Ιράν: «Το Ορμούζ δεν ανοίγει» – Τελεσίγραφο στις ΗΠΑ και επιστροφή στη στρατιωτική πίεση

Η Τεχεράνη απαιτεί άρση του αποκλεισμού, των πετρελαϊκών κυρώσεων και αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων – Κατέρρευσε στην πράξη η ενδιάμεση συμφωνία του Ιουνίου και το Ιράν προειδοποιεί ότι περνά σε «πλήρως επιθετική» στάση

Το Ιράν ανεβάζει επικίνδυνα τον πήχη στην αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ξεκαθαρίζοντας ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξουν πλήρως εάν η Ουάσιγκτον δεν ικανοποιήσει τους όρους που, κατά την Τεχεράνη, απορρέουν από την ενδιάμεση συμφωνία του Ιουνίου.

Η νέα προειδοποίηση έρχεται ενώ η διπλωματική προσπάθεια για μόνιμη διευθέτηση έχει ουσιαστικά βαλτώσει και η διεθνής αγορά πετρελαίου παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα από τα σοβαρότερα γεωπολιτικά ρίσκα των τελευταίων ετών.

Οι εξελίξεις δεν αφορούν πλέον μόνο τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Τεχεράνης. Αγγίζουν ευθέως την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, καθώς πριν από τον πόλεμο από το Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.

Το τελεσίγραφο της Τεχεράνης

Ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ δήλωσε, σύμφωνα με το Reuters και ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ότι το Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό έως ότου οι ΗΠΑ εκπληρώσουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η Τεχεράνη απαιτεί, μεταξύ άλλων, να αρθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, να καταργηθούν οι πετρελαϊκές κυρώσεις, να αποδεσμευθούν τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και να σταματήσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και οι απειλές σε όλα τα μέτωπα.

Το μήνυμα είναι σαφές: το Ιράν μετατρέπει τον έλεγχο της σημαντικότερης ενεργειακής αρτηρίας του Περσικού Κόλπου στο ισχυρότερο διαπραγματευτικό του χαρτί απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ.

Και μέχρι στιγμής δεν δείχνει διατεθειμένο να το εγκαταλείψει.

Η συμφωνία που άντεξε ελάχιστα

Η σημερινή σύγκρουση έχει τις ρίζες της στο μνημόνιο κατανόησης που συμφωνήθηκε στις 17 Ιουνίου.

Το πλαίσιο προέβλεπε μια περίοδο έως 60 ημερών για τη διαπραγμάτευση οριστικής συμφωνίας, με τα πολύ δυσκολότερα ζητήματα –μεταξύ αυτών και το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος– να παραπέμπονται στις επόμενες συνομιλίες.

Στην πράξη, όμως, η συμφωνία άρχισε γρήγορα να καταρρέει.

Στις 7 Ιουλίου ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία είχε τελειώσει και λίγες ημέρες αργότερα το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την αναστολή της.

Το βασικό σημείο σύγκρουσης ήταν ακριβώς το Ορμούζ: ποιος ελέγχει τη ναυσιπλοΐα και με ποιους όρους μπορεί να επιστρέψει η εμπορική κίνηση σε κανονικά επίπεδα.

Από τη διπλωματία στην «πλήρως επιθετική» στάση

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αλλαγή στρατηγικής που προαναγγέλλεται από την Τεχεράνη.

Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι, μετά το αδιέξοδο στις προσπάθειες για μόνιμο τερματισμό της σύγκρουσης, το Ιράν προσανατολίζεται πλέον σε «πλήρως επιθετική» στάση. Η εξέλιξη καταγράφεται ενώ το 60ήμερο παράθυρο που είχε δημιουργηθεί με τη συμφωνία του Ιουνίου εξέπνευσε χωρίς ουσιαστική πρόοδο.

Αυτό μεταβάλλει σημαντικά την εικόνα.

