Φίλης: «Σαν να μην υπάρχει Ελλάδα» – Προειδοποίηση για Καστελόριζο, τουρκικά πάρκα και καλώδιο
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 14 '
Πηγή Φωτογραφίας: eurokinissi//Φίλης: «Σαν να μην υπάρχει Ελλάδα» – Προειδοποίηση για Καστελόριζο, τουρκικά πάρκα και καλώδιο
«Να καθίσουμε σε ένα τραπέζι Τουρκία, Αίγυπτος, Λιβύη, Ιταλία για να τα βρούμε. Σαν να μην υπάρχει Ελλάδα».
Με αυτή την αιχμηρή αναφορά στην πρόταση που απέδωσε στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο διεθνολόγος Κωνσταντίνος Φίλης περιέγραψε τον προβληματισμό του για τις κινήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το νέο τουρκικό νομοσχέδιο για τη διαχείριση θαλάσσιων περιοχών, οι επιπτώσεις που ενδέχεται να υπάρξουν για τους Έλληνες αλιείς και η ανάγκη να προχωρήσουν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης προειδοποίησε ότι η αντιπαράθεση με την Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον σε διπλωματικές δηλώσεις και χάρτες. Κατά την εκτίμησή του, μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή δραστηριότητα των Ελλήνων πολιτών, την αλιεία, τις ενεργειακές υποδομές και την άσκηση δικαιωμάτων στη θάλασσα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν πρέπει να καθυστερήσει άλλο τις αναγκαίες ενέργειες για την επανεκκίνηση των ερευνών του Great Sea Interconnector.
Το νέο τουρκικό νομοσχέδιο και οι εξουσίες του Ερντογάν
Σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν στην τηλεοπτική παρέμβαση, η Τουρκία προετοιμάζει νομοθετική πρωτοβουλία που αναμένεται να προχωρήσει το επόμενο διάστημα.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης εκτίμησε ότι η Άγκυρα είχε επιλέξει να καθυστερήσει τη συγκεκριμένη διαδικασία, αλλά οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο ενδέχεται να επιταχύνουν τις επόμενες κινήσεις της.
«Νομίζω επιβεβαιώνεται αυτό το οποίο λέγαμε από τον περασμένο Σεπτέμβριο, ότι οι Τούρκοι θα το καθυστερούσαν», ανέφερε.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η αλληλεπίδραση των κινήσεων Ελλάδας και Τουρκίας μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερες εξελίξεις.
«Η εκτίμησή μου είναι ότι επειδή οι δύο χώρες αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία και επειδή η δράση του ενός προκαλεί την αντίδραση του άλλου, θα έχουμε μία επίσπευση των εξελίξεων».
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το ακριβές περιεχόμενο του νομοσχεδίου θα πρέπει να εξεταστεί προτού εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
«Το νομοσχέδιο αυτό πρέπει να δούμε το περιεχόμενό του, γιατί έχουμε διαβάσει διάφορα. Σίγουρα δεν θα βοηθήσει τις σχέσεις μας», σημείωσε.
Η βασική του ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο να αποκτήσει ο Τούρκος πρόεδρος ευρύτερες αρμοδιότητες για τη διαχείριση θαλάσσιων ζωνών και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.
Θαλάσσια πάρκα: Από τους χάρτες στην επιβολή περιορισμών;
Ο διεθνολόγος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα των θαλάσσιων πάρκων που έχει ανακοινώσει η Τουρκία.
Όπως υποστήριξε, οι σχετικές ανακοινώσεις δεν έχουν ακόμη αποκτήσει πλήρες πρακτικό περιεχόμενο.
«Τα θαλάσσια πάρκα τα δύο που θέσπισε η Τουρκία, σήμερα που μιλάμε, περιεχόμενο δεν έχουν», ανέφερε.
Κατά την εκτίμησή του, ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο θα μπορούσε να επιχειρήσει να προσδώσει συγκεκριμένες αρμοδιότητες στις τουρκικές αρχές μέσα στις περιοχές που η Άγκυρα χαρακτηρίζει ως εθνικά θαλάσσια πάρκα.
«Άρα θα έρθει αυτό το νομοσχέδιο για να τους δώσει περιεχόμενο», σημείωσε.
