Policy Briefs

«Σκοτεινός χειμώνας» για την Ευρώπη: Η Ρωσία χτυπά ενέργεια, επικοινωνίες και δοκιμάζει τα όρια του NATO

«Σκοτεινός χειμώνας» για την Ευρώπη: Η Ρωσία χτυπά ενέργεια, επικοινωνίες και δοκιμάζει τα όρια του NATO

Πηγή Φωτογραφίας: Belgium's minister of defence Theo Francken earlier this month. Photograph: Olivier Matthys/EPA

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Προσθήκη του pagenews.gr
στο Google Discover
Νέα νύχτα μαζικών ρωσικών επιθέσεων στην Ουκρανία έπληξε ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές, ενώ συντρίμμια εντοπίστηκαν ακόμη και σε χώρο δυτικής πρεσβείας στο Κίεβο. Η Πολωνία απογείωσε μαχητικά και έθεσε νοτιοανατολικές περιοχές σε αυξημένη ετοιμότητα, την ώρα που ο Βέλγος υπουργός Άμυνας Theo Francken προειδοποιεί ότι «έρχεται σκοτεινός χειμώνας για την Ευρώπη» με περισσότερες ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις.

Η Ευρώπη ξύπνησε ξανά με τις σειρήνες της Ουκρανίας να έχουν μετατραπεί σε περιφερειακό συναγερμό.

Η Ρωσία εξαπέλυσε νέα νυχτερινή επίθεση με drones και πυραύλους, στοχεύοντας ενεργειακές εγκαταστάσεις, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και λιμενικές εγκαταστάσεις. Το Κίεβο αναφέρει νέες ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, ενώ ο δήμαρχος Vitali Klitschko ανακοίνωσε ότι συντρίμμια εντοπίστηκαν και σε χώρο δυτικής πρεσβείας στο κέντρο της πρωτεύουσας. 

Η Μόσχα ανακοίνωσε ότι στόχευσε κέντρο επικοινωνιών και ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κίεβο, καθώς και λιμενική υποδομή στο Izmail.

Η ενέργεια ξανά στο στόχαστρο

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η επιστροφή της ενεργειακής υποδομής στο επίκεντρο των επιθέσεων.

Η ουκρανική κυβέρνηση χαρακτηρίζει το νέο κύμα το πρώτο πραγματικά μεγάλης κλίμακας χτύπημα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων μετά το τέλος της προηγούμενης περιόδου θέρμανσης. 

Αυτό αλλάζει το timing της σύγκρουσης.

Η Ουκρανία μπαίνει στον χειμώνα έχοντας ταυτόχρονα να προστατεύσει:

  • ηλεκτρικά δίκτυα,
  • υποσταθμούς,
  • κέντρα επικοινωνιών,
  • αποθήκες,
  • λιμένες,
  • logistics.

Και κάθε επιτυχές πλήγμα δεν δημιουργεί μόνο στρατιωτικό κόστος.

Δημιουργεί:

διακοπές ρεύματος,

προβλήματα θέρμανσης,

βιομηχανικές καθυστερήσεις,

κοινωνική πίεση.

«Σκοτεινός χειμώνας για την Ευρώπη»

Ο Theo Francken, υπουργός Άμυνας του Βελγίου, έδωσε ίσως την πιο σκληρή προειδοποίηση της ημέρας.

Μιλώντας στο Defence and Space Summit του Euronews, είπε ότι τους επόμενους μήνες αναμένονται περισσότερες ρωσικές υβριδικές ενέργειες και ότι «θα είναι ένας σκοτεινός χειμώνας για την Ευρώπη». 

Ο Francken υπογράμμισε ότι η Ρωσία δεν ανακάλυψε τώρα τον υβριδικό πόλεμο.

Έχει, όπως είπε, πολυετή εμπειρία και μπορεί να ενεργεί με τρόπους που δυσκολεύουν την έρευνα και κυρίως την απόδοση ευθύνης.

Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο.

Δεν μιλάμε μόνο για στρατιωτικά χτυπήματα μέσα στην Ουκρανία.

Μιλάμε και για:

σαμποτάζ,

κυβερνοεπιθέσεις,

GPS jamming,

παρεμβολές,

εμπρησμούς,

επιθέσεις μέσω proxies.

Τα jet-powered drones αλλάζουν την ισορροπία

Ο Βέλγος υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη μεγαλύτερη χρήση jet-powered drones από τη Ρωσία.

