Το Ορμούζ είναι κλειστό – Ο Τραμπ χάνει στο παιχνίδι του
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 10 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Το Ορμούζ είναι κλειστό – Ο Τραμπ χάνει στο παιχνίδι του
Ο Τραμπ πιέζει το Ιράν, αλλά η Τεχεράνη κρατά το κλειδί του Ορμούζ
Η μάχη ΗΠΑ–Ιράν έχει μεταφερθεί πλέον από τα πεδία των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε έναν πολύ πιο σύνθετο πόλεμο αντοχής: ποιος μπορεί να υποστεί μεγαλύτερο οικονομικό κόστος και για περισσότερο χρόνο.
Και στο κέντρο αυτής της αναμέτρησης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ.
Η εμπορική ναυσιπλοΐα παραμένει δραματικά χαμηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα, παρά τις διαδοχικές προσπάθειες για προσωρινές συμφωνίες και αποκλιμάκωση.
Αυτό δημιουργεί μια παράδοξη στρατηγική πραγματικότητα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν συντριπτική στρατιωτική υπεροχή και έχουν επιβάλει ισχυρή οικονομική πίεση στην Τεχεράνη.
Το Ιράν, όμως, εξακολουθεί να διαθέτει κάτι που η Ουάσιγκτον δεν μπορεί εύκολα να εξουδετερώσει: τη δυνατότητα να επηρεάζει την κανονική λειτουργία του σημαντικότερου ενεργειακού chokepoint στον κόσμο.
Η κυκλοφορία δεν επέστρεψε ποτέ στην κανονικότητα
Η εικόνα της ναυσιπλοΐας αποτυπώνει το μέγεθος της κρίσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η ανάλυση του PortWatch, μετά την επαναφορά του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών στις 14 Ιουλίου, μόλις 99 πλοία πέρασαν από τα Στενά στις επόμενες εννέα ημέρες.
Πρόκειται για περίπου 11 πλοία ημερησίως, έναντι περίπου 100 πριν από τον πόλεμο.
Με αυτή τη σύγκριση, η πτώση της κίνησης προσεγγίζει το 89%.
Ακόμη και κατά την περίοδο της σχετικής αποκλιμάκωσης που ακολούθησε την ενδιάμεση συμφωνία του Ιουνίου, η κίνηση είχε ανακάμψει περίπου στα 23 πλοία ημερησίως.
Δηλαδή ούτε τότε είχε αποκατασταθεί το ένα τέταρτο της προπολεμικής κυκλοφορίας.
Το Ορμούζ συνεπώς δεν χρειάζεται να είναι απολύτως κλειστό για να λειτουργεί ως στρατηγικό όπλο.
Αρκεί να παραμένει μη προβλέψιμο, επικίνδυνο και πολιτικά ελεγχόμενο.
Το πραγματικό μέγεθος του Ορμούζ
Πριν από την κρίση, από τα Στενά περνούσαν περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα αντίστοιχη περίπου με το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαϊκών υγρών.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η εξάρτηση της αγοράς LNG.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσε από το Ορμούζ, με το Κατάρ να αποτελεί τον σημαντικότερο προμηθευτή.
Η σημασία του περάσματος γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή δεν υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές υποδομές για να αντικαταστήσουν αυτές τις ποσότητες.
Γι’ αυτό και το Ορμούζ δεν είναι απλώς ένας θαλάσσιος δρόμος.
Είναι η κεντρική ενεργειακή αρτηρία του Περσικού Κόλπου.
Ο Τραμπ αλλάζει τακτική
Το ενδιαφέρον πλέον βρίσκεται στη μεταβολή του αμερικανικού υπολογισμού.
Μόλις πριν από μία εβδομάδα η Ουάσιγκτον εξέταζε σοβαρά νέα μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση.
Σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ δείχνει να επιλέγει διαφορετικό δρόμο.
«We are low keying it», δήλωσε στο Axios.
