ΥΠΕΝ: Στόχος μείωση 30% στο ρεύμα έως το 2030

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βάζει στο επίκεντρο ΑΠΕ, αποθήκευση, διασυνδέσεις και εξοικονόμηση για να επαναφέρει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά στα προ κρίσης επίπεδα. Το σχέδιο στηρίζεται σε πάνω από 5 δισ. ευρώ από τρία ευρωπαϊκά ταμεία και σε παρεμβάσεις που αφορούν και ΥΚΩ, ρευματοκλοπές, οφειλές και αυτοκατανάλωση.

Ο στόχος για το κόστος ρεύματος

Την επιστροφή της μέσης τιμής ηλεκτρικής ενέργειας για τα ελληνικά νοικοκυριά σε επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση επιδιώκει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με ορίζοντα το 2030. Ο κεντρικός στόχος που έχει τεθεί είναι η σωρευτική μείωση της τελικής τιμής του ρεύματος κατά 30%, μέσα από ένα πλέγμα παρεμβάσεων που καλύπτει όλη την αλυσίδα, από την παραγωγή έως την προμήθεια και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις.

Η βάση υπολογισμού για αυτή την επιδίωξη είναι τα 237,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή η μέση τελική τιμή που κατέγραψαν τα νοικοκυριά στο β΄ εξάμηνο του 2025, με βάση τα στοιχεία της Eurostat. Αν η μείωση φτάσει το 30%, η τιμή θα διαμορφωθεί στα 166,46 ευρώ/MWh ή 16,6 λεπτά/kWh.

Πώς διαμορφώνεται ο λογαριασμός

Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ επιμένει ότι η μείωση της τελικής τιμής δεν ταυτίζεται αυτόματα με αντίστοιχη μείωση στον λογαριασμό κάθε καταναλωτή. Στην επιβάρυνση που φτάνει στον πελάτη συνυπολογίζονται η χονδρική τιμή, το κόστος ευστάθειας του συστήματος, οι χρεώσεις μεταφοράς και διανομής, οι απώλειες του δικτύου, οι επιδοτήσεις των ΑΠΕ, οι ΥΚΩ, το κόστος προμήθειας και οι φόροι.

Γι’ αυτό, όπως προκύπτει από τον κυβερνητικό σχεδιασμό, η αποκλιμάκωση χρειάζεται να περάσει μέσα από όλα τα στάδια: παραγωγή, δίκτυα, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, αγορά και προμήθεια. Σε αυτό το πλαίσιο, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου μίλησε για μια ολιστική προσέγγιση, με μόνιμες αλλαγές που θα μειώνουν σταδιακά το ενεργειακό κόστος.

Οι έξι βασικοί άξονες του σχεδίου

Το σχέδιο του ΥΠΕΝ βασίζεται σε έξι κεντρικούς πυλώνες. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η αποθήκευση, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις, οι παρεμβάσεις στις ΥΚΩ και η εξοικονόμηση ενέργειας. Για την υλοποίηση αυτών των παρεμβάσεων ενεργοποιούνται πόροι άνω των 5 δισ. ευρώ από τρία διαφορετικά ευρωπαϊκά ταμεία.

Στον χρηματοδοτικό σχεδιασμό περιλαμβάνονται 2,1 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, 2,3 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων και πάνω από 600 εκατ. ευρώ μέσω της ρήτρας διαφυγής και άλλων δράσεων που σχετίζονται με αποθήκευση, εξοικονόμηση και ενεργειακές υποδομές.

Η δυναμική των ΑΠΕ και το στοίχημα της αποθήκευσης

Κομβική θέση στη στρατηγική έχει η περαιτέρω ενίσχυση των ΑΠΕ. Η εγκατεστημένη ισχύς έχει ήδη ξεπεράσει τα 18 GW και μόνο μέσα στον τελευταίο χρόνο προστέθηκαν περίπου 3 GW. Η αυξημένη συμμετοχή των ανανεώσιμων στο μείγμα συνέβαλε στη μείωση του κόστους χονδρικής, ενώ η Ελλάδα το 2024 εμφανίζεται για πρώτη φορά ως καθαρός εξαγωγέας ενέργειας, με τις εξαγωγές να ενισχύουν το ενεργειακό ισοζύγιο κατά περίπου 1 δισ. ευρώ.

Η αποθήκευση θεωρείται το επόμενο μεγάλο βήμα, καθώς μπορεί να περιορίσει τις απογευματινές αιχμές στην κατανάλωση και να μειώσει την ανάγκη για λειτουργία ακριβών μονάδων φυσικού αερίου. Σήμερα λειτουργούν έργα αποθήκευσης περίπου 700 MW, με στόχο να φτάσουν το 1 GW έως το τέλος του 2026, τα 1,5 GW στα μέσα του 2027, τα 3-4 GW έως το τέλος του 2028 και τελικά τα 5-7 GW το 2030.

Χρηματοδότηση για νέες μονάδες και έργα αποθήκευσης

Η επιτάχυνση της αποθήκευσης θα στηριχθεί στα 400 εκατ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης και σε επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής. Από αυτά, 50 εκατ. ευρώ προβλέπονται για παροχές ΟΤΑ με επιδότηση 50% στην αποθήκευση, άλλα 50 εκατ. ευρώ για αυτοκατανάλωση μη οικιακών καταναλωτών με επιδότηση 30%-40%, ενώ 100 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσω διαγωνισμών για μεγάλα έργα αποθήκευσης, με ισόποση κατανομή ανάμεσα σε έργα συνδεδεμένα με ΑΠΕ και standalone μπαταρίες.