Και εξήγησε το ενδεχόμενο που τον ανησυχεί:
«Να πει ότι σε ζώνες οι οποίες θεωρούνται ότι βρίσκονται εντός των εθνικών θαλάσσιων πάρκων […] η Τουρκία θα μπορεί, ας πούμε, να τις αστυνομεύει».
Η επισήμανση αυτή αφορά τη διάκριση ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία και στην άσκηση κρατικής δικαιοδοσίας.
Η ίδρυση ενός θαλάσσιου πάρκου δεν δημιουργεί αυτομάτως νέα κυριαρχία ούτε μετατρέπει διεθνή ύδατα σε χωρικά ύδατα ενός κράτους.
Ωστόσο, η πιθανή προσπάθεια επιβολής περιορισμών σε αμφισβητούμενες περιοχές μπορεί να προκαλέσει διπλωματικές και επιχειρησιακές εντάσεις.
Αυτό είναι το ενδεχόμενο που περιγράφει ο Κωνσταντίνος Φίλης.
Κάλυμνος και Καστελόριζο: Η προειδοποίηση για τους Έλληνες ψαράδες
Η πιο συγκεκριμένη αναφορά του διεθνολόγου αφορούσε τους αλιείς της Καλύμνου.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης αποκάλυψε ότι είχε βρεθεί το προηγούμενο Σάββατο στο νησί και είχε συζητήσει με κατοίκους για τις συνέπειες που θα μπορούσαν να έχουν οι τουρκικές πρωτοβουλίες.
«Ήμουν το περασμένο Σάββατο στην Κάλυμνο. Κάναμε μία συζήτηση εκεί με τον κόσμο», ανέφερε.
Στη συνέχεια έθεσε το ζήτημα της αλιευτικής δραστηριότητας νοτίως του Καστελόριζου.
«Η Κάλυμνος έχει τον μεγαλύτερο στόλο ψαράδων στην Ελλάδα. Μεταξύ άλλων ψαρεύουν ξιφία νοτίως του Καστελόριζου. Σε περιοχή που είναι σε διεθνή ύδατα», σημείωσε.
Κατά την ανάλυσή του, η Τουρκία ενδέχεται να επιχειρήσει να εφαρμόσει περιορισμούς σε τέτοιες περιοχές, επικαλούμενη την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
«Αυτά τα διεθνή ύδατα έρχεται η Τουρκία με το θαλάσσιο πάρκο να τα καταστήσει εθνικό θαλάσσιο πάρκο της Τουρκίας», υποστήριξε.
Η αναφορά αφορά πιθανή τουρκική διεκδίκηση ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων και όχι αναγνωρισμένη μεταβολή του διεθνούς νομικού καθεστώτος των συγκεκριμένων υδάτων.
«Είναι το εισόδημά τους» – Η γεωπολιτική φτάνει στην καθημερινότητα
Ο Κωνσταντίνος Φίλης υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη διπλωματία.
Επηρεάζει δυνητικά την οικονομική δραστηριότητα των αλιέων που εργάζονται σε θαλάσσιες περιοχές όπου ενδέχεται να ανακύψουν νέες διαφωνίες.
Περιγράφοντας το πιθανό αποτέλεσμα μιας τουρκικής απόπειρας επιβολής περιορισμών, ανέφερε:
«Αύριο, αν έρθει το νομοσχέδιο το οποίο δώσει περιεχόμενο στα εθνικά πάρκα, θα απαγορεύει στους Έλληνες αλιείς να βρίσκονται σε διεθνή ύδατα τα οποία η Τουρκία θα έχει βαφτίσει εθνικό θαλάσσιο πάρκο της Τουρκίας».
Πρόκειται για προειδοποίηση σχετικά με πιθανή εφαρμογή μελλοντικών τουρκικών ρυθμίσεων, όχι για επιβεβαιωμένη απαγόρευση που ισχύει ήδη.
Ο διεθνολόγος επέμεινε ιδιαίτερα στις κοινωνικές συνέπειες.
«Είναι πολύ σοβαρή η παρενέργεια, γιατί, προσέξτε, αυτοί οι άνθρωποι, είναι το εισόδημά τους», τόνισε.