Και περιέγραψε την αμερικανική στρατηγική με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια:«Απλώς παρακολουθούμε το Ιράν με τον τεράστιο πληθωρισμό του και το γεγονός ότι δεν έχει χρήματα».
Για τον Λευκό Οίκο, λοιπόν, το ρολόι μπορεί πλέον να λειτουργεί υπέρ της Αμερικής.
Η λογική είναι απλή:μην προσφέρεις στην Τεχεράνη έναν νέο πόλεμο που μπορεί να συσπειρώσει το καθεστώς. Άφησέ την να αντιμετωπίσει την οικονομική πραγματικότητα που έχει δημιουργήσει ο πόλεμος.
Ο ίδιος ο Τραμπ το περιέγραψε ως «παιχνίδι σκακιού».
Το Ιράν όμως παίζει επίσης με τον χρόνο
Εδώ βρίσκεται το πρόβλημα για την αμερικανική στρατηγική.
Η οικονομική πίεση μπορεί να λειτουργεί εναντίον της Τεχεράνης.
Αλλά το Ιράν έχει μετατρέψει το Ορμούζ σε διαπραγματευτικό collateral.
Η λογική της Τεχεράνης φαίνεται να είναι:
όσο η οικονομία μας υποφέρει από τον αποκλεισμό, τόσο η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίζει να πληρώνει τίμημα από την αβεβαιότητα στο Ορμούζ.
Και αυτό σημαίνει ότι οι δύο πλευρές επιχειρούν πλέον να επιβάλουν η μία στην άλλη διαφορετικό είδος οικονομικού πόνου.
Η Ουάσιγκτον πιέζει την ιρανική οικονομία.
Η Τεχεράνη πιέζει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
Η συμφωνία του Ομάν κόλλησε
Το πιο ενδιαφέρον διπλωματικό παρασκήνιο αφορά τη συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα που διαπραγματεύονται Ιράν και Ομάν.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η συμφωνία βρίσκεται στις «τελικές φάσεις».
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτόματο άνοιγμα του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι η εφαρμογή της συνδέεται με πολύ ευρύτερες απαιτήσεις προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με άλλα λόγια:
η τεχνική συμφωνία για το πώς θα κινούνται τα πλοία μπορεί να είναι σχεδόν έτοιμη – η πολιτική συμφωνία για το αν θα κινηθούν παραμένει μακριά.
Το Ιράν ανέβασε δραματικά την τιμή
Η Τεχεράνη έχει πλέον παρουσιάσει μια σειρά απαιτήσεων που υπερβαίνουν κατά πολύ τη ναυσιπλοΐα.
Μεταξύ άλλων ζητά:
- άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού,
- άρση των κυρώσεων,
- απελευθέρωση δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων,
- απομάκρυνση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν,
- αποζημιώσεις για τις πολεμικές καταστροφές,
- τερματισμό των αμερικανικών στρατιωτικών ενεργειών εναντίον του Ιράν και περιφερειακών συμμάχων του.
Η σημασία αυτών των απαιτήσεων είναι τεράστια.
Όροι που μέχρι πρόσφατα θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος μιας μεγάλης συνολικής διαπραγμάτευσης ΗΠΑ–Ιράν, συνδέονται τώρα από την Τεχεράνη ακόμη και με την πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Το Ορμούζ έγινε το νέο πυρηνικό χαρτί του Ιράν
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη μεταβολή ολόκληρης της κρίσης.
Για δεκαετίες το βασικό διαπραγματευτικό όπλο της Τεχεράνης απέναντι στη Δύση ήταν το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Τώρα έχει αποκτήσει ένα δεύτερο.
Τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Και σε ορισμένες περιπτώσεις το δεύτερο μπορεί να δημιουργεί οικονομική πίεση πολύ ταχύτερα από το πρώτο.
Ένας νέος γύρος εμπλουτισμού ουρανίου δημιουργεί διπλωματική κρίση.
