«Παρακάμπτουν το Ορμούζ»: Τα ΗΑΕ χτίζουν τη νέα ενεργειακή αρτηρία που αλλάζει τον χάρτη του πετρελαίου

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιχειρούν να κάνουν κάτι που πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολο: να μειώσουν δραστικά την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ.

Η κρατική πετρελαϊκή ADNOC έχει ολοκληρώσει περίπου το 50% ενός δεύτερου αγωγού που θα μεταφέρει αργό πετρέλαιο από το Άμπου Ντάμπι προς τη Φουτζάιρα, στον Κόλπο του Ομάν, παρακάμπτοντας πλήρως το πιο ευαίσθητο ενεργειακό chokepoint του πλανήτη.

Ο διευθύνων σύμβουλος της ADNOC, Sultan Ahmed Al Jaber, δήλωσε ότι το έργο επιταχύνεται με στόχο να τεθεί σε λειτουργία το 2027. Η νέα γραμμή σχεδιάζεται ώστε να διπλασιάσει την εξαγωγική δυνατότητα της χώρας μέσω της Φουτζάιρα.

Η επένδυση δεν είναι απλώς ένα ακόμη πετρελαϊκό project.

Είναι μια γεωπολιτική απάντηση στην κρίση του Ορμούζ.

«Πάρα πολλή ενέργεια περνά από πολύ λίγα περάσματα»

Ο Al Jaber περιέγραψε με μία φράση το πρόβλημα που στοιχειώνει πλέον τις ενεργειακές αγορές:«Πάρα πολύ μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενέργειας εξακολουθεί να περνά από πάρα πολύ λίγα chokepoints».

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ απέδειξε πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει αυτή η εξάρτηση.

Το πέρασμα συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και LNG.

Όταν η ναυσιπλοΐα διαταράσσεται, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο κόστος του αργού.

Χτυπά μεταφορές, καύσιμα αεροπορίας, λιπάσματα, πετροχημικά, βιομηχανική παραγωγή και τελικά τον πληθωρισμό.

Η ADNOC εκτιμά ότι η σημερινή κρίση έχει αναδείξει ακριβώς αυτή την αδυναμία της παγκόσμιας ενεργειακής αρχιτεκτονικής.

Η Φουτζάιρα γίνεται το μεγάλο ενεργειακό «παράθυρο» των Εμιράτων

Η επιλογή της Φουτζάιρα δεν είναι τυχαία.

Το λιμάνι βρίσκεται στην ανατολική ακτή των ΗΑΕ, στον Κόλπο του Ομάν και εκτός των Στενών του Ορμούζ.

Αυτό σημαίνει ότι το αργό πετρέλαιο μπορεί να φτάνει απευθείας σε δεξαμενόπλοια χωρίς να χρειάζεται να περάσει από το στενό πέρασμα που βρίσκεται δίπλα στο Ιράν.

Τα ΗΑΕ διαθέτουν ήδη τον υφιστάμενο αγωγό Habshan–Fujairah, με μέγιστη δυναμικότητα περίπου 1,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Η νέα επέκταση στοχεύει ουσιαστικά να αυξήσει τη συνολική δυνατότητα μεταφοράς προς τη Φουτζάιρα στα περίπου 3,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως.

Αν ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, τα Εμιράτα θα έχουν αποκτήσει μία από τις ισχυρότερες εναλλακτικές εξαγωγικές διαδρομές στον Περσικό Κόλπο.

Ο πόλεμος επιτάχυνε το έργο

Η δεύτερη γραμμή δεν αποτελεί αντίδραση της τελευταίας στιγμής.

Η κατασκευή είχε ξεκινήσει ήδη από το 2025.

Όμως η περιφερειακή σύγκρουση και η διατάραξη της ναυσιπλοΐας ανάγκασαν το Άμπου Ντάμπι να πατήσει γκάζι.

Η ηγεσία των ΗΑΕ έδωσε εντολή στην ADNOC να επιταχύνει την ολοκλήρωση του έργου, με στόχο το 2027.

Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:

η χώρα δεν θέλει να βρεθεί ξανά σε θέση όπου η δυνατότητά της να παράγει πετρέλαιο είναι μεγαλύτερη από τη δυνατότητά της να το εξάγει.

Η ενεργειακή ασφάλεια αλλάζει έννοια

Για δεκαετίες, όταν μιλούσαμε για ενεργειακή ασφάλεια, το βασικό ερώτημα ήταν:πόσο πετρέλαιο μπορείς να παράγεις;

Τώρα προστίθεται ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο:μπορείς να το μεταφέρεις στην αγορά όταν ξεσπάσει πόλεμος;

Ο Al Jaber τόνισε ότι η ασφάλεια εφοδιασμού εξαρτάται πλέον από τις διαδρομές, την πρόσβαση, την αποθήκευση και την ύπαρξη εναλλακτικών επιλογών.