Η αναφορά αποτυπώνει μια ουσιαστική διάσταση των ελληνοτουρκικών διαφορών: οι διεκδικήσεις και οι περιορισμοί στη θάλασσα μπορεί να έχουν άμεσο οικονομικό αντίκτυπο σε επαγγελματικές δραστηριότητες.
Για τις τοπικές κοινωνίες των νησιών, η πρόσβαση στις παραδοσιακές περιοχές αλιείας αποτελεί ζήτημα βιοπορισμού.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η αντίδραση Ευρώπης, Αιγύπτου και Ισραήλ
Ο Κωνσταντίνος Φίλης αναφέρθηκε και στις διεθνείς αντιδράσεις μετά τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Κατά την εκτίμησή του, η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Αιγύπτου και του Ισραήλ ανέδειξε τη διπλωματική δυσκολία που δημιουργεί η συγκεκριμένη συμφωνία.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε με ασυνήθιστα αυστηρό τρόπο, ενώ αναφέρθηκε και σε καταδικαστικές τοποθετήσεις άλλων περιφερειακών κρατών.
Παράλληλα, διατύπωσε την εκτίμηση ότι η αμερικανική στάση βρέθηκε σε απόσταση από τις αντιδράσεις αυτές.
Η αξιολόγηση της θέσης της Ουάσιγκτον αποτελεί ερμηνεία του διεθνολόγου και δεν συνιστά από μόνη της απόδειξη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναγνωρίσει τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Το ουσιαστικό ζήτημα αφορά τη διεθνή αντιμετώπιση μιας συμφωνίας που η Ελλάδα θεωρεί ότι παραβιάζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Η ελληνική θέση στηρίζεται στην αρχή ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το εφαρμοστέο διεθνές δίκαιο.
Η Τουρκία προβάλλει διαφορετικές θέσεις για την οριοθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η διαφωνία αυτή παραμένει μία από τις σημαντικότερες πηγές έντασης στην περιοχή.
Το πέρασμα του πλοίου και το μήνυμα για τις θαλάσσιες διαδρομές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του Κωνσταντίνου Φίλη στη διέλευση πλοίου που συνδέεται, σύμφωνα με τη συνέντευξή του, με ένα διαφορετικό έργο διασύνδεσης από τη Σαουδική Αραβία προς την Ευρώπη, μέσω Ελλάδας.
Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι το πλοίο πέρασε από περιοχή που καλύπτεται από τις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις χωρίς να αντιμετωπίσει παρεμπόδιση.
«Χθες είναι πολύ σημαντική η εξέλιξη ότι το πλοίο […] πέρασε από το τουρκολιβυκό μνημόνιο χωρίς να παρεμποδιστεί ούτε καν να παρενοχληθεί», ανέφερε.
Η διατύπωση αποτυπώνει τη δική του περιγραφή για το συγκεκριμένο περιστατικό.
Η ταυτότητα του πλοίου, η ακριβής πορεία του και ο χαρακτήρας της αποστολής χρειάζονται ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Πολιτικά, ο Κωνσταντίνος Φίλης χρησιμοποιεί το παράδειγμα για να υποστηρίξει ότι οι θαλάσσιες δραστηριότητες πρέπει να προχωρούν με βάση συγκεκριμένο σχεδιασμό και όχι να παραμένουν επ’ αόριστον σε εκκρεμότητα εξαιτίας πιθανών τουρκικών αντιδράσεων.
GSI: «Να εκδοθεί άμεσα η ελληνική NAVTEX»
Το πιο άμεσο αίτημα του διεθνολόγου αφορούσε την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector.
Ο Κωνσταντίνος Φίλης υποστήριξε ότι η Αθήνα πρέπει να προχωρήσει χωρίς νέα καθυστέρηση στις αναγκαίες ενέργειες για την έναρξη των ερευνών.
«Για μένα είναι πολύ σημαντικό να εκδοθεί άμεσα η NAVTEX ελληνική για να ξεκινήσει το έργο του GSI», δήλωσε.
Στη συνέχεια συνέδεσε τη χρονική καθυστέρηση με το οικονομικό κόστος των προετοιμασιών.
«Γιατί η Nexans, η γαλλική, πληρώνει χρήματα. Το πλοίο έχει ξεκινήσει για να έρθει προς εδώ, πληρώνει χρήματα», ανέφερε.
