Aramco κόβει φορτία προς Ευρώπη: Έκλεισε η «παράκαμψη» του Hormuz – Νέο σοκ στην αγορά πετρελαίου
ΧΡΟΝΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ 8 '
Πηγή Φωτογραφίας: AP Photo//Aramco κόβει φορτία προς Ευρώπη: Έκλεισε η «παράκαμψη» του Hormuz – Νέο σοκ στην αγορά πετρελαίου
Η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή περνά σε μια νέα και δυνητικά πιο επικίνδυνη φάση.
Η Saudi Aramco έχει αρχίσει να ακυρώνει ή να περιορίζει παραδόσεις αργού προς ευρωπαϊκούς πελάτες, καθώς ο αγωγός East–West —η στρατηγική αρτηρία που επέτρεπε στο Ριάντ να παρακάμπτει τα προβλήματα στο Στενό του Ορμούζ— παραμένει εκτός λειτουργίας μετά τις επιθέσεις της 10ης Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς που επικαλείται το Reuters, οι περικοπές έχουν ήδη αναγκάσει μεγάλους Ευρωπαίους αγοραστές, μεταξύ αυτών την πολωνική Orlen, να αναζητούν εναλλακτικά φορτία, ενώ οι τιμές ορισμένων διαθέσιμων cargoes έχουν ξεπεράσει τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο το Hormuz.
Είναι ότι δέχεται πίεση και η διαδρομή που είχε σχεδιαστεί ακριβώς για να το παρακάμπτει.
Από το Hormuz στο Yanbu: Η δεύτερη πόρτα που κλείνει
Ο East–West Pipeline, γνωστός και ως Petroline, διασχίζει περίπου 1.200 χιλιόμετρα της Σαουδικής Αραβίας, μεταφέροντας αργό από τις ανατολικές πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η μέγιστη δυναμικότητά του φθάνει περίπου τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αν και οι πραγματικές ροές είναι χαμηλότερες.
Η στρατηγική αξία του είναι τεράστια.
Το σαουδαραβικό πετρέλαιο μπορεί μέσω αυτής της διαδρομής να φθάσει στην Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να περάσει από το Στενό του Ορμούζ και στη συνέχεια να κινηθεί προς την Ευρώπη μέσω Σουέζ ή άλλων υποδομών.
Ακριβώς γι’ αυτό ο αγωγός είχε εξελιχθεί σε κρίσιμο ενεργειακό «bypass» κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν και της μεγάλης μείωσης της ναυσιπλοΐας μέσω Hormuz.
Το Ριάντ επιβεβαιώνει τις επιθέσεις
Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας ανακοίνωσε επισήμως ότι ο East–West δέχθηκε πολλαπλές επιθέσεις στις περιοχές Ριάντ και Μεδίνα στις 10 Σεπτεμβρίου.
Το υπουργείο Ενέργειας χαρακτήρισε την αναστολή λειτουργίας «προληπτικό μέτρο», αναφέροντας ότι τεχνικά συνεργεία αξιολογούν την ασφάλεια του συστήματος. Η επίσημη ανακοίνωση δεν έδωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα πλήρους επαναλειτουργίας.
Η Σαουδική Αραβία έχει αποδώσει τις επιθέσεις σε drones που προήλθαν από το Ιράκ, όπου δραστηριοποιούνται φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις.
Αυτό προσθέτει μια νέα γεωπολιτική διάσταση στην ενεργειακή κρίση: η πίεση δεν περιορίζεται πλέον στους θαλάσσιους διαδρόμους, αλλά φθάνει στις χερσαίες υποδομές που δημιουργήθηκαν για να λειτουργούν ως εναλλακτικές λύσεις.
Σταμάτησαν οι φορτώσεις στο Yanbu
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σοβαρή λόγω της αναστολής των φορτώσεων αργού στο Yanbu.
Πηγές της ναυτιλιακής αγοράς ανέφεραν ότι οι φορτώσεις στο σαουδαραβικό λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας έχουν ανασταλεί μετά το κλείσιμο του αγωγού. Η Aramco δεν σχολίασε τις σχετικές πληροφορίες.
