Ποιος ελέγχει πραγματικά τα Στενά Ορμούζ;Τα πλοία «σβήνουν» από τους χάρτες και φοβούνται περισσότερο το Ιράν

Εκατοντάδες εμπορικά πλοία κλείνουν τα συστήματα εντοπισμού τους για να περάσουν από το πιο επικίνδυνο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη – Τα στοιχεία της Kpler δείχνουν ότι όσα αποκαλύπτουν τη διαδρομή τους προτιμούν συντριπτικά τον ιρανικό διάδρομο αντί εκείνου που προστατεύουν οι ΗΠΑ

Μια ιδιότυπη μάχη ελέγχου βρίσκεται σε εξέλιξη στα Στενά του Ορμούζ, με τις ΗΠΑ και το Ιράν να υποστηρίζουν ότι επιβάλλουν τους δικούς τους κανόνες σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Ωστόσο, τα πραγματικά δεδομένα της ναυσιπλοΐας αποκαλύπτουν μια πολύ πιο σύνθετη –και επικίνδυνη– εικόνα: τα περισσότερα πλοία επιχειρούν πλέον να περάσουν από τα Στενά χωρίς κανείς να γνωρίζει με βεβαιότητα ποια διαδρομή ακολουθούν.

Και όσα δεν κρύβονται φαίνεται να στέλνουν ένα ιδιαίτερα ισχυρό μήνυμα.

Οι πλοιοκτήτες δείχνουν μεγαλύτερη απροθυμία να προκαλέσουν την Τεχεράνη απ’ ό,τι να αψηφήσουν τις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.

Δύο διάδρομοι και δύο δυνάμεις που διεκδικούν τον έλεγχο

Πριν από την πολεμική σύγκρουση, τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούσαν πρακτικά ως ενιαίος θαλάσσιος δίαυλος, με τα εμπορικά πλοία να κινούνται μέσω καθιερωμένων ζωνών κυκλοφορίας.

Πλέον έχουν διαμορφωθεί δύο βασικές διαδρομές.

Η βόρεια περνά κοντά στις ιρανικές ακτές, στην περιοχή των νησιών Larak και Qeshm. Είναι ο διάδρομος στον οποίο επιμένει η Τεχεράνη.

Η νότια βρίσκεται πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν και είναι η διαδρομή που προωθούν οι ΗΠΑ, με εμπορικά πλοία να μπορούν να κινούνται υπό αμερικανική ναυτική προστασία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ελέγχουν την κυκλοφορία στα Στενά. Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, επιμένει ότι η διέλευση δεν είναι ελεύθερη για πλοία που δεν έχουν την έγκρισή του.

112 ενεργειακά πλοία – Μόλις δύο δήλωσαν ανοιχτά την αμερικανική διαδρομή

Τα στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Kpler που επικαλείται το Al Jazeera είναι αποκαλυπτικά.

Από την 1η έως τις 19 Αυγούστου, συνολικά 112 πλοία μεταφοράς αργού πετρελαίου, LNG και LPG πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ.

Από αυτά:

• 21 χρησιμοποίησαν ανοιχτά την ιρανική διαδρομή,
• μόλις 2 καταγράφηκαν στην ομανική διαδρομή,
• ενώ 89 κινήθηκαν μέσω μη επιβεβαιωμένων ή «σκοτεινών» διαδρομών.

Με άλλα λόγια, σχεδόν τέσσερα στα πέντε ενεργειακά πλοία απέφυγαν να αποκαλύψουν ξεκάθαρα πώς πέρασαν από τα Στενά.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική όταν εξεταστεί το σύνολο της εμπορικής ναυσιπλοΐας.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, 236 πλοία διέσχισαν το Ορμούζ από την 1η έως τις 19 Αυγούστου.

Από αυτά, 83 χρησιμοποίησαν ανοιχτά την ιρανική διαδρομή, μόλις τρία την ομανική, δύο την παλαιά κεντρική διαδρομή και 148 πέρασαν με άγνωστη ή μη επιβεβαιωμένη πορεία.

Τα πλοία εξαφανίζονται από τα ραντάρ

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η μαζική χρήση του λεγόμενου «dark routing».

Πλοία απενεργοποιούν το Automatic Identification System (AIS), το ηλεκτρονικό σύστημα μέσω του οποίου εκπέμπουν την ταυτότητα, τη θέση και την πορεία τους.

Έτσι περιορίζουν τη δυνατότητα παρακολούθησής τους κατά τη διέλευση από την επικίνδυνη ζώνη.

Η πρακτική όμως έχει τεράστιο κόστος για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας: δεκάδες τεράστια δεξαμενόπλοια μπορούν ουσιαστικά να κινούνται χωρίς τη συνηθισμένη ψηφιακή ορατότητα σε έναν εξαιρετικά στενό και στρατιωτικοποιημένο θαλάσσιο διάδρομο.

Ο λόγος είναι απλός.

Οι πλοιοκτήτες δεν προσπαθούν πλέον μόνο να αποφύγουν τις κυρώσεις. Προσπαθούν να αποφύγουν και τα όπλα.

Πύραυλοι, drones και Hellfire

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης έχουν καταγραφεί επιθέσεις ή στρατιωτικές ενέργειες εναντίον πλοίων που κατηγορήθηκαν από τις αντίπαλες πλευρές ότι παραβίαζαν τους κανόνες που επιχειρούν να επιβάλουν.

Στις 8 Αυγούστου, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι επιτέθηκε με πύραυλο σε δεξαμενόπλοιο της ADNOC.

Η ADNOC έχει αναφέρει ότι 15 πλοία της έχουν δεχθεί επιθέσεις με πυραύλους ή drones από την έναρξη του πολέμου, με έναν νεκρό και 20 τραυματίες, χωρίς πάντως να αποδίδει όλες τις επιθέσεις σε συγκεκριμένη πλευρά.