Η νέα στρατηγική των Εμιράτων στηρίζεται ακριβώς σε αυτή τη λογική.

Δεν αρκεί να υπάρχουν γεωτρήσεις και παραγωγική ικανότητα.

Χρειάζονται πολλαπλές έξοδοι προς τη διεθνή αγορά.

Η μεγαλύτερη ενεργειακή διαταραχή των τελευταίων δεκαετιών

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της ADNOC, η κρίση στο Ορμούζ έχει προκαλέσει μια από τις σοβαρότερες διαταραχές ενεργειακού εφοδιασμού που έχει γνωρίσει η παγκόσμια οικονομία.

Ο ίδιος ανέφερε ότι περίπου 1 δισ. βαρέλια πετρελαίου έχουν χαθεί από τις κανονικές ροές λόγω της παρατεταμένης διαταραχής, ενώ κάθε επιπλέον εβδομάδα κρίσης αφαιρεί περίπου 100 εκατ. βαρέλια από τις συνηθισμένες ροές.

Ακόμη και εάν η σύγκρουση τερματιζόταν άμεσα, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα ήταν στιγμιαία.

Η ADNOC εκτιμά ότι θα χρειάζονταν τουλάχιστον τέσσερις μήνες ώστε οι ροές μέσω του Ορμούζ να επιστρέψουν περίπου στο 80% των προηγούμενων επιπέδων και ότι η πλήρης εξομάλυνση μπορεί να μην έρθει πριν από το πρώτο ή δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Το Ορμούζ δεν είναι μόνο πετρέλαιο

Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που συχνά υποτιμάται.

Τα Στενά του Ορμούζ δεν μεταφέρουν μόνο crude oil.

Περνούν από εκεί LNG, καύσιμα αεροπορίας, λιπάσματα, αλουμίνιο, ήλιο, χημικά προϊόντα, πρώτες ύλες και εμπορεύματα που συνδέονται με ολόκληρες αλυσίδες παραγωγής.

Ο Al Jaber υποστήριξε ότι οι συνέπειες έχουν ήδη μεταφερθεί στην πραγματική οικονομία, με αυξήσεις στα καύσιμα, στα λιπάσματα και στις αεροπορικές μεταφορές.

Άρα μια κρίση στο Ορμούζ μπορεί πολύ γρήγορα να γίνει: κρίση τροφίμων, μεταφορών και πληθωρισμού.

Το στρατηγικό πλεονέκτημα των ΗΑΕ

Σε σχέση με αρκετούς γείτονές τους, τα Εμιράτα βρίσκονται ήδη ένα βήμα μπροστά.

Η ύπαρξη του πρώτου αγωγού προς τη Φουτζάιρα επέτρεψε στην ADNOC να συνεχίσει μέρος των εξαγωγών της ακόμη και όταν η ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ διαταράχθηκε.

Ο δεύτερος αγωγός μπορεί να πολλαπλασιάσει αυτή την ανθεκτικότητα.

Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πλεονέκτημα:

τα ΗΑΕ δεν προσπαθούν απλώς να παράγουν περισσότερη ενέργεια.

Προσπαθούν να γίνουν ο πιο αξιόπιστος προμηθευτής ενέργειας του Κόλπου ακόμη και σε περίοδο πολέμου.

Για τους αγοραστές στην Ασία και στην Ευρώπη, η αξιοπιστία της διαδρομής μπορεί σταδιακά να αποκτήσει σχεδόν την ίδια σημασία με την τιμή του βαρελιού.

Η Σαουδική Αραβία και οι άλλοι του Κόλπου κοιτούν επίσης εναλλακτικές

Η στρατηγική αυτή δεν αφορά μόνο τα ΗΑΕ.

Η κρίση αναγκάζει συνολικά τις μοναρχίες του Κόλπου να επανεξετάσουν την εξάρτησή τους από το Ορμούζ.

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει δίκτυα που μπορούν να μεταφέρουν πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Τα Εμιράτα επενδύουν στη Φουτζάιρα.

Και άλλοι παραγωγοί εξετάζουν νέες διαδρομές, αποθήκες και τερματικούς σταθμούς.

Η αμερικανική πλευρά έχει ήδη εκτιμήσει ότι μετά τη σημερινή κρίση η σχετική σημασία του Ορμούζ μπορεί σταδιακά να μειωθεί, όχι επειδή θα μειωθεί η παραγωγή του Κόλπου, αλλά επειδή θα δημιουργηθούν περισσότερες εναλλακτικές οδοί εξαγωγής.

Αυτό μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες μακροπρόθεσμες συνέπειες του πολέμου.

