Σαουδική Αραβία χωρίς «έξοδο»: Χτυπήθηκε ο αγωγός των 7 εκατ. βαρελιών – Οι Χούθι πιέζουν το Bab el-Mandeb

Μέσα σε λίγες ώρες, το Ριάντ είδε να πλήττεται ο στρατηγικός East–West Pipeline προς την Ερυθρά Θάλασσα και τους Χούθι να καταλαμβάνουν το Περίμ, στο Bab el-Mandeb. Με τα Στενά του Ορμούζ ήδη υπό πίεση, η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εξαγωγική μηχανή του κόσμου βρίσκεται αντιμέτωπη με ταυτόχρονο κίνδυνο στα βασικά εναλλακτικά της περάσματα — ενώ η νέα αμυντική συμμαχία με Τουρκία και Πακιστάν δοκιμάζεται στην πράξη.

Η γεωγραφία της Μέσης Ανατολής μετατρέπεται ξανά σε όπλο.

Για δεκαετίες, η Σαουδική Αραβία οικοδόμησε όχι μόνο μια τεράστια πετρελαϊκή παραγωγική μηχανή, αλλά και εναλλακτικές οδούς εξαγωγής που θα της επέτρεπαν να συνεχίσει να διοχετεύει αργό στις διεθνείς αγορές ακόμη και εάν τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονταν σε πεδίο σύγκρουσης.

Ακριβώς αυτή η στρατηγική εφεδρεία βρίσκεται σήμερα υπό πίεση.

Στις 11 Σεπτεμβρίου, το Ριάντ ανακοίνωσε ότι ο East–West Pipeline χτυπήθηκε από πολλαπλά drones που, σύμφωνα με τις σαουδαραβικές αρχές, προήλθαν από το Ιράκ. Οι επιθέσεις προκάλεσαν τραυματισμούς και υλικές ζημιές και η λειτουργία του αγωγού ανεστάλη προληπτικά. Καμία οργάνωση δεν είχε αναλάβει την ευθύνη αμέσως μετά το χτύπημα.

Λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο αργότερα, η πίεση μεταφέρθηκε στην άλλη άκρη της Ερυθράς Θάλασσας.

Οι Χούθι κατέλαβαν το στρατηγικό νησί Περίμ —Mayyun στα αραβικά— στο Bab el-Mandeb, έχοντας ήδη επεκτείνει τον έλεγχό τους σε κρίσιμα σημεία της δυτικής ακτής της Υεμένης. Η κίνηση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το στενό έχει «κλείσει», αλλά αυξάνει σημαντικά τη δυνατότητα των Χούθι να επιτηρούν, να απειλούν και να διαταράσσουν τη ναυσιπλοΐα. Τα προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler έδειξαν ότι οι διελεύσεις πλοίων από το Bab el-Mandeb μειώθηκαν στο μισό, από 30 σε 15 μέσα σε μία ημέρα.

Ο αγωγός που κατασκευάστηκε ακριβώς για αυτή την κρίση

Ο East–West Pipeline —γνωστός και ως Petroline— δεν είναι ένας ακόμη σαουδαραβικός αγωγός.

Είναι το στρατηγικό bypass του Ορμούζ.

Διατρέχει περίπου 1.200 χιλιόμετρα από την ανατολική πλευρά του βασιλείου μέχρι το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα και μπορεί να μεταφέρει έως περίπου 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Μετά τις σοβαρές διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία είχε αυξήσει σημαντικά τη χρήση του, διοχετεύοντας περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω αυτής της δυτικής οδού.

Η λογική ήταν απλή:

εάν ο Περσικός Κόλπος γίνει επικίνδυνος, το σαουδαραβικό πετρέλαιο κινείται προς δυσμάς, φτάνει στο Yanbu και από εκεί βγαίνει στην Ερυθρά Θάλασσα.

Μόνο που τώρα πιέζονται και τα δύο άκρα αυτής της εξίσωσης.

Ο αγωγός δέχθηκε επίθεση.

Και ο δρόμος από την Ερυθρά Θάλασσα προς τον Ινδικό Ωκεανό περνά από ένα Bab el-Mandeb στο οποίο οι Χούθι απέκτησαν ακόμη ισχυρότερη στρατηγική θέση.

Το Περίμ είναι μικρό – Η θέση του τεράστια

Το Περίμ δεν εντυπωσιάζει στον χάρτη λόγω μεγέθους.

Η σημασία του βρίσκεται ακριβώς στη θέση του.

Το ηφαιστειακό νησί βρίσκεται μέσα στο Bab el-Mandeb, το θαλάσσιο πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και, από εκεί, τον Ινδικό Ωκεανό.

Η κατάληψή του ακολούθησε την προέλαση των Χούθι στη Mokha και στο Dhubab. Σύμφωνα με αναλυτές της ναυτιλιακής αγοράς που επικαλείται το The National, αυτές οι θέσεις παρέχουν στους Χούθι περισσότερες δυνατότητες να διατηρούν πίεση στην εμπορική ναυσιπλοΐα.

Και εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.

Οι Χούθι δεν απέκτησαν ένα μαγικό κουμπί με το οποίο μπορούν να σταματήσουν κάθε πλοίο που περνά.

Απέκτησαν όμως μεγαλύτερη δυνατότητα επιτήρησης και στρατιωτικής πίεσης σε ένα από τα σημαντικότερα chokepoints του πλανήτη.

Για τις ναυτιλιακές εταιρείες και τις ασφαλιστικές αγορές, ακόμη και η δυνατότητα επίθεσης αρκεί για να αλλάξει η οικονομία μιας διαδρομής.

Ορμούζ από τη μία – Bab el-Mandeb από την άλλη

Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη γεωπολιτική διάσταση.

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια chokepoints της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.

Στα ανατολικά: Strait of Hormuz.

Στα δυτικά: Bab el-Mandeb.

Και ανάμεσά τους βρίσκεται ο East–West Pipeline.

Η στρατηγική του Ριάντ επί δεκαετίες ήταν ουσιαστικά να μην εξαρτάται αποκλειστικά από το πρώτο.

Η κρίση του Σεπτεμβρίου δείχνει όμως τι συμβαίνει όταν ταυτόχρονα πλήττεται η χερσαία εναλλακτική και αυξάνεται η απειλή γύρω από τη δυτική θαλάσσια έξοδο.

Τα στοιχεία του The National έδειχναν ήδη ότι η κίνηση πετρελαίου μέσω του Ορμούζ είχε πέσει περίπου στα 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως από περισσότερα από 20 εκατ. πριν από την κλιμάκωση της σύγκρουσης.

Αυτό εξηγεί γιατί το χτύπημα στον Petroline είχε πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια συνηθισμένη επίθεση σε ενεργειακή εγκατάσταση.

Χτυπήθηκε η εναλλακτική διαδρομή.

Και τώρα η συμμαχία Ερντογάν–Μπιν Σαλμάν–Πακιστάν περνά το πρώτο πραγματικό τεστ

Υπάρχει όμως και δεύτερο επίπεδο στην κρίση.

Στις 7 Αυγούστου, ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ υπέγραψαν στη Μέκκα το Makkah Joint Defence Agreement.

Και η διατύπωση της συμφωνίας είναι εξαιρετικά ισχυρή:

ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.

Η συμφωνία δεν έμεινε μόνο σε μια φωτογραφία των τριών ηγετών.

Στα τέλη Αυγούστου ακολούθησε η πρώτη συνεδρίαση της Στρατηγικής Πολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής στην Κωνσταντινούπολη, με συμφωνία για περαιτέρω θεσμοποίηση της συνεργασίας και δημιουργία μόνιμης γραμματείας στη Σαουδική Αραβία.

Και όμως, η πραγματική εφαρμογή της ρήτρας συλλογικής άμυνας παραμένει πολύ πιο σύνθετη.

Το IISS είχε ήδη επισημάνει ότι ο βαθμός και η μορφή της στρατιωτικής βοήθειας θα καθορίζονται μέσω διαβουλεύσεων των συμμάχων, ενώ κρίσιμα ζητήματα —ακόμη και το εάν το πακιστανικό πυρηνικό αποτρεπτικό μπορεί να καλύψει τους εταίρους— παραμένουν ασαφή.