Το Yanbu είχε αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία μέσα στο 2026 ακριβώς επειδή η Σαουδική Αραβία διοχέτευε περισσότερα φορτία προς τα δυτικά για να αποφύγει το Hormuz.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Rystad Energy που επικαλείται το Associated Press, μεταξύ 2,6 και 4 εκατ. βαρελιών ημερησίως είχαν κινηθεί μέσω του συστήματος προς την Ερυθρά Θάλασσα από τα τέλη Αυγούστου.
Αυτή είναι πλέον η ποσότητα που βρίσκεται υπό αμφισβήτηση.
Η Ευρώπη ψάχνει πετρέλαιο αλλού
Οι πρώτες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην ευρωπαϊκή αγορά διύλισης.
Η πολωνική Orlen, ένας από τους μεγαλύτερους πελάτες της Aramco στην Ευρώπη, αναζητεί εναλλακτικά barrels μετά τις περικοπές στις σαουδαραβικές προμήθειες.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης ξεπερνά μια μεμονωμένη εταιρεία.
Εάν περισσότερα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αναγκαστούν να αντικαταστήσουν σαουδαραβικό αργό μέσω της spot αγοράς, η ζήτηση μπορεί να μεταφερθεί προς φορτία από τη Βόρεια Θάλασσα, τις ΗΠΑ, τη Δυτική Αφρική και άλλες διαθέσιμες πηγές.
Αυτό αυξάνει τον ανταγωνισμό για τα ίδια barrels και μπορεί να διευρύνει τα premiums των φυσικών φορτίων ακόμη και όταν η κίνηση των futures φαίνεται συγκριτικά πιο περιορισμένη.
Brent πάνω από $107 – Η αγορά βάζει νέο risk premium
Η αντίδραση του πετρελαίου είναι ήδη ισχυρή.
Την Τρίτη, το Brent ενισχυόταν κατά περίπου 1,8% στα 107,59 δολάρια το βαρέλι, ενώ ενδοσυνεδριακά τη Δευτέρα είχε αγγίξει τα 109,80 δολάρια. Το WTI κινήθηκε στα 103,30 δολάρια.
Το κρίσιμο όμως είναι ότι οι traders δεν τιμολογούν μόνο πόσο πετρέλαιο λείπει σήμερα.
Τιμολογούν πόσο εύκολα μπορεί να λείψει πολύ περισσότερο αύριο.
Και η απώλεια της σαουδαραβικής εναλλακτικής διαδρομής αυξάνει σημαντικά αυτό το tail risk.
Το ενεργειακό «δίχτυ ασφαλείας» της Σαουδικής Αραβίας δέχθηκε πλήγμα
Ο East–West κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 ακριβώς υπό τον φόβο ότι μια σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να διακόψει τη ναυσιπλοΐα μέσω Hormuz.
Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, το σενάριο για το οποίο σχεδιάστηκε έχει ουσιαστικά επιστρέψει.
Μόνο που τώρα η ίδια η εναλλακτική υποδομή βρίσκεται στο στόχαστρο.
Αυτό αλλάζει την ενεργειακή γεωγραφία της κρίσης.
Το Hormuz αποτελεί κίνδυνο στα ανατολικά.
Ο East–West έχει δεχθεί επιθέσεις στο εσωτερικό της Σαουδικής Αραβίας.
Και στην άλλη άκρη του συστήματος βρίσκεται η Ερυθρά Θάλασσα και το Bab el-Mandeb, όπου οι Χούτι έχουν ενισχύσει δραματικά την πίεση στις θαλάσσιες μεταφορές. Η πρόσφατη κατάληψη της νήσου Perim/Mayun, στη νότια είσοδο του Bab el-Mandeb, επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το security risk της διαδρομής.
Το διπλό choke point που φοβίζει τις αγορές
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη γεωπολιτική διάσταση.