Η μεγάλη ήττα για το «όπλο» του Ορμούζ

Για δεκαετίες, το Ιράν γνώριζε ότι το Ορμούζ του προσφέρει ένα τεράστιο στρατηγικό χαρτί.

Η δυνατότητα να απειλεί ή να παρεμποδίζει το πέρασμα δημιουργούσε άμεσο φόβο στις διεθνείς αγορές.

Όσο όμως οι χώρες του Κόλπου δημιουργούν αγωγούς που παρακάμπτουν το στενό, τόσο αυτό το χαρτί χάνει μέρος της δύναμής του.

Δεν εξαφανίζεται.

Το Ορμούζ θα παραμείνει ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.

Αλλά το μονοπώλιο της γεωγραφίας μπορεί να αρχίσει να σπάει.

Και αυτό είναι μία βαθιά γεωπολιτική αλλαγή.

Ο αγωγός είναι και πολιτικό μήνυμα προς την Τεχεράνη

Η επιτάχυνση του έργου στέλνει επίσης ένα πολύ σαφές μήνυμα.

Κάθε φορά που το Ιράν χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως εργαλείο πίεσης, δημιουργεί ταυτόχρονα μεγαλύτερο κίνητρο στους γείτονές του να επενδύσουν ώστε να μην το χρειάζονται.

Αυτό είναι το στρατηγικό παράδοξο της σημερινής κρίσης.

Βραχυπρόθεσμα, ο έλεγχος ενός chokepoint μπορεί να αυξάνει τη διαπραγματευτική ισχύ.

Μακροπρόθεσμα, μπορεί να επιταχύνει την κατασκευή των υποδομών που θα μειώσουν αυτή την ισχύ.

Και η Ευρώπη έχει λόγο να παρακολουθεί

Για την Ευρώπη το θέμα δεν είναι μακρινό.

Η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών έχει ήδη δείξει πόσο γρήγορα ένα γεωπολιτικό σοκ μπορεί να μεταφερθεί:

στις τιμές καυσίμων,

στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας,

στις μεταφορές,

στα τρόφιμα,

και τελικά στον πληθωρισμό.

Κάθε επιπλέον εναλλακτική διαδρομή που μειώνει την πιθανότητα απότομης διακοπής των εξαγωγών από τον Κόλπο ενισχύει τη συνολική ανθεκτικότητα της παγκόσμιας αγοράς.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλές τιμές.

Σημαίνει όμως μικρότερη εξάρτηση από ένα μόνο σημείο αποτυχίας.

Το νέο ενεργειακό δόγμα: Πλεονασμός

Στα σύγχρονα ενεργειακά συστήματα υπάρχει μία λέξη που αποκτά όλο και μεγαλύτερη αξία: redundancy – πλεονασμός και εναλλακτικότητα.

Δύο αγωγοί αντί για έναν.

Δύο λιμάνια αντί για ένα.

Περισσότερες αποθήκες.

Περισσότερες διαδρομές.

Περισσότερες επιλογές όταν κάτι πάει στραβά.

Αυτό ακριβώς χτίζουν τα Εμιράτα.

Δεν πρόκειται απλώς για αύξηση παραγωγικής δυναμικότητας.

Πρόκειται για ασφάλιση απέναντι στη γεωπολιτική.

Η Φουτζάιρα μπορεί να αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη του Κόλπου

Εάν ο δεύτερος αγωγός ολοκληρωθεί το 2027 και πετύχει τον στόχο διπλασιασμού των εξαγωγών μέσω της ανατολικής ακτής, η Φουτζάιρα θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.

Θα είναι ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά σημεία του Κόλπου που βρίσκονται εκτός Ορμούζ.

Και αυτό μπορεί να αλλάξει σταδιακά όχι μόνο τις εμπορικές διαδρομές αλλά και τον ίδιο τον γεωπολιτικό υπολογισμό της περιοχής.

Για δεκαετίες, η παγκόσμια οικονομία αντιμετώπιζε τα Στενά του Ορμούζ σαν αναπόφευκτο γεωγραφικό δεδομένο.

Τα ΗΑΕ επιχειρούν τώρα να αποδείξουν ότι η γεωγραφία μπορεί, τουλάχιστον εν μέρει, να παρακαμφθεί με υποδομές.

Ο νέος αγωγός δεν μεταφέρει απλώς πετρέλαιο από το Άμπου Ντάμπι στη Φουτζάιρα. Μεταφέρει ένα πολύ μεγαλύτερο μήνυμα: η εποχή όπου ένα μόνο θαλάσσιο πέρασμα μπορούσε να κρατά όμηρο ολόκληρη την ενεργειακή οικονομία του Κόλπου ίσως αρχίζει να τελειώνει.

Πηγή: pagenews.gr