Σοκ στην Ευρώπη: Το φυσικό αέριο πάνω από τα 100 ευρώ – Ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί με νέα ενεργειακή κρίση
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Σοκ στην Ευρώπη: Το φυσικό αέριο πάνω από τα 100 ευρώ – Ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί με νέα ενεργειακή κρίση
Η ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα περίοδο έντονης αβεβαιότητας, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάσσονται πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, υπό το βάρος των φόβων για νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.
Η εξέλιξη, την οποία αναδεικνύουν οι Financial Times, επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης, σε μια χρονική στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη προετοιμάζεται για τον χειμώνα και εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η ανησυχία των αγορών δεν περιορίζεται στο ενδεχόμενο νέων επιθέσεων στο Ιράν. Επεκτείνεται στην ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, στην παραγωγή και εξαγωγή ενέργειας από τις χώρες του Περσικού Κόλπου και στη δυνατότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών να απορροφήσουν ένα νέο κύμα αυξήσεων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η άνοδος αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο γεωπολιτικής μεταβλητότητας ή την αρχή μιας βαθύτερης ενεργειακής αναταραχής που θα μπορούσε να πλήξει τη βιομηχανία, την κατανάλωση και την οικονομική ανάπτυξη.
Το όριο των 100 ευρώ και η επιστροφή του ενεργειακού κινδύνου
Η υπέρβαση των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο ευρωπαϊκό φυσικό αέριο αποτελεί σημαντικό μήνυμα για τις αγορές.
Ο δείκτης αναφοράς TTF, που χρησιμοποιείται ευρέως για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου στην Ευρώπη, επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τις συμβάσεις προμήθειας και τις προσδοκίες για το μελλοντικό ενεργειακό κόστος.
Οι υψηλότερες τιμές μεταφέρονται σταδιακά στις επιχειρήσεις και, ανάλογα με τα τιμολόγια και τις συμβάσεις, στους τελικούς καταναλωτές.
Η υπέρβαση ενός συγκεκριμένου ορίου δεν σημαίνει ότι όλοι οι λογαριασμοί θα αυξηθούν αυτομάτως στο ίδιο ποσοστό. Ωστόσο, εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν για μεγάλο διάστημα, οι επιπτώσεις μπορεί να επεκταθούν σε ολόκληρη την οικονομία.
Η Ευρώπη έχει ήδη βιώσει τις συνέπειες μιας σοβαρής ενεργειακής διαταραχής μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Η σημερινή κρίση έχει διαφορετική γεωπολιτική αφετηρία, αλλά ενεργοποιεί ορισμένους από τους ίδιους μηχανισμούς: φόβο για την επάρκεια της προσφοράς, αύξηση του κόστους εισαγωγών και έντονη μεταβλητότητα στις χρηματιστηριακές αγορές ενέργειας.
Ιράν και Στενά του Ορμούζ: Το γεωπολιτικό επίκεντρο
Η βασική αιτία της αναταραχής είναι η ανησυχία για περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα σημεία διέλευσης ενεργειακών φορτίων παγκοσμίως.
Η στρατηγική τους σημασία δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο.
Από την περιοχή διέρχονται και φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου, ιδιαίτερα από το Κατάρ, έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγείς LNG διεθνώς.
Οποιαδήποτε διαταραχή στις μεταφορές μπορεί να επηρεάσει την παγκόσμια διαθεσιμότητα φορτίων, ακόμη και εάν οι ευρωπαϊκές χώρες δεν προμηθεύονται απευθείας όλο το αέριό τους από την περιοχή.
Οι αγορές LNG είναι διεθνώς διασυνδεδεμένες.
Εάν περιοριστεί η προσφορά προς την Ασία, οι αγοραστές μπορούν να ανταγωνιστούν περισσότερο για διαθέσιμα φορτία από τις ΗΠΑ, την Αφρική ή άλλες περιοχές.
Αυτός ο ανταγωνισμός μπορεί να αυξήσει τις τιμές και στην Ευρώπη.
Το πετρέλαιο στα 117 δολάρια ενισχύει τους φόβους
Η αναταραχή στο φυσικό αέριο εξελίσσεται παράλληλα με την άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου.
Στις 23 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τους Financial Times, το Brent έφθασε ενδοσυνεδριακά τα 117,45 δολάρια ανά βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο.