Από την άλλη, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν επίσης χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ για την επιβολή του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών.

Στις 11 Αυγούστου, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού εκτόξευσε δύο πυραύλους Hellfire εναντίον του υπό παναμαϊκή σημαία Vela Nova, το οποίο η Ουάσιγκτον κατηγόρησε ότι επιχειρούσε να σπάσει τον αποκλεισμό.

Το νέο κόλπο με το πετρέλαιο: «Σκοτεινά» πλοία και μεταφορτώσεις στη θάλασσα

Η απενεργοποίηση του AIS εξυπηρετεί και έναν δεύτερο σκοπό: τις μεταφορτώσεις φορτίων από πλοίο σε πλοίο.

Ένα δεξαμενόπλοιο μπορεί να περάσει από τη νότια διαδρομή χωρίς ενεργό σύστημα εντοπισμού, να μεταφέρει το φορτίο του σε άλλο πλοίο έξω από τα Στενά και στη συνέχεια να επιστρέψει στο λιμάνι προέλευσής του.

Με αυτόν τον τρόπο δυσκολεύεται σημαντικά η παρακολούθηση της πραγματικής προέλευσης και του τελικού προορισμού του πετρελαίου.

Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται το Al Jazeera, ανάλογες πρακτικές φέρεται να χρησιμοποιούνται τόσο από χώρες του Κόλπου όσο και από ιρανικά πλοία που επιχειρούν να παρακάμψουν τις αμερικανικές κυρώσεις και τον αποκλεισμό.

Το πιο εντυπωσιακό συμπέρασμα: Ποιον φοβούνται περισσότερο;

Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν να ειπωθεί με βεβαιότητα ποιος ελέγχει στρατιωτικά τα Στενά.

Δίνουν όμως μία σημαντική ένδειξη για το πώς αξιολογούν τον κίνδυνο οι ίδιοι οι ναυτιλιακοί όμιλοι.

Παρά την παρουσία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού και τον αποκλεισμό που έχει επιβάλει η Ουάσιγκτον, περίπου το ένα πέμπτο των ενεργειακών πλοίων πέρασε ανοιχτά από την ιρανική διαδρομή.

Στο σύνολο της εμπορικής κίνησης, το ποσοστό ανεβαίνει περίπου στο 35%.

Αντίθετα, ελάχιστα πλοία δήλωσαν ανοιχτά ότι χρησιμοποίησαν διαδρομή διαφορετική από εκείνη που απαιτεί η Τεχεράνη.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι το Ιράν έχει τον απόλυτο έλεγχο του Ορμούζ. Δείχνει όμως ότι, μεταξύ όσων πλοίων δεν κρύβουν την πορεία τους, η απειλή της Τεχεράνης φαίνεται σήμερα να επηρεάζει εντονότερα τις αποφάσεις διέλευσης.

Από 130 πλοία την ημέρα σε μόλις 236 μέσα σε 19 ημέρες

Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό ενεργειακό σοκ.

Πριν από τον πόλεμο, περίπου 130 πλοία την ημέρα διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ.

Τις πρώτες 19 ημέρες του Αυγούστου πέρασαν συνολικά μόλις 236.

Η κατάρρευση της κίνησης αποτυπώνει πόσο βαθιά έχει επηρεαστεί μία θαλάσσια αρτηρία από την οποία, πριν από τη σύγκρουση, περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.

Και οι συνέπειες έχουν ήδη μεταφερθεί στις αγορές.

Το Brent έκλεισε την Τετάρτη στα 91,62 δολάρια, στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τεσσάρων εβδομάδων.  Την Πέμπτη η άνοδος επιταχύνθηκε, με το Brent να ξεπερνά ενδοσυνεδριακά ακόμη και τα 94 δολάρια το βαρέλι, καθώς η ένταση γύρω από το Ορμούζ και η νέα οικονομική εκστρατεία Τραμπ κατά της Τεχεράνης αύξησαν εκ νέου το γεωπολιτικό premium στην αγορά ενέργειας.

Το Ορμούζ γίνεται το μεγάλο «όπλο» της Τεχεράνης

Η ουσία της σύγκρουσης πλέον ξεπερνά το ερώτημα ποια πολεμικά πλοία βρίσκονται στην περιοχή.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν συντριπτική ναυτική υπεροχή. Το Ιράν, όμως, εξακολουθεί να διαθέτει τη γεωγραφία, παράκτια οπλικά συστήματα και τη δυνατότητα να δημιουργεί τέτοιο επίπεδο κινδύνου ώστε η εμπορική ναυτιλία να αλλάζει συμπεριφορά.

Αυτό ακριβώς αποτυπώνεται στην αγορά: σύμφωνα με στοιχεία της Morgan Stanley που επικαλείται η Wall Street Journal, οι ροές αργού μέσω του Ορμούζ έως τις 16 Αυγούστου είχαν μειωθεί κατά περίπου 2,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ οι εναλλακτικές οδοί προσφέρουν μέχρι στιγμής περιορισμένη ανακούφιση.

Η πραγματική μάχη για τα Στενά, επομένως, δεν κρίνεται μόνο στο ποιος μπορεί να αναπτύξει περισσότερα πολεμικά πλοία.

Κρίνεται στο ποιος μπορεί να κάνει τα εμπορικά πλοία να φοβούνται περισσότερο να παραβιάσουν τους δικούς του κανόνες.

Και τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι, παρά την αμερικανική στρατιωτική ισχύ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να κρατά στα χέρια της ένα εξαιρετικά ισχυρό ενεργειακό και γεωπολιτικό χαρτί.

Πηγή: pagenews.gr