Μια σοβαρή διακοπή στο Ορμούζ μπορεί μέσα σε ώρες να κινητοποιήσει:
τις αγορές πετρελαίου,
τους ασφαλιστές,
τις ναυτιλιακές,
τις κυβερνήσεις του Κόλπου,
την Κίνα,
την Ινδία,
την Ιαπωνία,
τη Νότια Κορέα,
και την Ευρώπη.
Αυτό είναι άμεση γεωοικονομική ισχύς.
Και στο εσωτερικό του Ιράν γίνεται άλλη μάχη
Η κρίση έχει παράλληλα ανοίξει μια σημαντική εσωτερική σύγκρουση στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις που μεταδίδει το Axios, στο ιρανικό σύστημα διαμορφώνονται δύο βασικές γραμμές.
Η μία, που συνδέεται με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ανησυχεί ότι η οικονομική κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε απειλή για τη σταθερότητα του ίδιου του καθεστώτος και θεωρεί αναγκαίο έναν συμβιβασμό.
Η άλλη, που συνδέεται με τη σκληρή πτέρυγα του μηχανισμού ασφαλείας και τους Φρουρούς της Επανάστασης, εμφανίζεται πολύ λιγότερο διατεθειμένη να παραχωρήσει το στρατηγικό πλεονέκτημα του Ορμούζ.
Αν αυτή η εκτίμηση είναι σωστή, τότε η διαπραγμάτευση δεν διεξάγεται μόνο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Διεξάγεται και μέσα στην ίδια την Τεχεράνη.
Το μεγάλο παράδοξο για τον Τραμπ
Η αμερικανική πίεση έχει αναμφίβολα προκαλέσει σοβαρό κόστος στο Ιράν.
Αλλά δεν έχει ακόμη πετύχει έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς στόχους:
την επιστροφή του Ορμούζ στην κανονικότητα.
Και όσο αυτό δεν συμβαίνει, η Τεχεράνη μπορεί να ισχυρίζεται ότι παρά τη στρατιωτική και οικονομική υπεροχή των ΗΠΑ εξακολουθεί να διαθέτει ουσιαστικό μοχλό πίεσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ «έχασε».
Σημαίνει όμως ότι δεν έχει ακόμη κερδίσει.
Και αυτή είναι σημαντική διαφορά.
Γιατί ο Τραμπ μπορεί να περιμένει
Υπάρχει όμως ένας παράγοντας που επιτρέπει στον Αμερικανό πρόεδρο να παίξει το παιχνίδι υπομονής.
Η ενεργειακή αγορά έχει αρχίσει να προσαρμόζεται.
Η EIA εκτιμά ότι η μειωμένη παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου μπορεί να περιορίσει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές που προκαλεί η κρίση του Ορμούζ.
Παράλληλα, η αμερικανική παραγωγή και κυρίως η τεράστια αμερικανική δυνατότητα εξαγωγής LNG δημιουργούν ένα σημαντικό στρατηγικό μαξιλάρι.
Ο ίδιος ο Τραμπ επισήμανε ότι το πετρέλαιο έχει υποχωρήσει λίγο πάνω από τα 75 δολάρια το βαρέλι, μειώνοντας το πολιτικό κόστος για τον Αμερικανό καταναλωτή.
Αυτό αλλάζει τον υπολογισμό του Λευκού Οίκου.
Εάν η τιμή της ενέργειας παραμένει διαχειρίσιμη, η Ουάσιγκτον έχει λιγότερο λόγο να βιαστεί.
Οκτώ εκατομμύρια βαρέλια βρίσκουν ήδη δρόμο
Υπάρχει και μια ακόμη κρίσιμη λεπτομέρεια.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται το Axios, περίπου 8 εκατ. βαρέλια πετρελαίου περνούν κάθε νύχτα από τον νότιο διάδρομο του Ορμούζ, σε συντονισμό με τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις.
Εφόσον επιβεβαιώνεται και διατηρείται αυτή η ροή, δημιουργείται ένα είδος παράλληλου καθεστώτος ναυσιπλοΐας:
όχι πραγματικά ανοικτό Ορμούζ,
αλλά ούτε και απόλυτο κλείσιμο.