Η αύξηση συνδέθηκε με τις ανησυχίες για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις και πιθανές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ή θαλάσσιες μεταφορές.
Η Helima Croft, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της RBC Capital Markets, περιέγραψε την ανησυχία της αγοράς ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης πιθανότητας στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Αντίστοιχα, ο Bob McNally, πρόεδρος της Rapidan Energy, προειδοποίησε ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 150 δολάρια εάν η σύγκρουση προκαλούσε εκτεταμένες καταστροφές σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Πρόκειται για υπό όρους εκτίμηση και όχι για βέβαιη πρόβλεψη.
Η ταυτόχρονη άνοδος πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή μπορεί να επηρεάσει τόσο το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας όσο και τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τις τιμές βασικών προϊόντων.
Η Ευρώπη μπροστά σε έναν δύσκολο χειμώνα
Πέρα από τον πόλεμο, οι ανησυχίες ενισχύονται από την κατάσταση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Η Ευρώπη διαθέτει πλέον περισσότερες πηγές προμήθειας και υποδομές LNG σε σχέση με το 2022.
Ωστόσο, η διαφοροποίηση των προμηθευτών δεν εξαλείφει τον κίνδυνο διαταραχών σε μια παγκόσμια αγορά όπου η προσφορά μπορεί να περιοριστεί απότομα.
Σε επιστολή που δημοσιεύθηκε στους Financial Times στις 28 Οκτωβρίου, ο Thijs Van de Graaf, ερευνητής του Brussels Institute for Geopolitics και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης, επισήμανε ότι η μείωση της ευρωπαϊκής κατανάλωσης αερίου δεν προέρχεται αποκλειστικά από βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα.
Μέρος της οφείλεται στην υποχώρηση της βιομηχανικής ζήτησης και στους ηπιότερους χειμώνες.
Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη ενδέχεται να διαθέτει μικρότερα περιθώρια περαιτέρω περιορισμού της κατανάλωσης χωρίς οικονομικές επιπτώσεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ENTSOG που επικαλείται, τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα μπορούσαν να διαμορφωθούν στο 13% έως 29% της χωρητικότητας των εγκαταστάσεων αποθήκευσης έως τον Μάρτιο, υπό συνήθεις χειμερινές συνθήκες, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα LNG.
Σε δυσμενέστερα σενάρια ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα, η έκθεση εξετάζει την πιθανότητα ελλείμματος κάλυψης ζήτησης που θα απαιτούσε πρόσθετα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης.
Αυτές είναι εκτιμήσεις σεναρίων, όχι διαπιστωμένες ελλείψεις.
Το νέο πρόβλημα: Η εξάρτηση από το αμερικανικό LNG
Η ενεργειακή αναδιάρθρωση της Ευρώπης μετά το 2022 περιόρισε την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο, αλλά ενίσχυσε τη σημασία των εισαγωγών LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Van de Graaf, το αμερικανικό LNG αντιπροσώπευε περίπου 58% των εισαγωγών LNG της ΕΕ το 2025.
Η εξέλιξη προσέφερε στην Ευρώπη μια σημαντική εναλλακτική πηγή προμήθειας.
Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί νέα ζητήματα συγκέντρωσης της προσφοράς.
Οι ευρωπαϊκές οικονομίες επηρεάζονται πλέον περισσότερο από τις εξελίξεις στην αμερικανική ενεργειακή πολιτική, τις εξαγωγικές δυνατότητες των εγκαταστάσεων στον Κόλπο του Μεξικού και τις ακραίες καιρικές συνθήκες που μπορούν να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή ή τις μεταφορές.
Επιπλέον, η σχεδιαζόμενη ευρωπαϊκή απαγόρευση των εναπομεινασών εισαγωγών ρωσικού LNG από την 1η Ιανουαρίου 2027 ενδέχεται να αυξήσει την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών φορτίων σε μια ήδη πιεσμένη αγορά.
Βιομηχανία και πληθωρισμός: Ο κίνδυνος μιας νέας οικονομικής επιβράδυνσης
Οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου αποτελούν ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Χημικές βιομηχανίες, παραγωγοί λιπασμάτων, υαλουργίες, χαλυβουργίες και άλλες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν άμεση αύξηση του κόστους παραγωγής όταν οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές.