Η Τεχεράνη δεν εμφανίζεται πλέον απλώς να απειλεί ότι θα κρατήσει κλειστή τη θαλάσσια δίοδο. Δείχνει ότι είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει πιο ενεργά τη στρατιωτική πίεση εάν θεωρήσει ότι η διπλωματική οδός δεν της προσφέρει τα ανταλλάγματα που ζητά.

Το Ορμούζ γίνεται το μεγάλο όπλο του Ιράν

Η στρατηγική λογική της Τεχεράνης είναι σχετικά απλή.

Το Ιράν γνωρίζει ότι απέναντι στη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ διαθέτει περιορισμένες επιλογές. Στο Ορμούζ, όμως, έχει αποδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει τεράστιο οικονομικό κόστος όχι μόνο στην Ουάσιγκτον αλλά στην παγκόσμια οικονομία.

Η δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας περιορίζει τις ενεργειακές ροές, αυξάνει το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης και αναγκάζει τις αγορές να ενσωματώνουν ένα μόνιμο γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις τιμές του πετρελαίου.

Ήδη το Brent κινείται γύρω από τα 91 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές βλέπουν ότι μια γρήγορη λύση για το Ορμούζ απομακρύνεται.

Και νέα επίθεση σε πλοίο

Το κλίμα γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνο από τα γεγονότα επί του πεδίου.

Την Τρίτη πλοίο που διέσχιζε τα Στενά χτυπήθηκε από βλήμα στα ανοικτά του Ομάν, με αποτέλεσμα να προκληθούν ζημιές στο μηχανοστάσιο και να υπάρξει τραυματισμός μέλους του πληρώματος. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ανάληψη ευθύνης.

Το περιστατικό δείχνει πόσο εύκολα η διπλωματική αντιπαράθεση μπορεί να μετατραπεί ξανά σε στρατιωτική κρίση.

Το πραγματικό διακύβευμα για τον Τραμπ

Η Ουάσιγκτον βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα.

Εάν αποδεχθεί σημαντικό μέρος των ιρανικών απαιτήσεων, η Τεχεράνη θα μπορεί να υποστηρίξει ότι χρησιμοποίησε επιτυχώς το Ορμούζ για να αναγκάσει τις ΗΠΑ σε υποχωρήσεις.

Εάν, αντίθετα, ο Τραμπ επιλέξει μεγαλύτερη στρατιωτική και οικονομική πίεση, αυξάνεται ο κίνδυνος ακόμη μεγαλύτερης διαταραχής της ναυσιπλοΐας και νέας εκτίναξης των ενεργειακών τιμών.

Και αυτό είναι το μεγάλο πλεονέκτημα που πιστεύει ότι διαθέτει το Ιράν: κάθε εβδομάδα που το Ορμούζ δεν επιστρέφει στην κανονικότητα, το κόστος της κρίσης μεταφέρεται από το πεδίο της μάχης στις αντλίες καυσίμων, στον πληθωρισμό και τελικά στις δυτικές οικονομίες.

Το Ορμούζ γίνεται η «κλειδαριά» της συμφωνίας

Το μήνυμα της Τεχεράνης πλέον δύσκολα παρερμηνεύεται.

Το Ιράν συνδέει την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας με μια πολύ ευρύτερη αμερικανική υποχώρηση: κυρώσεις, αποκλεισμός, παγωμένα κεφάλαια και στρατιωτικές επιχειρήσεις μπαίνουν στο ίδιο πακέτο.

Έτσι, τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται από ενεργειακό πέρασμα σε κεντρικό γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.

Και όσο Ουάσιγκτον και Τεχεράνη παραμένουν στις θέσεις τους, η απειλή δεν είναι μόνο μια νέα πολεμική έκρηξη.

Είναι κάτι ενδεχομένως δυσκολότερο για την παγκόσμια οικονομία: να συνηθίσει το Ορμούζ να λειτουργεί υπό καθεστώς μόνιμης κρίσης.

Πηγή: pagenews.gr