Τα συστήματα αυτά είναι ταχύτερα και πιο δύσκολα στην αναχαίτιση, ακριβώς επειδή μειώνουν τον χρόνο αντίδρασης της αεράμυνας.

Η ανησυχία δεν αφορά μόνο την Ουκρανία.

Αφορά το πόσο γρήγορα μπορούν οι ευρωπαϊκές χώρες να δημιουργήσουν επαρκή αποθέματα αντιαεροπορικών και αντι-drone συστημάτων.

Ο Francken ήταν σαφής:

«Πρέπει να αυξήσουμε τις αεράμυνές μας, να έχουμε περισσότερα αποθέματα, να αυξήσουμε την παραγωγή. Όλα πρέπει να γίνουν πιο γρήγορα». 

Η Πολωνία απογείωσε μαχητικά

Η απειλή πέρασε ξανά τα ουκρανικά σύνορα σε επίπεδο στρατιωτικής ετοιμότητας.

Η Πολωνία εξέδωσε προειδοποίηση υψηλής ετοιμότητας για κατοίκους στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας και απογείωσε στρατιωτικά αεροσκάφη για να παρακολουθήσει την κατάσταση. 

Η κίνηση δεν σημαίνει ότι υπήρξε ρωσικό πλήγμα στην Πολωνία.

Δείχνει όμως πόσο στενά συνδέονται πλέον οι μεγάλης κλίμακας ρωσικές επιδρομές με την άμεση αμυντική ετοιμότητα κρατών του NATO.

Κάθε μεγάλη αεροπορική επίθεση κοντά στα δυτικά σύνορα της Ουκρανίας μπορεί να ενεργοποιήσει:

ραντάρ,

μαχητικά,

αντιαεροπορικές μονάδες,

διοικήσεις του NATO.

Το δύσκολο σημείο: πότε ο υβριδικός πόλεμος γίνεται «κανονική» επίθεση;

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ευρωπαϊκή ανησυχία.

Η Ρωσία μπορεί να πιέζει τους Ευρωπαίους χωρίς να περνά εύκολα σε ένα ξεκάθαρο σενάριο Άρθρου 5.

Ένας εμπρησμός σε εργοστάσιο.

Ένα drone που πέφτει εκτός συνόρων.

Μια επίθεση σε καλώδιο.

Μια κυβερνοεπίθεση.

Ένα σαμποτάζ σε σιδηροδρομική γραμμή.

Όλα αυτά μπορούν να προκαλέσουν πραγματική ζημιά χωρίς να έχουν τη μορφή μιας συμβατικής στρατιωτικής επίθεσης.

Και ακριβώς εκεί η Ευρώπη δυσκολεύεται περισσότερο:

στην απόδοση ευθύνης και στη βαθμονόμηση της απάντησης.

«Ξοδέψαμε πολλά για welfare, λίγα για άμυνα»

Ο Francken έκανε και μια ιδιαίτερα πολιτική παρατήρηση.

Υποστήριξε ότι η Ευρώπη επί δεκαετίες επένδυσε εξαιρετικά αποτελεσματικά σε κοινωνική προστασία αλλά ανεπαρκώς στην άμυνα.

Όπως είπε, η ήπειρος δημιούργησε ισχυρά συνταξιοδοτικά και κοινωνικά συστήματα, αλλά βρέθηκε πολύ λιγότερο προετοιμασμένη απέναντι σε πόλεμο και υβριδικές απειλές. 

Η τοποθέτηση αποτελεί πολιτική αξιολόγηση του ίδιου και όχι ουδέτερο συμπέρασμα.

Αλλά αποτυπώνει μια συζήτηση που πλέον γίνεται σε όλη την Ευρώπη:

πόσα πρέπει να δαπανώνται για κοινωνική πολιτική και πόσα για ασφάλεια σε μια περίοδο αυξημένης απειλής;

Τα αποθέματα είναι το νέο πρόβλημα

Η ευρωπαϊκή άμυνα δεν έχει μόνο πρόβλημα προϋπολογισμών.

Έχει πρόβλημα:

παραγωγής,

ρυθμού,

αποθεμάτων.

Αντιαεροπορικά βλήματα, interceptors, drones και ανταλλακτικά χρειάζονται χρόνο.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι κυβερνήσεις αποφασίσουν σήμερα να αυξήσουν τις δαπάνες, το στρατιωτικό αποτέλεσμα δεν εμφανίζεται αύριο.

Η Ευρώπη προσπαθεί ουσιαστικά να κάνει σε λίγα χρόνια μια βιομηχανική προσαρμογή που είχε παραμελήσει για δεκαετίες.

