίες.

Αυτό είναι ακριβώς το leverage που επιχειρεί να αξιοποιήσει η Τεχεράνη.

Η μεγάλη στροφή: από τον στρατιωτικό έλεγχο στον πολιτικό εκβιασμό

Το Ιράν έχει ήδη εγκαθιδρύσει στην πράξη ένα σύστημα ελέγχου της διέλευσης πλοίων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταγγείλει ότι οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν επιβάλει διαδικασίες ελέγχου και ακόμη και τέλη διέλευσης σε πλοία, ζητώντας πληροφορίες για φορτίο, προορισμό και ταυτότητα του σκάφους.

Άρα το σημερινό μήνυμα δεν έρχεται από το μηδέν.

Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει το Ορμούζ ως:

μηχανισμό επιτήρησης, οικονομικής πίεσης και πολιτικής επιλογής του ποιος περνά και ποιος όχι.

Το νέο πακέτο απαιτήσεων είναι πολύ βαρύτερο από μια συμφωνία ναυσιπλοΐας

Οι απαιτήσεις του Ζολγκάντρ αγγίζουν πλέον τον πυρήνα της αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης.

Δεν ζητά μόνο να σταματήσει ο αποκλεισμός.

Ζητά επίσης:

αποχώρηση αμερικανικών στρατευμάτων, άρση κυρώσεων, επιστροφή παγωμένων κεφαλαίων και πολεμικές αποζημιώσεις.

Αυτό δημιουργεί ένα προφανές πρόβλημα για την Ουάσιγκτον.

Η αποδοχή όλων αυτών των όρων θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως στρατηγική υποχώρηση.

Η απόρριψή τους, όμως, διατηρεί κλειστό ή περιορισμένο το Ορμούζ και κρατά ψηλά την ενεργειακή αβεβαιότητα.

Το Ομάν παραμένει ο μεσολαβητής – αλλά όχι ο τελικός κριτής

Η Μουσκάτ εξακολουθεί να παίζει κρίσιμο ρόλο.

Το Ομάν είναι εδώ και χρόνια ο πιο αξιόπιστος ενδιάμεσος μεταξύ Ιράν και Δύσης και έχει αναλάβει την τεχνική διαπραγμάτευση για την επαναφορά ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων.

Όμως η νέα ιρανική θέση μειώνει δραστικά τη δυνατότητα του Ομάν να «κλείσει» μόνο του μια συμφωνία.

Η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι μπορεί να υπάρξει τεχνικός μηχανισμός ναυσιπλοΐας, αλλά το πλήρες άνοιγμα απαιτεί πολιτική συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Η εσωτερική ιρανική γραμμή δεν είναι απολύτως ενιαία

Εδώ βρίσκεται μια ακόμη σημαντική διάσταση.

Υπάρχουν ενδείξεις εσωτερικών διαφοροποιήσεων στην Τεχεράνη.

Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν εμφανίζεται περισσότερο ανοιχτός σε πρακτική συμφωνία με το Ομάν για να αποκατασταθεί μέρος της ναυσιπλοΐας, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης και οι σκληροπυρηνικοί μηχανισμοί ασφαλείας επιμένουν ότι το Ορμούζ πρέπει να παραμείνει μοχλός πίεσης έως ότου η Ουάσιγκτον κάνει ουσιαστικές παραχωρήσεις. (

Αυτό δημιουργεί δύο επίπεδα διαπραγμάτευσης:

ένα τεχνικό,

και ένα στρατηγικό.

Οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα

Η Ουάσιγκτον έχει τρεις βασικές επιλογές.

Η πρώτη είναι να αποδεχθεί μέρος των όρων και να επιδιώξει σταδιακή επαναφορά της ναυσιπλοΐας.

Η δεύτερη είναι να απορρίψει τις απαιτήσεις και να διατηρήσει τον αποκλεισμό.

Η τρίτη είναι να επιχειρήσει στρατιωτική επιβολή της ελευθερίας ναυσιπλοΐας.

Η τελευταία είναι και η πιο επικίνδυνη.

Γιατί το Ορμούζ είναι στενό, πυκνά στρατιωτικοποιημένο και εξαιρετικά ευάλωτο σε:

πυραύλους,

drones,

θαλάσσιες νάρκες,

ταχύπλοα,

και επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.

Το Ιράν προσπαθεί ουσιαστικά να διώξει τις ΗΠΑ από τον Κόλπο

Εδώ βρίσκεται ίσως ο μεγαλύτερος στρατηγικός στόχος της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με αμερικανική ανάλυση που δημοσιεύθηκε σήμερα, το Ιράν βλέπει τις διαπραγματεύσεις γύρω από το Ορμούζ ως ευκαιρία να πιέσει για περιορισμό ή ακόμη και απομάκρυνση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας από τον Περσικό Κόλπο.

Αυτό αλλάζει εντελώς την κλίμακα της κρίσης.

Δεν μιλάμε πλέον μόνο για ναυτιλία.

Μιλάμε για την ίδια την αρχιτεκτονική ασφαλείας του Κόλπου.