ΥΚΩ, διασυνδέσεις και μειώσεις από το 2027

Σημαντική παρέμβαση αφορά και τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας. Το κόστος παραγωγής από θερμικές μονάδες στα νησιά υπολογίζεται σε 1,2 δισ. ευρώ ετησίως, με τη διαφορά σε σχέση με το διασυνδεδεμένο σύστημα να περνά τελικά στους λογαριασμούς μέσω ΥΚΩ. Η διασύνδεση των νησιών αποτελεί έργο συνολικού κόστους περίπου 7 δισ. ευρώ, με την Κρήτη και τις Κυκλάδες να έχουν ήδη συνδεθεί, ενώ τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.

Στον προϋπολογισμό προβλέπονται επιπλέον 200 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του λογαριασμού ΥΚΩ. Στόχος είναι η μείωση των σχετικών χρεώσεων κατά 50% για τους οικιακούς καταναλωτές, με την εφαρμογή να ξεκινά από τις αρχές του 2027.

Το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων

Από τα 2,3 δισ. ευρώ του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, τα 1,1 δισ. ευρώ αφορούν ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακές υποδομές στα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Επιπλέον, 970 εκατ. ευρώ κατευθύνονται σε έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης, 200 εκατ. ευρώ σε φράγματα και ταμιευτήρες πολλαπλού σκοπού και 56 εκατ. ευρώ σε υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Στην κατηγορία ΑΠΕ και αποθήκευσης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, φωτοβολταϊκά με συστήματα μπαταριών, με δικαιούχους να μπορούν να είναι κατοικίες, ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, πάροχοι υπηρεσιών ύδρευσης, αγρότες και αεροδρόμια.

Ρευματοκλοπές, οφειλές και ανταγωνισμός

Στο μέτωπο των ρευματοκλοπών προωθείται η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, με στόχο έως το τέλος του 2026 περίπου τα δύο τρίτα της κατανάλωσης να τηλεμετρώνται από το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Παράλληλα, το υπουργείο παρεμβαίνει και στις ληξιπρόθεσμες οφειλές, που φθάνουν τα 3 δισ. ευρώ και μετακυλίονται στους συνεπείς καταναλωτές.

Το νέο σύστημα προβλέπει επισήμανση του οφειλέτη και, μετά από τρεις επισημάνσεις, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή αν δεν έχει τακτοποιήσει τις οφειλές του. Στον ίδιο άξονα, το ΥΠΕΝ συνδέει τη μείωση του κόστους με την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη σταδιακή στροφή των καταναλωτών προς σταθερά τιμολόγια.

Η στήριξη των νοικοκυριών και των δημοσίων κτιρίων

Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού περνά από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, από το οποίο προβλέπονται 2,1 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 1,7 δισ. ευρώ κατευθύνονται στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και στην αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων. Παράλληλα, προβλέπεται δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 νοικοκυριά, Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους ετησίως και δημιουργία 13 One Stop Shops για ενημέρωση και συμβουλευτική υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.

Επιπλέον, από τη ρήτρα διαφυγής προβλέπονται 200 εκατ. ευρώ για 100.000 δικαιούχους, με περίπου 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες. Η επιδότηση για αντλία θερμότητας φτάνει το 50%, με υψηλότερη ενίσχυση για τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Στο πλάνο περιλαμβάνονται και τα δημόσια κτίρια. Το πρόγραμμα «Ηλέκτρα» αφορά 49 έργα με επιδότηση από 50% έως 85% και συνολικό προϋπολογισμό 117,39 εκατ. ευρώ, ενώ το πρόγραμμα «Φοίβος – Αθηνά» αφορά 246 σχολεία με επιδότηση 100% και συνολικό ποσό 44,5 εκατ. ευρώ.

Αυτοκατανάλωση και ρεαλιστικές παραδοχές

Η αυτοκατανάλωση αποτελεί ακόμη έναν βασικό άξονα. Η παραγωγή για ιδία χρήση έχει ήδη ξεπεράσει το 1,1 GW, κυρίως από εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές. Το αναβαθμισμένο πλαίσιο net billing αναμένεται να επιταχύνει τις νέες συνδέσεις, ενώ προωθούνται η απλοποίηση του καθεστώτος, η εγκατάσταση μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση στο δίκτυο και η δυνατότητα για τους ΟΤΑ να πιστώνεται το όφελος από την αυτοκατανάλωση απευθείας στους λογαριασμούς.

Εξετάζεται επίσης η συλλογική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, αλλά και η δυνατότητα μικρών φωτοβολταϊκών στα μπαλκόνια, ισχύος έως 800W, με ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας για το δίκτυο. Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος σημείωσε ότι ο σχεδιασμός για μείωση του ρεύματος κατά 30% στην τριετία βασίζεται σε ρεαλιστικές παραδοχές, αν και το ενδεχόμενο μεγάλων γεωπολιτικών αναταράξεων δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια. Όπως τόνισε, το βασικό σενάριο στηρίζεται στην εκτίμηση για εξομάλυνση της κατάστασης στον Κόλπο.

Πηγή: Pagenews.gr