Για χρόνια, η βασική ανησυχία της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς ήταν ένα choke point: το Hormuz.
Τώρα η κρίση δημιουργεί μια πολύ πιο περίπλοκη αλυσίδα κινδύνου.
Ακόμη και εάν το πετρέλαιο παρακάμψει το Hormuz μέσω του East–West, πρέπει να φθάσει στο Yanbu και στη συνέχεια να κινηθεί μέσω μιας Ερυθράς Θάλασσας όπου η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας έχει επιδεινωθεί.
Άρα η εναλλακτική διαδρομή δεν εξαλείφει πλέον το γεωπολιτικό ρίσκο.
Απλώς το μεταφέρει από το ένα σημείο στο άλλο.
Πόσο μπορεί να αντέξει το Yanbu
Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσο απόθεμα υπάρχει ήδη στη δυτική ακτή.
Εκτιμήσεις που επικαλείται το AP αναφέρουν ότι τα διαθέσιμα αποθέματα στο Yanbu μπορούν να υποστηρίξουν τις εξαγωγές μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ υπάρχουν και συμπληρωματικές ποσότητες σε αιγυπτιακές εγκαταστάσεις.
Αυτό προσφέρει ένα προσωρινό buffer.
Δεν αντικαθιστά όμως έναν αγωγό που τροφοδοτεί καθημερινά τη δυτική ακτή με εκατομμύρια βαρέλια.
Οι εκτιμήσεις για τον χρόνο πλήρους αποκατάστασης διαφέρουν: περιφερειακές πηγές μίλησαν στο AP για τρεις έως πέντε εβδομάδες, ενώ άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι μπορεί να υπάρξει μερική επανεκκίνηση νωρίτερα. Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Chris Wright δήλωσε ότι οι ροές θα μπορούσαν να επανέλθουν μέσα σε ημέρες.
Άρα η διάρκεια της διακοπής παραμένει η βασική μεταβλητή.
Από την ενεργειακή ασφάλεια στον πληθωρισμό
Για την Ευρώπη, το πρόβλημα δεν σταματά στα διυλιστήρια.
Brent πάνω από τα 100 δολάρια και ακριβότερα φυσικά φορτία σημαίνουν υψηλότερες τιμές καυσίμων, αυξημένο μεταφορικό κόστος και νέες πληθωριστικές πιέσεις.
Και αυτό συμβαίνει σε μια στιγμή που οι αγορές ομολόγων ήδη φοβούνται ότι το ενεργειακό σοκ μπορεί να κρατήσει τα επιτόκια υψηλότερα για περισσότερο.
Το πετρέλαιο επομένως συνδέει τρεις διαφορετικές κρίσεις: γεωπολιτική, ενεργειακή και νομισματική.
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο θάλασσες
Η μεγάλη εικόνα είναι ίσως η σημαντικότερη.
Η Σαουδική Αραβία είχε ένα τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα: μπορούσε να εξάγει προς τον Περσικό Κόλπο ή να στείλει το αργό της δυτικά προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Η σύγκρουση έχει αρχίσει να πιέζει και τις δύο επιλογές.
Στα ανατολικά βρίσκεται το Hormuz.
Στα δυτικά, ο East–West και το Yanbu.
Και νοτιότερα, το Bab el-Mandeb.
Αν η κρίση καταφέρει να απειλεί ταυτόχρονα και τους τρεις κρίκους, τότε το ζήτημα δεν θα είναι πλέον μόνο πόσο πετρέλαιο παράγει η Σαουδική Αραβία. Θα είναι πόσο από αυτό μπορεί πραγματικά να φτάσει στις διεθνείς αγορές.
Αυτό είναι το νέο γεωενεργειακό ρίσκο που αρχίζει να τιμολογεί το Brent — και εξηγεί γιατί η ακύρωση μερικών ευρωπαϊκών cargoes από την Aramco έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τον αριθμό των πλοίων που δεν θα φορτώσουν.
Πηγή: pagenews.gr
Διαβάστε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο
