Παγκόσμιο χρέος: 2 τρισ. δολάρια τον χρόνο μόνο για τόκους

Το παγκόσμιο χρέος έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με τις δαπάνες για τόκους να διαμορφώνονται σε δυσθεώρητα μεγέθη. Οι πιέσεις στις αγορές ομολόγων εντείνονται, ενώ πολλές μεγάλες οικονομίες βλέπουν το κόστος δανεισμού να αυξάνεται.

Ιστορικό ρεκόρ στο παγκόσμιο χρέος

Πάνω από 350 τρισεκατομμύρια δολάρια συσσωρεύονται πλέον πάνω στην παγκόσμια οικονομία, με το συνολικό χρέος κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και νοικοκυριών να έχει αγγίξει φέτος το ιστορικό υψηλό των 353 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Την ίδια στιγμή, το δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 302 τρισεκατομμύρια δολάρια, επιβεβαιώνοντας ότι το βάρος της εξυπηρέτησης χρέους παραμένει τεράστιο σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ιδιαίτερη πίεση αντιμετωπίζουν οι βιομηχανικές χώρες, καθώς το δημόσιο χρέος τους προβλέπεται να φτάσει στο ιστορικό υψηλό των 75,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων έως το τέλος του 2026. Σε αυτό το περιβάλλον, ο λογαριασμός των τόκων έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ανησυχίας για κυβερνήσεις και επενδυτές.

Η αγορά ομολόγων αλλάζει όρους

Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων ανεβαίνουν, καθώς οι επενδυτές ζητούν υψηλότερη αποζημίωση για να συνεχίσουν να δανείζουν κυβερνήσεις για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Η μέση απόδοση των 10ετών ομολόγων αναφοράς της G7 έφτασε το 4% για πρώτη φορά από το 2008, σε μια περίοδο που συνδυάζει ανησυχίες για τον πληθωριστικό αντίκτυπο του πολέμου με το Ιράν και τον τεράστιο όγκο χρέους που αναζητά χρηματοδότηση τόσο από το δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα.

Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται σε μια τεχνική μεταβολή στις αγορές. Τα κρατικά ομόλογα παραμένουν ο κεντρικός πυλώνας του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και οι αποδόσεις τους επηρεάζουν το κόστος των στεγαστικών δανείων, των εταιρικών δανείων και των επενδύσεων. Παράλληλα, διαμορφώνουν και τη σχετική ελκυστικότητα των μετοχών έναντι των ασφαλέστερων τίτλων σταθερού εισοδήματος.

Οι ανάγκες αναχρηματοδότησης το 2026

Το 2026 αναμένεται να φέρει ένα ακόμη ισχυρό κύμα αναχρηματοδότησης στις αγορές. Μόνο οι αναδυόμενες οικονομίες θα χρειαστεί να επεκτείνουν ή να αναδιαρθρώσουν πάνω από 9 τρισεκατομμύρια δολάρια ληξιπρόθεσμου χρέους. Την ίδια ώρα, αρκετές ανεπτυγμένες χώρες, ανάμεσά τους οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, δαπανούν πλέον περισσότερα για τόκους χρέους παρά για άμυνα.

Οι χώρες του ΟΟΣΑ αναμένεται μόνο φέτος να δανειστούν συνολικά 18 τρισεκατομμύρια δολάρια, ποσό που συνιστά ιστορικό υψηλό. Ο συνολικός λογαριασμός εξυπηρέτησης χρέους των 38 μελών του Οργανισμού θα ξεπεράσει τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια, ή αλλιώς το 3% του ΑΕΠ τους, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται.

Πίεση σε ΗΠΑ, Γαλλία και Βρετανία

Οι μεγαλύτερες οικονομίες με υψηλό χρέος βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με δύσκολες δημοσιονομικές επιλογές. Στις ΗΠΑ, το δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια, ενώ στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες το κόστος δανεισμού ενισχύει την πίεση πάνω στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο λογαριασμός για τόκους έχει ήδη φτάσει τα 110 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως. Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων είχε συμβάλει και στην πτώση της Λιζ Τρας το 2022, μετά τον λεγόμενο «μίνι-προϋπολογισμό» με μειώσεις φόρων χωρίς δημοσιονομική στήριξη. Στη Γαλλία, η δημοσιονομική πίεση έχει αποτυπωθεί και στην πολιτική σταθερότητα, με τη χώρα να έχει αλλάξει τρεις πρωθυπουργούς από τις βουλευτικές εκλογές του 2024.

Τα επιτόκια, η Ιαπωνία και ο ρόλος της πολιτικής

Σημαντική επιβάρυνση στην αγορά ομολόγων προκάλεσαν και οι εξελίξεις στην Ιαπωνία. Η κεντρική τράπεζα της χώρας αυξάνει τα επιτόκια την ώρα που ο πρωθυπουργός Σαναέ Τακαΐτσι προωθεί ανοιχτά επεκτατικές κρατικές δαπάνες. Το μείγμα αυτό ενισχύει τη μεταβλητότητα και προσθέτει νέους προβληματισμούς στο διεθνές περιβάλλον χρέους.

Οι παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το παγκόσμιο εθνικό χρέος συνεχίζει να συσσωρεύεται και πως οι μνήμες από προηγούμενες κρίσεις επιστρέφουν. Την ίδια ώρα, ωστόσο, η εικόνα δεν θεωρείται ακόμη ότι έχει περάσει σε σημείο εκτροχιασμού, καθώς οι αγορές ομολόγων λειτουργούν και οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να βρίσκουν αγοραστές για τους τίτλους τους.

Οι ανησυχίες των επενδυτών

Διαχειριστές κεφαλαίων εξηγούν ότι η εποχή του εύκολου χρήματος έχει τελειώσει και πως η αγορά ομολόγων αναζητά πλέον πειθαρχία. Ο Μάικ Ρίντελ της Fidelity International αναφέρει ότι τα παγκόσμια επιτόκια έχουν ανέβει μετά την πανδημία, επηρεασμένα από πληθωριστικές κρίσεις, την αύξηση του δημόσιου χρέους και τη λήξη των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης των κεντρικών τραπεζών.

Από την πλευρά του, ο Νίλ Μέτα της RBC BlueBay Asset Management υπογραμμίζει ότι οι πολιτικοί αποφεύγουν συχνά τις δύσκολες αποφάσεις, επειδή γνωρίζουν πως μπορεί να τιμωρηθούν στις επόμενες εκλογές. Ανάλογη εικόνα περιγράφεται και στην Ευρώπη, όπου η πολιτική αστάθεια από το 2022 έχει προσθέσει 100 δισεκατομμύρια ευρώ στους λογαριασμούς τόκων του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας και του Βελγίου, σύμφωνα με την Allianz.

Οι κυβερνήσεις καλούνται έτσι να επιλέξουν ανάμεσα σε αυξημένους φόρους ή σε μείωση του μεγέθους του κράτους, ενώ το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους δυσκολεύει και τη χρηματοδότηση στρατηγικών προτεραιοτήτων, όπως η εθνική άμυνα και η ενεργειακή ασφάλεια. Το βάρος των τόκων έχει πλέον μετατραπεί σε βασικό πολιτικό και οικονομικό πρόβλημα για πολλές χώρες.

Πηγή: Pagenews.gr