Και επέμεινε:
«Άρα, λοιπόν, πρέπει να εκδοθεί η NAVTEX άμεσα».
Η NAVTEX αποτελεί μηχανισμό ναυτιλιακής ενημέρωσης για δραστηριότητες και κινδύνους στη θάλασσα.
Η έκδοσή της, πάντως, δεν συνιστά από μόνη της οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε δημιουργεί κυριαρχικά δικαιώματα.
Η σημασία της στην περίπτωση του GSI συνδέεται με την οργάνωση και την ασφάλεια των προγραμματισμένων θαλάσσιων ερευνών.
«Έχουν περάσει ήδη 15–16 ημέρες» – Η πίεση για επιτάχυνση
Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι η καθυστέρηση έχει ήδη διαρκέσει αρκετά.
«Έχουν περάσει ήδη 15–16 μέρες. Δηλαδή δεν χρειάζεται να το καθυστερούμε άλλο», σημείωσε.
Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τη θέση του υπέρ της άμεσης ενεργοποίησης του επόμενου σταδίου του έργου.
Το Great Sea Interconnector αποτελεί σχεδιαζόμενη υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, με σημαντικές ενεργειακές και γεωπολιτικές διαστάσεις.
Η υλοποίησή του συνδέεται με τεχνικές, οικονομικές και ρυθμιστικές προϋποθέσεις, αλλά και με την ανάγκη ασφαλούς διεξαγωγής των θαλάσσιων ερευνών.
Για τον Κωνσταντίνο Φίλη, η διαχείριση του χρόνου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς κάθε νέα καθυστέρηση μπορεί να επηρεάζει τον σχεδιασμό των εργασιών.
Φιντάν: «Να τα βρούμε χωρίς την Ελλάδα;»
Το πλέον αιχμηρό σημείο της παρέμβασης αφορούσε πρόταση που ο Κωνσταντίνος Φίλης απέδωσε στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, ο Φιντάν αναφέρθηκε στην προοπτική περιφερειακών διαβουλεύσεων με συμμετοχή της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Λιβύης και της Ιταλίας.
Ο διεθνολόγος σχολίασε:
«Ο Φιντάν τι μας είπε; Να καθίσουμε σε ένα τραπέζι Τουρκία, Αίγυπτος, Λιβύη, Ιταλία για να τα βρούμε. Σαν να μην υπάρχει Ελλάδα».
Η αναφορά αποτελεί απόδοση και ερμηνεία του Κωνσταντίνου Φίλη. Το ακριβές περιεχόμενο της αρχικής δήλωσης Φιντάν πρέπει να εξεταστεί αυτοτελώς.
Ο ίδιος συνέχισε με ιδιαίτερα έντονο ύφος:
«Όχι τα νησιά της Ελλάδας, ούτε η Πελοπόννησος, ούτε η Ρούμελη, ούτε τα Ιόνια. Εννοείται όχι μόνο τα νησιά, ούτε και η ηπειρωτική χώρα της Ελλάδας».
Και συμπλήρωσε:
«Δηλαδή εδώ να μοιράσουμε μία Ανατολική Μεσόγειο, ανατολικά της Ιταλίας, χωρίς καθόλου Ελλάδα».
Με τη συγκεκριμένη διατύπωση, ο διεθνολόγος εξέφρασε την αντίθεσή του σε οποιοδήποτε σχήμα περιφερειακής διαπραγμάτευσης θα επιχειρούσε να αντιμετωπίσει ζητήματα που αφορούν ελληνικά δικαιώματα χωρίς ελληνική συμμετοχή.
Το διεθνές δίκαιο και η θέση της Ελλάδας
Το ζήτημα της συμμετοχής της Ελλάδας σε συζητήσεις για την Ανατολική Μεσόγειο συνδέεται με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και την προστασία των δικαιωμάτων των παράκτιων κρατών.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι τα νησιά της διαθέτουν δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Η Τουρκία προβάλλει διαφορετικές θέσεις για την επίδραση συγκεκριμένων νησιών στην οριοθέτηση.
