Την 1η Ιανουαρίου 2027 η ΕΕ κλείνει την πόρτα και στα μακροχρόνια συμβόλαια ρωσικού LNG. Μόνο που φτάνει στο κρίσιμο ραντεβού με τις αποθήκες φυσικού αερίου σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, το Ορμούζ να έχει ανατρέψει την παγκόσμια αγορά LNG και την Ασία να ανταγωνίζεται την Ευρώπη για τα ίδια φορτία. Η απεξάρτηση από τη Μόσχα προχωρά – αλλά τώρα δοκιμάζεται το μοντέλο που την αντικατέστησε.
Νέα διάσταση αποκτά στην Ουάσιγκτον η υπόθεση της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ μετά τις αποκαλύψεις της Wall Street Journal. Η Jeanne Shaheen και ο Gregory Meeks ζητούν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ στοιχεία για τις επαφές της Αμερικανίδας πρέσβειρας με εγγεγραμμένο λομπίστα, την προώθηση ενεργειακών συμφωνιών που συνδέονται με την Aktor και τις μετακινήσεις της με ιδιωτικά αεροσκάφη. Η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα απαντά ότι η Γκίλφοϊλ τηρεί τους κανόνες δεοντολογίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Νέα πίεση στην παγκόσμια αγορά τροφίμων: οι διεθνείς τιμές του σιταριού αυξήθηκαν 6% μέσα στον Σεπτέμβριο και έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2023. Τα προβλήματα στις εξαγωγές Ρωσίας και Ουκρανίας μέσω Μαύρης Θάλασσας, το αυξημένο κόστος μεταφορών και οι καιρικές ανησυχίες δημιουργούν ένα νέο σκηνικό για σιτηρά, αλεύρι και ζωοτροφές.
Η Άγκυρα στέλνει το «Ορούτς Ρέις» για έρευνες που συνδέονται με τον σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου προς τα κατεχόμενα και εκδίδει NAVTEX που η Αθήνα χαρακτηρίζει παράνομη. Στο ίδιο γεωπολιτικό παζλ βρίσκεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, στην οποία η Τουρκία προβάλλει επίσης αντιρρήσεις.
Από τη γαλλική πρόταση στην απόφαση κορυφής: οι ηγέτες της G7 συμφώνησαν σε συντονισμένη αποδέσμευση έως 100 εκατ. βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Το ντίζελ μπαίνει πρώτο στην αγορά, ενώ η συμφωνία περιλαμβάνει και δέσμευση να μην επιβληθούν περιορισμοί στο εμπόριο ενεργειακών προϊόντων.
Η επανεκκίνηση του East–West Pipeline έδωσε στο Ριάντ ξανά πρόσβαση στο Yanbu, όχι όμως ασφαλή έξοδο προς την Ασία – Οι Χούθι έχουν μεταφέρει την ενεργειακή πίεση στο Bab el-Mandeb, η σαουδαραβική παραγωγή υποχώρησε τον Αύγουστο στα 6,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως και το Ριάντ βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα νέο δίλημμα: συμφωνία με τη Σαναά ή παρατεταμένο ενεργειακό ρίσκο στην Ερυθρά Θάλασσα.
Λονδίνο, Βρυξέλλες, Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ιρλανδία συζητούν συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων diesel, καθώς ο Donald Trump αυξάνει την πίεση προς την Ευρώπη και δεν αποκλείει περιορισμούς στις αμερικανικές εξαγωγές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συγκαλέσει επείγουσες συνομιλίες με τα κράτη-μέλη και τον IEA, ενώ το δίλημμα είναι σκληρό: να πέσουν οι τιμές τώρα ή να διατηρηθούν επαρκή αποθέματα για έναν ακόμη δυσκολότερο χειμώνα.
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ευρώπης για το diesel περνά σε νέα φάση. Ο Donald Trump δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να ζητήσει επισήμως από τους Ευρωπαίους να απελευθερώσουν στρατηγικά αποθέματα, ενώ ο Scott Bessent κάλεσε τους συμμάχους να κινηθούν «άμεσα». Το αμερικανικό αίτημα που έχει τεθεί στο τραπέζι φτάνει περίπου τα 120 εκατ. βαρέλια σε έξι μήνες — ποσότητα που, σύμφωνα με τους FT, αντιστοιχεί σε περίπου 40% των ευρωπαϊκών emergency diesel stocks.
Η συζήτηση στον Λευκό Οίκο για πιθανό περιορισμό ή απαγόρευση των αμερικανικών εξαγωγών diesel έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια μιας απλής παρέμβασης στις τιμές καυσίμων. Σε opinion ανάλυση των Financial Times, η Gillian Tett προειδοποιεί ότι μια βραχυπρόθεσμη κίνηση για να πέσουν οι τιμές πριν από τις midterms μπορεί να υπονομεύσει μακροπρόθεσμα την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως ενεργειακού προμηθευτή — και φέρνει ως ιστορικό προηγούμενο το εμπάργκο Nixon στη σόγια το 1973.
Διπλό μήνυμα της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο: το τουρκικό ΥΠΑΜ δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει «μη αδειοδοτημένες» εργασίες σε περιοχές που θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα, ενώ το Oruç Reis βγαίνει με NAVTEX έως τις 25 Οκτωβρίου στον άξονα Τουρκίας–Κατεχομένων. Στο βάθος GSI, Κύπρος, τουρκολιβυκές διεκδικήσεις και η προσπάθεια Αθήνας–Παρισιού να ξαναβάλουν το καλώδιο στη θάλασσα.
Η Ευρώπη αναζητεί μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια όσο απομακρύνεται από το ρωσικό φυσικό αέριο, και η Μαύρη Θάλασσα αναδεικνύεται σε κρίσιμο νέο πεδίο. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ρουμανικό Neptun Deep, επένδυση περίπου €4 δισ. με εκτιμώμενα ανακτήσιμα αποθέματα 100 δισ. κυβικών μέτρων και στόχο παραγωγής περίπου 8 δισ. κ.μ. τον χρόνο από το 2027. Το sponsored content του POLITICO προβάλλει τη Μαύρη Θάλασσα ως μεγάλη ευκαιρία για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια· τα βασικά μεγέθη του project επιβεβαιώνονται από την OMV Petrom και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η ΕΕ εξετάζει νέα απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων diesel καθώς η αγορά σφίγγει επικίνδυνα και η Ουάσιγκτον πιέζει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να δράσουν. Γαλλία και Γερμανία βρίσκονται στο επίκεντρο, καθώς μαζί κρατούν πάνω από το ένα τρίτο των ευρωπαϊκών στρατηγικών αποθεμάτων, ενώ το ενδεχόμενο αμερικανικού export ban μετατρέπει το diesel σε νέο μεγάλο τεστ ενεργειακής ασφάλειας για την Ευρώπη.
Ο Τραμπ παρουσιάζει ένα τεράστιο πακέτο κορεατικών επενδύσεων σε LNG, πυρηνικά και ηλεκτροπαραγωγή. Η Σεούλ όμως βάζει αστερίσκο στο Alaska LNG: πρώτα βιωσιμότητα και νομικός έλεγχος, μετά τα δισεκατομμύρια.
Η Αθήνα πιέζει τις Βρυξέλλες για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ: εκτός δημοσιονομικών υπολογισμών, έως ένα όριο, τα προσωρινά μέτρα στήριξης και δυνατότητα επιστροφής στους πολίτες των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ που δημιουργεί η έκρηξη των τιμών. Η ελληνική πρωτοβουλία έρχεται ενώ η ενεργειακή ασφάλεια και η ανταγωνιστικότητα επιστρέφουν στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας.
Οι μεσολαβητές επανέρχονται με τροποποιημένο σχέδιο προσωρινής συμφωνίας: το Ιράν θα επέτρεπε ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ και οι ΗΠΑ θα ήραν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών. Σε επόμενη φάση συζητούνται oil waivers, πρόσβαση σε δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια και επιστροφή επιθεωρητών της IAEA. Η βασική διαφωνία παραμένει η σειρά των βημάτων.
Η επανεμφάνιση του τουρκικού ερευνητικού πλοίου «Ορούτς Ρέις» στο ενεργειακό και γεωπολιτικό μέτωπο της Ανατολικής Μεσογείου επαναφέρει ένα γνώριμο αλλά επικίνδυνο σενάριο: έρευνες σε περιοχές που η Άγκυρα συνδέει με τις δικές της θαλάσσιες διεκδικήσεις, την ώρα που Αθήνα και Λευκωσία επιχειρούν να προστατεύσουν τις ενεργειακές τους επιλογές και να αποτρέψουν νέα τετελεσμένα.
Ο Λευκός Οίκος εξετάζει ακόμη και προσωρινή απαγόρευση εξαγωγών diesel για να ανακόψει την εκτίναξη των αμερικανικών τιμών πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Το πρόβλημα είναι ότι μια τέτοια κίνηση θα χτυπούσε άμεσα την Ευρώπη, θα μπορούσε να διαταράξει τις ίδιες τις αμερικανικές αγορές καυσίμων και ήδη έχει προκαλέσει έντονο lobbying από πετρελαϊκές εταιρείες και συμμάχους των ΗΠΑ.
Έξι μήνες πολέμου αλλάζουν τις ισορροπίες στον Περσικό Κόλπο: οι πετρελαϊκές ροές μέσω Ορμούζ ανακάμπτουν στο 77% των προπολεμικών επιπέδων, οι χώρες του Κόλπου ανοίγουν εναλλακτικές διαδρομές και η οικονομική πίεση επιστρέφει πλέον στην ίδια την Τεχεράνη. Το ερώτημα είναι τι μοχλούς πίεσης διαθέτει ακόμη το Ιράν.
Δικαστήριο στην Κένυα σταμάτησε προσωρινά το project των 700.000 βαρελιών ημερησίως στο Lamu, μετά από προσφυγή κατοίκων για γη και περιβαλλοντικές διαδικασίες. Το project φιλοδοξεί να περιορίσει την εξάρτηση της Ανατολικής Αφρικής από εισαγόμενα καύσιμα.
Η νέα ενεργειακή κρίση στέλνει τον λογαριασμό κατευθείαν στην Ευρώπη: σύμφωνα με τον Επίτροπο Ενέργειας Dan Jørgensen, η ΕΕ πληρώνει δεκάδες δισεκατομμύρια περισσότερα για καύσιμα χωρίς να εισάγει αντίστοιχα περισσότερη ενέργεια.
Νέα επικίνδυνη κλιμάκωση από την Τεχεράνη: ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ προειδοποιεί ότι εάν το Ιράν εμποδίζεται να εξάγει πετρέλαιο, καμία χώρα της περιοχής δεν θα μπορεί να το κάνει και δηλώνει ότι «καμία υποδομή δεν θα είναι ασφαλής» χωρίς εγγυήσεις για την ιρανική ασφάλεια. Στο στόχαστρο της ρητορικής μπαίνει ξανά ο Τραμπ, ενώ τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπονται σε κεντρικό μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.
