Τραμπ σε Ιράν:«Δεν θα υπάρξουν διόδια στα Στενά Ορμούζ»–Το μεγάλο παζάρι για πετρέλαιο,LNG,παγωμένα κεφάλαια

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να «κλειδώσει» την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, ενώ η Τεχεράνη ζητά ρόλο στη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ. Στο τραπέζι και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια άνω των 100 δισ. δολαρίων.

ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ

60 ημέρες προσωρινής διέλευσης χωρίς τέλη 100+ δισ. δολάρια παγωμένα ιρανικά κεφάλαια 6 δισ. δολάρια προηγούμενο αποδέσμευσης μέσω Κατάρ το 2023 Ιράν – Ομάν συζητούν μελλοντική διαχείριση των Στενών ΗΠΑ απορρίπτουν κάθε μορφή διοδίων ή χρεώσεων Παγκόσμιες αγορές φοβούνται άνοδο σε πετρέλαιο, LNG και ασφάλιστρα

Νέα φάση έντασης αλλά και παρασκηνιακής διαπραγμάτευσης ανοίγει γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εμφανίζονται να δίνουν διαφορετικές ερμηνείες για το τι ακριβώς συμφωνήθηκε στις τελευταίες συνομιλίες.

Ο Ντόναλντ Τραμπ παρενέβη δημόσια, επιχειρώντας να στείλει μήνυμα καθησυχασμού στις αγορές ενέργειας και στη διεθνή ναυτιλία.

«Δεν θα υπάρξουν διόδια, δεν θα υπάρξουν ασφαλιστικά κόστη και δεν θα υπάρξουν άλλες χρεώσεις από το Ιράν για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Η δήλωση ήρθε μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στην Ελβετία, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ.

Το κρίσιμο σημείο του πλανήτη

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη ενεργειακή θαλάσσια αρτηρία παγκοσμίως.

Από το στενό πέρασμα μεταξύ Ιράν και Ομάν διακινείται τεράστιο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Για την παγκόσμια οικονομία, ακόμη και μια απλή απειλή περιορισμού της ναυσιπλοΐας μπορεί να προκαλέσει:

• Άνοδο στις τιμές πετρελαίου

• Αύξηση του κόστους μεταφοράς LNG

• Εκτίναξη ασφαλίστρων για δεξαμενόπλοια

• Πιέσεις στις αγορές ενέργειας της Ευρώπης και της Ασίας

• Νέο κύμα ενεργειακού πληθωρισμού

Γι’ αυτό και η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει το ζήτημα όχι ως απλή ναυτιλιακή διαφορά, αλλά ως θέμα παγκόσμιας ασφάλειας.

Το μνημόνιο των 60 ημερών

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, το υπό διαπραγμάτευση μνημόνιο προβλέπει άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και περίοδο 60 ημερών για συνομιλίες με στόχο μια τελική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Για το ίδιο διάστημα, η διέλευση από τα Στενά θα παραμείνει χωρίς τέλη.

Ωστόσο, μετά τη λήξη των 60 ημερών, Ιράν και Ομάν αναμένεται να συζητήσουν το μελλοντικό καθεστώς διαχείρισης της ναυσιπλοΐας.

Και εκεί αρχίζει η μεγάλη σύγκρουση ερμηνειών.

Το Ιράν ζητά «ναυτιλιακά τέλη υπηρεσιών»

Η Τεχεράνη αποφεύγει τον όρο «διόδια», αλλά επιμένει στη δυνατότητα επιβολής χρεώσεων με τη μορφή «ναυτιλιακών υπηρεσιών».

Οι ιρανικές αρχές υποστηρίζουν ότι η ασφάλεια, η καθοδήγηση και η διαχείριση της κυκλοφορίας στο πέρασμα συνεπάγονται κόστος.

Ο επικεφαλής των ιρανικών διαπραγματεύσεων, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, έστειλε σαφές μήνυμα:

«Όλοι πρέπει να γνωρίζουν ότι η διοίκηση των Στενών του Ορμούζ δεν θα επιστρέψει ποτέ στην κατάσταση που υπήρχε πριν από τον πόλεμο.»