Αυτές οι διαφωνίες δεν μπορούν να επιλυθούν απλώς μέσω μιας πολιτικής δήλωσης ή με την κατάρτιση ενός περιφερειακού σχήματος που παραλείπει ενδιαφερόμενο κράτος.
Η συμμετοχή τρίτων χωρών σε διαβουλεύσεις δεν μεταβάλλει αυτομάτως τα δικαιώματα της Ελλάδας.
Ωστόσο, η σύνθεση τέτοιων πρωτοβουλιών έχει διπλωματική σημασία, καθώς μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται και συζητούνται οι περιφερειακές διεκδικήσεις.
Η παρέμβαση Καραμανλή και το πολιτικό μήνυμα
Στο τέλος της τοποθέτησής του, ο Κωνσταντίνος Φίλης συνέδεσε τις εξελίξεις και με την πρόσφατη παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή.
Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι οι τουρκικές κινήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται χωρίς δημόσια συζήτηση.
«Αυτά από μόνα τους. Δεν μπορεί ούτε ο πρώην πρωθυπουργός ούτε κανένας να μην ασχολείται», ανέφερε, σύμφωνα με το νόημα της παρέμβασής του.
Η αναφορά καταδεικνύει ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου έχουν μετατραπεί και σε πεδίο εσωτερικής πολιτικής συζήτησης.
Οι δημόσιες παρεμβάσεις πρώην πρωθυπουργών, η κυβερνητική στρατηγική και οι αναλύσεις ειδικών τροφοδοτούν μια ευρύτερη αντιπαράθεση για το πώς πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα απέναντι στις διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα: Τρεις παράλληλες εξελίξεις
Η ανάλυση του Κωνσταντίνου Φίλη αναδεικνύει τρία διαφορετικά αλλά αλληλοσυνδεόμενα ζητήματα.
Το πρώτο είναι το τουρκικό νομοσχέδιο και η πιθανή ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Άγκυρας σε θαλάσσιες περιοχές που περιλαμβάνονται στους σχεδιασμούς της.
Το δεύτερο είναι η συνέχιση των ερευνών για το Great Sea Interconnector και η ανάγκη να προχωρήσει το έργο σύμφωνα με τον τεχνικό και νομικό σχεδιασμό του.
Το τρίτο είναι η διπλωματική αντιπαράθεση για το ποιοι συμμετέχουν στις περιφερειακές συζητήσεις σχετικά με την Ανατολική Μεσόγειο.
Η κοινή συνισταμένη είναι η προσπάθεια κάθε πλευράς να υπερασπιστεί τις θέσεις και τα συμφέροντά της σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια, οι θαλάσσιες μεταφορές, η αλιεία και η ασφάλεια συνδέονται στενά.
Για την Ελλάδα, η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων απαιτεί συνδυασμό νομικής τεκμηρίωσης, διπλωματικής δράσης και επιχειρησιακού σχεδιασμού.
Από την Κάλυμνο έως το καλώδιο: Το διακύβευμα της επόμενης περιόδου
Η παρέμβαση του Κωνσταντίνου Φίλη είχε ως κεντρικό στοιχείο την προειδοποίηση ότι οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο ενδέχεται να αποκτήσουν πιο πρακτικό χαρακτήρα.
Η συζήτηση για το τουρκικό νομοσχέδιο αφορά το ενδεχόμενο νέων περιορισμών στη θάλασσα.
Η αναφορά στην Κάλυμνο υπενθυμίζει ότι πίσω από τους χάρτες βρίσκονται επαγγελματίες που εξαρτώνται από την αλιεία.
Και το αίτημα για άμεση ελληνική NAVTEX συνδέεται με την πρόοδο ενός σημαντικού ενεργειακού έργου.
Η ουσία της προειδοποίησης Φίλη είναι ότι η Ελλάδα πρέπει να αξιολογήσει εγκαίρως τις επόμενες τουρκικές κινήσεις, χωρίς να συγχέει τις μονομερείς διεκδικήσεις της Άγκυρας με αναγνωρισμένα δικαιώματα βάσει του διεθνούς δικαίου.
Το ακριβές περιεχόμενο του νομοσχεδίου, οι ενέργειες που θα ακολουθήσουν και η πορεία των ερευνών για το GSI θα καθορίσουν την πραγματική βαρύτητα των εξελίξεων.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