Η μετακύλιση αυτού του κόστους στους καταναλωτές μπορεί να ενισχύσει τον πληθωρισμό.
Αντίθετα, εάν οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να αυξήσουν τις τιμές των προϊόντων τους, ενδέχεται να περιορίσουν την παραγωγή, τις επενδύσεις ή την απασχόληση.
Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, μια παρατεταμένη ενεργειακή αναταραχή θα δημιουργούσε πρόσθετη δυσκολία.
Από τη μία πλευρά, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας επιβαρύνουν τον πληθωρισμό.
Από την άλλη, η αύξηση του κόστους περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα.
Ο συνδυασμός αυτός αυξάνει τον κίνδυνο στασιμοπληθωριστικών πιέσεων, χωρίς να σημαίνει ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα είναι αναπόφευκτο.
Ελλάδα: Το TTF, οι λογαριασμοί ρεύματος και το κόστος παραγωγής
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται εκτός της ευρωπαϊκής ενεργειακής αναταραχής.
Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζεται από τις τιμές του φυσικού αερίου, καθώς οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν αέριο συμμετέχουν στον καθορισμό των χονδρεμπορικών τιμών.
Όταν το φυσικό αέριο ακριβαίνει, αυξάνεται το μεταβλητό κόστος λειτουργίας αυτών των μονάδων.
Το τελικό αποτέλεσμα στους λογαριασμούς εξαρτάται από το μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, την παραγωγή ανανεώσιμων πηγών, τη ζήτηση, τις διασυνδέσεις και τη δομή των συμβολαίων προμήθειας.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στη βιομηχανία και στη μεταποίηση, μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών θα μπορούσε να περιορίσει την ανταγωνιστικότητα.
Η επίπτωση δεν θα είναι ίδια για όλους τους καταναλωτές, καθώς σημαντικό ρόλο παίζουν οι συμβάσεις σταθερής τιμής, οι μηχανισμοί αντιστάθμισης κινδύνου και η δυνατότητα μετακύλισης του κόστους.
Τρία σενάρια για το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο
Σενάριο πρώτο – Αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή
Η ένταση περιορίζεται, οι θαλάσσιες μεταφορές σταθεροποιούνται και οι αγορές μειώνουν σταδιακά το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνουν στις τιμές.
Σενάριο δεύτερο – Παρατεταμένη ενεργειακή πίεση
Η σύγκρουση συνεχίζεται χωρίς εκτεταμένη καταστροφή ενεργειακών υποδομών, αλλά οι ανησυχίες για τις μεταφορές και τη διαθεσιμότητα LNG διατηρούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες και οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος για μεγαλύτερο διάστημα.
Σενάριο τρίτο – Νέα μεγάλη διαταραχή της προσφοράς
Επιθέσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής, υγροποίησης ή εξαγωγής φυσικού αερίου προκαλούν σημαντική μείωση των διαθέσιμων φορτίων. Ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για LNG εντείνεται και οι τιμές δέχονται πρόσθετη ανοδική πίεση.
Τα σενάρια αποτυπώνουν διαφορετικές πιθανές εξελίξεις και δεν αποτελούν προβλέψεις συγκεκριμένων τιμών.
Η μεγάλη εικόνα: Ο πόλεμος στο Ιράν δοκιμάζει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης
Η άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα αναδεικνύει πόσο στενά συνδέονται πλέον η γεωπολιτική ασφάλεια, οι διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και η οικονομική σταθερότητα.
Η Ευρώπη έχει προχωρήσει σε σημαντική διαφοροποίηση των ενεργειακών προμηθευτών της, αλλά εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις διαταραχές της παγκόσμιας αγοράς.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αποτελεί έτσι μια νέα δοκιμασία για την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών ενεργειακών υποδομών, τη διαθεσιμότητα αποθεμάτων και την ικανότητα των κυβερνήσεων να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο πόσο ψηλά μπορεί να φθάσει το φυσικό αέριο, αλλά πόσο θα διαρκέσει η αναταραχή — και αν η ευρωπαϊκή οικονομία μπορεί να αντέξει έναν ακόμη χειμώνα υψηλού ενεργειακού κόστους χωρίς βαθύτερες συνέπειες για τη βιομηχανία, τον πληθωρισμό και τα νοικοκυριά.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