Η φράση αυτή θεωρείται ενδεικτική της πρόθεσης της Τεχεράνης να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο ρόλος του Ομάν

Το Ομάν βρίσκεται στο κέντρο της νέας διπλωματικής εξίσωσης.

Η Μουσκάτ παραδοσιακά λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στο Ιράν και τη Δύση. Στην παρούσα φάση, επιχειρεί να διατηρήσει τις ισορροπίες, στηρίζοντας την ασφαλή ναυσιπλοΐα αλλά χωρίς να συγκρουστεί ανοιχτά με την Τεχεράνη.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι, ανέφερε μετά τις συνομιλίες:

«Το Ομάν και το Ιράν παραμένουν δεσμευμένα στην ασφαλή και χωρίς διόδια διέλευση από τα Στενά.»

Ωστόσο, η κοινή αναφορά σε «υπηρεσίες» και «σχετικά κόστη σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα» αφήνει ανοιχτό ένα παράθυρο για μελλοντικές τεχνικές χρεώσεις.

Η αμερικανική κόκκινη γραμμή

Η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ξεκάθαρη.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διεθνές θαλάσσιο πέρασμα και, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η διέλευση δεν μπορεί να εξαρτάται από τέλη, χρεώσεις ή πολιτικές προϋποθέσεις.

Η Ουάσιγκτον φοβάται ότι οποιαδήποτε μορφή ιρανικής οικονομικής επιβάρυνσης θα δημιουργούσε προηγούμενο.

Ένα τέτοιο προηγούμενο θα μπορούσε να μετατρέψει ένα διεθνές πέρασμα σε εργαλείο γεωπολιτικού εκβιασμού.

Τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια

Το δεύτερο μεγάλο πεδίο σύγκρουσης αφορά τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.

Το Ιράν φέρεται να διαθέτει πάνω από 100 δισ. δολάρια σε δεσμευμένους ή περιορισμένους λογαριασμούς σε χώρες όπως η Ινδία, το Κατάρ, το Ιράκ και η Ιαπωνία.

Τα κεφάλαια αυτά προέρχονται κυρίως από έσοδα πετρελαίου που συσσωρεύθηκαν μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα και την επαναφορά των κυρώσεων.

Ο Τραμπ δήλωσε ότι μέρος των χρημάτων θα αποδεσμευθεί υπό αυστηρούς όρους.

«Θα αποδεσμεύσουμε μέρος των χρημάτων τους, τα οποία ελέγχονται πλήρως από εμάς, για να αγοραστούν καλαμπόκι, σιτάρι, σόγια και άλλα προϊόντα από Αμερικανούς αγρότες και κτηνοτρόφους.»

Και πρόσθεσε:

«Το φαγητό είναι απελπιστικά αναγκαίο στο Ιράν και θα το αγοράζουμε γι’ αυτούς αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.»

Η ιρανική απάντηση

Η Τεχεράνη απορρίπτει την αμερικανική ερμηνεία.

Ιρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι τα δεσμευμένα κεφάλαια ανήκουν αποκλειστικά στο Ιράν και ότι καμία ξένη κυβέρνηση δεν έχει δικαίωμα να αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιηθούν.

Ο πρέσβης του Ιράν στον ΟΗΕ στη Γενεύη, Αλί Μπαχρεϊνί, δήλωσε:

«Το Ιράν είναι η μόνη χώρα που αποφασίζει τι θα κάνει με αυτά τα περιουσιακά στοιχεία.»

Η δήλωση αυτή δείχνει ότι το οικονομικό σκέλος της διαπραγμάτευσης μπορεί να αποδειχθεί εξίσου δύσκολο με το ναυτιλιακό.

Το προηγούμενο των 6 δισ. δολαρίων

Η υπόθεση θυμίζει το προηγούμενο του 2023, όταν αποδεσμεύθηκαν περίπου 6 δισ. δολάρια ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο συμφωνίας για την απελευθέρωση Αμερικανών κρατουμένων.