Η Άγκυρα δηλώνει διαθέσιμη – Αλλά άλλο η δήλωση και άλλο η ανάπτυξη δυνάμεων

Η Τουρκία έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής υποστήριξης προς τη Σαουδική Αραβία βάσει της νέας συμφωνίας. Ωστόσο, μέχρι στιγμής η αντίδραση των εταίρων δεν έχει μεταφραστεί σε μεγάλης κλίμακας στρατιωτική ανάπτυξη για την προστασία των σαουδαραβικών ενεργειακών διαδρόμων.

Αυτό δημιουργεί ένα πρώτο πραγματικό ερώτημα για τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας:

τι ακριβώς σημαίνει «επίθεση σε έναν σημαίνει επίθεση σε όλους» όταν η επίθεση γίνεται με drones, proxies ή δυνάμεις των οποίων η κρατική σύνδεση δεν είναι πάντα άμεσα αποδείξιμη;

Είναι πολύ διαφορετικό από μια συμβατική εισβολή.

Και αυτό ακριβώς είναι το είδος της σύγκρουσης που χαρακτηρίζει πλέον τη Μέση Ανατολή.

Το πρόβλημα του Ριάντ είναι και πρόβλημα της Ευρώπης

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τη Σαουδική Αραβία.

Το Bab el-Mandeb είναι το νότιο άκρο της αλυσίδας:

Ινδικός Ωκεανός → Bab el-Mandeb → Ερυθρά Θάλασσα → Σουέζ → Μεσόγειος → Ευρώπη.

Αν η συγκεκριμένη διαδρομή γίνει ακριβότερη ή πιο επικίνδυνη, οι επιπτώσεις μπορούν να περάσουν από τα ασφάλιστρα και τους ναύλους μέχρι το πετρέλαιο, τα καύσιμα και τελικά τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό.

Μετά την κατάληψη του Περίμ, το Brent έκλεισε εκείνη την εβδομάδα περίπου στα 104,6 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το The National.

Η κατάσταση όμως είναι εξαιρετικά ρευστή. Τις τελευταίες ημέρες η αγορά αντέδρασε θετικά στις ενδείξεις ότι ο East–West Pipeline μπορεί να επανεκκινήσει, με τους Financial Times να αναφέρουν ότι η Σαουδική Αραβία έδωσε σήμα για αποκατάσταση της λειτουργίας του και το Brent να υποχωρεί καθώς μειώθηκε μέρος του φόβου για την προσφορά.

Άρα το «χωρίς έξοδο» του Modern Diplomacy αποτυπώνει περισσότερο τη στρατηγική πίεση που δέχθηκε το Ριάντ παρά μια κυριολεκτική πλήρη διακοπή όλων των σαουδαραβικών εξαγωγών.

Η νέα μάχη δεν είναι μόνο για το πετρέλαιο – Είναι για τις εξόδους

Αυτό είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης.

Η σημερινή ενεργειακή σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν διεξάγεται μόνο στα κοιτάσματα και στα διυλιστήρια.

Διεξάγεται στους διαδρόμους.

Στο Ορμούζ.

Στο Bab el-Mandeb.

Στον East–West Pipeline.

Στο Yanbu.

Στην Ερυθρά Θάλασσα.

Όποιος μπορεί να αυξήσει το κόστος ή τον κίνδυνο διέλευσης από αυτά τα σημεία αποκτά οικονομική επιρροή πολύ μεγαλύτερη από το πραγματικό στρατιωτικό του μέγεθος.

Για τη Σαουδική Αραβία, επομένως, το πρόβλημα δεν είναι ότι «δεν υπάρχει καμία έξοδος». Οι εξαγωγές δεν έχουν μηδενιστεί και το Ριάντ ήδη επιχειρεί να επαναφέρει τον Petroline.

Το πρόβλημα είναι πιο στρατηγικό:

οι διαδρομές που σχεδιάστηκαν ώστε η μία να λειτουργεί όταν απειλείται η άλλη βρέθηκαν, σχεδόν ταυτόχρονα, όλες μέσα στην ίδια ζώνη γεωπολιτικού κινδύνου.

Και αυτό είναι ένα τεστ όχι μόνο για τη Σαουδική Αραβία, αλλά για ολόκληρη τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας που προσπαθούν να οικοδομήσουν Ριάντ, Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ.

Πηγή: pagenews.gr