Ένας ελεγχόμενος ενεργειακός διάδρομος υπό στρατιωτική προστασία.
Αυτό ενδέχεται να είναι το μοντέλο που επιτρέπει στον Τραμπ να περιμένει.
Το ρίσκο για το Ιράν
Η στρατηγική της Τεχεράνης έχει όμως ένα σοβαρό μειονέκτημα.
Όσο περισσότερο κρατά το Ορμούζ κλειστό ή ημίκλειστο, τόσο περισσότερο πλήττει και χώρες που δεν είναι εχθροί της.
Κυρίως την Ασία.
Πριν από τον πόλεμο, η συντριπτική πλειονότητα των ενεργειακών φορτίων που περνούσαν από το Ορμούζ κατευθυνόταν στις ασιατικές αγορές.
Στο LNG, περίπου 83% των φορτίων μέσω Ορμούζ κατευθυνόταν στην Ασία, με Κίνα, Ινδία και Νότια Κορέα μεταξύ των σημαντικότερων προορισμών.
Άρα η Τεχεράνη δεν πιέζει μόνο την Ουάσιγκτον.
Πιέζει εμμέσως και το Πεκίνο.
Και αυτό μπορεί κάποια στιγμή να γίνει πολύ πιο επικίνδυνο για το Ιράν από τις αμερικανικές δημόσιες απειλές.
Η μάχη πλέον είναι ποιος θα λυγίσει πρώτος
Η αμερικανική στρατηγική μπορεί να συνοψιστεί σε μία φράση:
οικονομική ασφυξία χωρίς νέο μεγάλο πόλεμο.
Η ιρανική:
κανένα πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ χωρίς μεγάλο πολιτικό αντάλλαγμα.
Γι’ αυτό και η επόμενη φάση της κρίσης μπορεί να είναι λιγότερο θεαματική στρατιωτικά αλλά πολύ πιο σημαντική στρατηγικά.
Ο Τραμπ πιστεύει ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του, επειδή το Ιράν αντιμετωπίζει πληθωρισμό, έλλειψη ρευστότητας και τεράστια πίεση από τον αποκλεισμό.
Η Τεχεράνη πιστεύει ότι όσο το Ορμούζ παραμένει στραγγαλισμένο, η Αμερική δεν μπορεί να παρουσιάσει την έκβαση του πολέμου ως ολοκληρωμένη στρατηγική νίκη.
Και οι δύο μπορεί να έχουν εν μέρει δίκιο.
Η μεγάλη εικόνα
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα του πολέμου ίσως τελικά να μην είναι μόνο στρατιωτικό.
Το Ιράν απέδειξε ότι η απειλή για το Ορμούζ μπορεί να μετατραπεί από θεωρητικό σενάριο δεκαετιών σε πραγματικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Οι ΗΠΑ απέδειξαν από την άλλη ότι μπορούν να προκαλέσουν τεράστια οικονομική πίεση στην Τεχεράνη και να διατηρήσουν μέρος των ενεργειακών ροών χωρίς να αποκαταστήσουν πλήρως την προπολεμική κατάσταση.
Έτσι δημιουργείται μια ιδιόμορφη ισορροπία.
Η Αμερική μπορεί να στραγγαλίσει οικονομικά το Ιράν.
Το Ιράν μπορεί να κρατά στραγγαλισμένη την ενεργειακή αρτηρία του Κόλπου.
Γι’ αυτό το Ορμούζ παραμένει το πραγματικό τραπέζι της διαπραγμάτευσης.
Και ο Τραμπ, παρά τη συντριπτική αμερικανική υπεροχή, ανακαλύπτει ότι στο συγκεκριμένο παιχνίδι ο ισχυρότερος παίκτης δεν είναι πάντοτε εκείνος που διαθέτει τα περισσότερα όπλα – αλλά εκείνος που μπορεί να κρατήσει περισσότερο το χέρι του πάνω στη βαλβίδα.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