Η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και οι άλλοι του Κόλπου δεν μπορούν να μείνουν αδιάφοροι

Για τα κράτη του Κόλπου, το ζήτημα είναι υπαρξιακό.

Αν το Ιράν αποκτήσει de facto δικαίωμα να εγκρίνει ποιος περνά από το Ορμούζ και υπό ποιους όρους, τότε αποκτά έναν τεράστιο μοχλό πάνω στην ενεργειακή κυριαρχία της περιοχής.

Τα ΗΑΕ έχουν ήδη καταγγείλει νέα επίθεση σε κρατικό πλοίο της ADNOC στο Στενό, σε ένα ακόμη επεισόδιο που δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση.

Άρα για Ριάντ και Αμπού Ντάμπι το ερώτημα δεν είναι μόνο:

«θα ανοίξει το Ορμούζ;»

Είναι:

«ποιος θα ελέγχει το Ορμούζ όταν ανοίξει;»

Η νέα Συμφωνία της Μέκκας αποκτά ξαφνικά ακόμη μεγαλύτερη σημασία

Και εδώ οι εξελίξεις συνδέονται.

Μόλις μία ημέρα πριν, Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν υπέγραψαν την τριμερή αμυντική συμφωνία της Μέκκας.

Η σύμπτωση είναι εντυπωσιακή.

Την ώρα που το Ιράν προσπαθεί να επιβάλει νέους όρους στο Ορμούζ, τρεις μεγάλες μουσουλμανικές δυνάμεις δημιουργούν έναν νέο μηχανισμό συλλογικής άμυνας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η συμφωνία είναι αντι-ιρανική.

Σημαίνει όμως ότι η περιφερειακή πίεση της Τεχεράνης επιταχύνει τη στρατιωτική δικτύωση των αντιπάλων και ανταγωνιστών της.

Το μεγαλύτερο ρίσκο για το Ιράν: να κερδίσει το Ορμούζ και να χάσει την περιοχή

Η Τεχεράνη μπορεί να θεωρεί ότι κρατώντας κλειστό το Στενό αυξάνει το διαπραγματευτικό της βάρος.

Και βραχυπρόθεσμα αυτό ισχύει.

Μακροπρόθεσμα όμως υπάρχει αντίστροφος κίνδυνος.

Όσο περισσότερο χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως όπλο, τόσο περισσότερα κράτη επενδύουν σε:

εναλλακτικούς αγωγούς,

νέα λιμάνια,

στρατηγικά αποθέματα,

αμυντικές συμφωνίες,

και θαλάσσια προστασία.

Δηλαδή το Ιράν μπορεί να μεγιστοποιήσει σήμερα την αξία του chokepoint, αλλά ταυτόχρονα να επιταχύνει τη διεθνή προσπάθεια να μειωθεί η εξάρτηση από αυτό.

Η αγορά πετρελαίου θα είναι ο πραγματικός δικαστής

Αν οι συνομιλίες αποτύχουν και το Ορμούζ παραμείνει κλειστό ή λειτουργεί με αυστηρούς ιρανικούς περιορισμούς, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις θα εμφανιστούν στην ενέργεια.

Οι αγορές θα παρακολουθούν:

την πραγματική ροή δεξαμενόπλοιων,

τα ασφάλιστρα,

την προσφορά LNG,

τη σαουδαραβική παραγωγή,

και τις δυνατότητες παράκαμψης του Στενού.

Ένα νέο σοκ εκεί θα μπορούσε να μεταφερθεί πολύ γρήγορα σε:

βενζίνη,

ηλεκτρικό ρεύμα,

βιομηχανικό κόστος,

και πληθωρισμό στην Ευρώπη.

Το πραγματικό μήνυμα του Ιράν

Η Τεχεράνη δεν λέει πλέον:

«δώστε μας μια συμφωνία για να ανοίξουμε το Στενό».

Λέει:

«αλλάξτε τον τρόπο που μας αντιμετωπίζετε και τότε θα ανοίξει».

Αυτό είναι πολύ πιο φιλόδοξο.

Και πολύ πιο δύσκολο να γίνει αποδεκτό.

Το Ορμούζ μετατρέπεται πλέον στο μεγάλο τραπέζι της μεταπολεμικής διαπραγμάτευσης

Από τη μία πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς ιρανικούς όρους.

Από την άλλη, το Ιράν επιχειρεί να μετατρέψει τον έλεγχο του Στενού σε αντάλλαγμα για:

κυρώσεις,

στρατεύματα,

χρήματα,

και πολιτική αναγνώριση του περιφερειακού του ρόλου.

Αν καμία πλευρά δεν υποχωρήσει, η κρίση δεν θα παραμείνει απλώς ναυτική.

Θα μετατραπεί ξανά πολύ γρήγορα σε ενεργειακή, οικονομική και στρατιωτική κρίση παγκόσμιας κλίμακας.

Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι πότε θα ανοίξει το Ορμούζ.

Θα είναι ποιος θα υποχωρήσει πρώτος για να ανοίξει.

Πηγή: pagenews.gr