Η Ρωσία επιδιώκει φθορά σε δύο επίπεδα

Οι νέες επιθέσεις δείχνουν ότι η ρωσική στρατηγική συνεχίζει να λειτουργεί ταυτόχρονα:

στο στρατιωτικό μέτωπο

και

στην οικονομική αντοχή της Ουκρανίας.

Χτυπώντας ενέργεια, επικοινωνίες και logistics, η Μόσχα δεν χρειάζεται να καταλάβει έδαφος για να δημιουργήσει κόστος.

Μπορεί να προκαλεί:

μείωση παραγωγής,

διακοπές εργασίας,

αυξημένο κόστος επισκευών,

μεγαλύτερες ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης.

Αυτό συνδέεται άμεσα με τη σημερινή οικονομική πίεση στο Κίεβο, όπου κάθε ώρα πλήρους διακοπής επιχειρηματικής δραστηριότητας λόγω συναγερμών υπολογίζεται ότι κοστίζει περίπου $45 εκατ

Το Κίεβο και η ευρωπαϊκή αεράμυνα γίνονται το ίδιο πρόβλημα

Για χρόνια, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορούσαν να βλέπουν την ουκρανική αεράμυνα ως κυρίως ουκρανικό ζήτημα.

Αυτό αλλάζει.

Όσο περισσότερο οι επιθέσεις πλησιάζουν τα σύνορα NATO και όσο περισσότερες υβριδικές ενέργειες καταγράφονται μέσα στην Ευρώπη, τόσο πιο πολύ η αεράμυνα της Ουκρανίας γίνεται μέρος της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.

Η λογική είναι απλή:

όσο περισσότερα ρωσικά drones και πύραυλοι αναχαιτίζονται στην Ουκρανία, τόσο μικρότερη είναι η πιθανότητα spillover προς κράτη του NATO.

Στο βάθος και η πυρηνική ρητορική

Η ένταση δεν περιορίζεται στα drones.

Το NATO καταδίκασε πρόσφατα τη νέα ρωσική πυρηνική ρητορική μετά από προειδοποιήσεις της Μόσχας ότι θα χρησιμοποιήσει το πλήρες οπλοστάσιό της αν θεωρήσει ότι απειλείται το Kaliningrad. 

Η Συμμαχία χαρακτήρισε αυτές τις δηλώσεις «ανεύθυνες».

Αυτό προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στην κρίση:

η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα χαμηλής έντασης υβριδικές επιχειρήσεις και υψηλής έντασης πυρηνική αποτροπή.

Ο χειμώνας γίνεται στρατηγικό πεδίο

Η φράση «σκοτεινός χειμώνας» έχει διπλή σημασία.

Μπορεί να σημαίνει κυριολεκτικά:

διακοπές ρεύματος,

ενεργειακές ζημιές,

χτυπήματα σε υποδομές.

Αλλά μπορεί να σημαίνει και πολιτικά:

περισσότερο sabotage,

περισσότερα drones,

μεγαλύτερη πίεση στα σύνορα,

αυξανόμενο κόστος άμυνας.

Η Ρωσία δεν χρειάζεται να ανοίξει νέο συμβατικό μέτωπο με το NATO για να αυξήσει το κόστος στην Ευρώπη.

Αρκεί να κρατά συνεχώς το επίπεδο πίεσης αρκετά υψηλό ώστε οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ξοδεύουν περισσότερο, να ανησυχούν περισσότερο και να διαφωνούν περισσότερο για την απάντηση.

Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της προειδοποίησης από τις Βρυξέλλες:

ο χειμώνας δεν θα είναι μόνο ενεργειακό τεστ. Θα είναι τεστ αντοχής ολόκληρης της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Πηγή: pagenews.gr 

Βασίλης Διαμαντάκος
Ο ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ
Βασίλης Διαμαντάκος Δημοσιογράφος Διεθνούς Πολιτικής & Γεωπολιτικής Ανάλυσης
Καλύπτει διεθνείς πολιτικές εξελίξεις, γεωπολιτικές ανακατατάξεις, διπλωματικές σχέσεις και ζητήματα διεθνούς ασφάλειας. Διαθέτει περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στο διεθνές πολιτικό και γεωπολιτικό ρεπορτάζ, έχοντας παρακολουθήσει σημαντικά γεγονότα που διαμόρφωσαν το παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό. Απόφοιτος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με μεταπτυχιακή εξειδίκευση στις Διεθνείς Σχέσεις και τη Γεωπολιτική.

Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο